Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 20 Ιουνίου 2019
Πολιτισμός Παραδοσιακές διατηρητέες οικίες και κτίσματα Ηπείρου Μέτσοβο Ήπειρος Ιωάννινα

Μηλιά τμήμα του οικισμού, όπως διαμορφώθηκε με την πυρπόληση.
Μέτσοβο. Καλντερίμι σε ανηφορικό δρόμο.
Μέτσοβο. Τυπικό πέρασμα – αδιέξοδο.
Μέτσοβο. Σπίτι με μαγαζί στον κεντρικό δρόμο.
Μέτσοβο. Δρόμος ο οποίος προοπτικά συμπεριφέρεται σχεδόν ως κλειστός χώρος.
Μέτσοβο. Τυπικές αυλόθυρες.
Μέτσοβο. Τυπικές αυλόθυρες.
Μέτσοβο. Καλντερίμι στα δυτικά της οικίας Γεωργίου Αβέρωφ, με εμφανή στοιχεία ομοιότητας με την τοιχοποιία. Στο βάθος, το νεώτερο κτίσμα έκθεσης – πρατηρίου λαϊκής τέχνης του Ιδρύματος βαρόνου Μ. Τοσίτσα.
Μέτσοβο. Τυπικές αυλόθυρες.
Μέτσοβο. Τμήμα του σημερινού κέντρου. Τα κτίσματα είναι της δεκαετίας του 1960.
Μέτσοβο. Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής με το επιβλητικό καμπαναριό και ρολόι.
Δρόμος στο Μέτσοβο.
Δρόμος στο Πάνω Μέτσοβο. Δεξιά διακρίνονται βοηθητικά κτίσματα κατασκευασμένα από ξύλο.
Συρράκο. Η ασβεστολιθική πέτρα αποτελεί το κύριο υλικό δόμησης.
Μέτσοβο. Μαγαζιά στον κεντρικό δρόμο με κατοικίες στον όροφο.
Μέτσοβο. Διακοσμημένα αγκωνάρια – γωνιόλιθοι στην εκκλησία του Αγ. Χαράλαμπου
Μέτσοβο. Χαρακτηριστικό δείγμα από το ξυλόγλυπτο τέμπλο του Αγίου Χαράλαμπου.
Μέτσοβο. Φοντάνα – βρύση στα ΒΑ του κέντρου.
Κάτοψη, όψη, τομή της βρύσης.

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Παλιά Γιάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον
Μέτσοβο
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Μέτσοβο: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

14/07/2008
Τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά

Βασίλης Αν. Χαρίσης

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Το Μέτσοβο είναι χτισμένο σε πτυχωτή και απότομη πλευρά πού βλέπει ΝΑ και όπου οι κλίσεις ξεπερνούν τις 45ο. Έχει έκταση περίπου 35 εκτάρια και αναπτύσσεται περίκεντρα με μέγιστη ακτίνα περίπου 1000 μ. Το κέντρο του χωριού βρίσκεται σε υψόμετρο 1150 μ. . Ο οικισμός διακρίνεται στο πάνω και κάτω Μέτσοβο. Το καθένα διαιρείται, με τη μορφή των ενοριών, σε συνοικίες – δύο στο πάνω, τέσσερις στο κάτω - πού έχουν ονόματα αγίων η θρησκευτικών συμβόλων. Σήμερα έχει περίπου 3000 κατοίκους. .
Ο ιστός του χωριού ορίζεται από δύο κύριους δρόμους, κάθετους μεταξύ τους, με διευθύνσεις προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, πού προεκτείνονται και έξω του οικισμού, και από δευτερεύοντες, εσωτερικής εξυπηρέτησης, οι οποίοι αναπτύσσονται σύμφωνα με τη βατότητα του φυσικού εδάφους, συγκλίνοντας προς το κέντρο ή προς το κύριο δίκτυο. Ο βασικότερος δρόμος του οικισμού περνάει από το κέντρο με κατεύθυνση από Ανατολή προς Δύση. Παλιότερα τουλάχιστον, το μεγαλύτερο μέρος των δρόμων ήταν λιθόστρωτα καλντερίμια με εγκάρσιες υπερυψωμένες λωρίδες κάθε 0,50-0,80 μ. για την ασφάλεια του βηματισμού και την απορροή των νερών σε αυλάκι δεξιά η αριστερά κατά τις ανάγκες. Γενικά όλοι οι δρόμοι είναι στενοί, με πλάτος 2-4 μ., και «οφιοειδείς». Περιβάλλονται κατά το μεγαλύτερο μήκος τους από όγκους σπιτιών και ψηλές μάντρες με σκεπαστές αυλόθυρες. Έτσι, με το στενό πλάτος τους, το στριφογύρισμα και τις έντονες προεξοχές των στεγών και των σαχνισιών από πάνω, αποκτούν τη μορφή κλειστού χώρου με ανοίγματα κατά διαστήματα και όπου, λόγω μεγάλης κλίσης, οι οικοδομές υποχωρούν.
Ο οικισμός έχει ένα κέντρο-αγορά, βλάχικα «αλούν», πού βρίσκεται στη διασταύρωση των βασικών δρόμων και κεντροβαρικά στον οικισμό. 'Εκεί συγκεντρώνονται όλες οι κοινωνικές και οικονομικές λειτουργίες, όπως καφενεία, εμπορικά, δημόσια κτίρια, ή Μητρόπολη, ή πλατεία με τις βρύσες και τα αιωνόβια πλατάνια. . Η ζωή εδώ, με τον περίπατο όσων θέλουν το «σεργιάνι», το τσίπουρο των αποσταμένων, το «αλισβερίσι» των εμπόρων, τις φωνές των φανατισμένων στα κομματικά, αλλά και την ευδαιμονία του κοκορετσιoύ, μαζί όλα αυτά, ακόμα και με τις ψαλμωδίες του εσπερινού, το κάνουν να μοιάζει ακόμα και με αρχαία αγορά .
Στις συνοικίες δεν υπάρχουν ειδικές χρήσεις, πέρα από την εκκλησία και τη βρύση, πού βρίσκονται μαζί ή πολύ κοντά. Σημειώνεται ακόμα πώς στον οικισμό υπάρχουν συνολικά 13 εκκλησίες από τις όποίες ή σημαντικότερη, της Αγίας Παρασκευής, βρίσκεται στο κέντρο, και τέσσερις στις κύριες εισόδους-πύλες του χωριού.
Εκτιμώντας τα κύρια πολεοδομικά χαρακτηριστικά προκύπτει πώς το Μέτσοβο είναι ένας πυκνοδομημένος και, λόγω των περιορισμένων προσπελάσεων, κλειστός οικισμός, ενώ ο ιστός του και ή κατανομή των χρήσεων αποτελούν έναν απλό και άρτιο σχηματισμό. Η ιδιαιτερότητά του οφείλεται στους σημειολογικούς χαρακτήρες της δομής και τη συγκινησιακή συμπεριφορά του πολεοδομικού χώρου.
Σημειολογικά, και με κάποια απλούστευση του δομικού σχήματος, παρατηρείται πώς ο οικισμός έχει τη μορφή κύκλου πού τέμνεται σταυροειδώς από δύο δρόμους, οι όποίοι κατευθύνονται προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Και πώς τα τέσσερα αυτά σημεία εισόδου στον οικισμό σημειοδοτούνται και σημασιοδοτούνται από τέσσερα ιερά, ενώ το κέντρο του σταυρού από το πιο σημαντικό ιερό, τις βρύσες, τα θεόρατα πλατάνια και το εμφαντικά ψηλό καμπαναριό. Παρατηρείται, λοιπόν, πώς σημειολογικά η δομή του οικισμού στοιχειοθετείτε κατά το σχήμα του τρισδιάστατου σταυρού, το οποίο από πανάρχαια χρόνια συμβολίζει το σύμπαντα κόσμο. Αν σκεφτούμε πως στο κέντρο του οικισμού και στους κόμβους του ιστού του κυριαρχούν η εκκλησία και η βρύση, σύμβολα αντίστοιχα του ουράνιου φωτός και της χθόνιας δύναμης, γίνεται εύκολα αντιληπτό πώς - τα βασικά αυτά χαρακτηριστικά της δομής του οικισμού συμβολίζουν το κοσμικό «γίγνεσθαι» πού θεμελιώνεται στη σύζευξη Ουρανού και Γης - όμοια με τα Δωδωναία σύμβολα του Διός και της Διώνης, πού σήμαιναν αντίστοιχα τις δυνάμεις του Ουρανού και της Γης. Και φαίνεται ακόμα πώς ή εκπληκτική ταύτιση της εικόνας της δομής του οικισμού και των κοινωνικών και εμπορικών δραστηριοτήτων του με την αγία πόλη της Ιερουσαλήμ, που περιγράφεται στην 'Αποκάλυψη του Ιωάννου, δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία (είκ. 28,29, 31).
Συγκινησιακά, ή ιδιαιτερότητα του οικισμού του Μετσόβου οφείλεται στο ότι ο κάτοικός του, περπατώντας στους λιθόστρωτους κλειστούς χώρους των δρόμων, πού περιβάλλονται από αυλόπορτες γνωστών ανθρώπων και κεπέγκια και όπου βλέπουν τα παραθύρια των σπιτιών ως ματιές των συγχωριανών, και στέγες πέτρινες οξυκόρυφες όμοιες με τις κορυφές των βουνών, νιώθει δυνατός, σε χώρο οικείο. Γιατί βρίσκεται σε χώρο «συγγενή» με το γύρω φυσικό κόσμο, πού ήδη κατέχει, περιβάλλεται από μεγέθη που δεν υπερβαίνουν τα ανθρώπινα μέτρα και ζει ανάμεσα σε συγγενείς και γνωστούς, αισθάνεται την ενότητα του όλου και διατηρεί τη συνείδηση του μέλους και συνακόλουθα του ρόλου του μέσα στο φυσικό και κοινωνικό χώρο. Προσπερνώντας από τα κλειστά μέρη του δρόμου στα ανοίγματα προς τον απέραντο ορίζοντα, ζει το ρυθμό της εναλλαγής, κατά τη διαφορά της Έντασης της ανθρωπομετρικής κλίμακας του κλειστού δρόμου και της κοσμοκεντρικής κλίμακας του ορίζοντα, αλλά και κατά την ποιοτική διαφορά μεταξύ του οικείου και του υπερβατικού φυσικού χώρου. Και έτσι σε αυτόν το ρυθμό παλλόμενος, γίνεται ενεργός θεατής του χώρου, στα μέτρα του χρόνου έτσι που ο ρυθμός αυτός ορίζει. Φορτισμένος, ακόμα, οπό τούς συμβολισμούς της

εκκλησίας και της βρύσης, στους κόμβους της πορείας, επενδύει τη συγκίνηση με το συναίσθημα της πίστης και τη συνείδηση της κοσμοαντίληψής του. Καταλήγοντας κατά την πορεία στην αγορά, όπου όλους μπορεί να συναντήσει και ακόμα να έχει ό,τι οι άλλοι μπορούν να προσφέρουν – από τσιγάρο και κουβέντα ως τη συμβουλή, τη συμπαράσταση και τη συμπόνια - αισθάνεται, μέσα από την κοινωνική ταύτιση, το πλάτεμα της ατομικότητάς του και τη θαλπωρή του συνόλου. Και τέλος, όταν βγαίνοντας από το χωριό αφήνει στις «πύλες» του τούς Αγίους προστάτες-φύλακες, δεν μπορεί παρά να αισθάνεται το χωριό και το σπίτι του ως, από το Θεό του τον Παντοκράτορα, ασφαλισμένο.
Συμπερασματικά λοιπόν προκύπτει πώς ο πολεοδομικός χώρος του Μετσόβου σημειολογικό και συγκινησιακά λειτουργεί καταλυτικά έτσι, ώστε ο άνθρωπος να αισθάνεται ασφαλής, ενεργός, και άρρηκτο μέλος της κοινωνίας και του φυσικού κόσμου, ενταγμένος σε χώρο ζωής από το Θεό της πίστης του σημαδεμένο. Γι' αυτό και ο πολεοδομικός χαρακτήρας του είναι διπολικός ως άνθρωπο θεοκεντρικός και έχει, συνακόλουθα, την ισορροπία του μέτρου και την ομορφιά της πληρότητας.