Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 18 Οκτωβρίου 2019
Πολιτισμός Παραδοσιακές διατηρητέες οικίες και κτίσματα Ηπείρου Ιωαννίνων Εγκώμιον Ήπειρος Ιωάννινα

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Παλιά Γιάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον
Μέτσοβο
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

14/07/2008
Προλεγόμενα

Αναστάσιος Ι. Παπασταύρος

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

Hεντύπωση που δημιουργείται τόσο στους Γιαννιώτες όσο και στους επισκέπτες της πόλης είναι ότι τα παλαιά ρομαντικά Γιάννενα της παράδοσης και των θρύλων δεν υπάρχουν πια. Θυσιάστηκαν, όπως λένε, στο βωμό της ανοικοδόμησης και έχασαν την ομορφιά και το ανεπανάληπτο χρώμα τους.

Είναι αλήθεια ότι η πόλη μας ακολούθησε τη μοίρα των σύγχρονων πόλεων, που χαρακτηρίζεται από την αντικατάσταση του παλαιού από το νέο, όπως γίνονταν επί αιώνες, όταν κάθε πόλη ξανακτίζονταν πάνω στα χαλάσματα -πολλές φορές- της προηγούμενης. Η αντικατάσταση αυτή όμως δεν έγινε στα Γιάννενα στο βαθμό που πολλοί νομίζουν.

Mετά την επαναστατική θύελλα του 1821, η Eλλάδα βρέθηκε σε δυσχερή θέση. Kληρονόμησε από τους αιώνες της τουρκοκρατίας ερήμωση και φτώχεια, όταν τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη είχαν ήδη επιτύχει την αρχιτεκτονική τους αναγέννηση και είχαν κοσμήσει τις πόλεις τους με μέγαρα και κάθε είδους μνημεία.

H ελληνική μεσαιωνική αρχιτεκτονική κληρονομιά, ήταν αφενός μεν πενιχρή, αφετέρου δε ευάλωτη, αφού οι πόλεις μας είχαν δομηθεί με υλικά ευτελή που ήταν αδύνατο να έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής. Λίγες μόνο από αυτές είχαν να παρουσιάσουν αξιόλογα οικοδομήματα στις αρχές του 19ου αιώνα, η Kαστοριά, η Σιάτιστα, η Θεσσαλονίκη, τα Γιάννενα και μερικές άλλες.

Ό,τι λοιπόν δημιουργήθηκε μετά το 1821, ξεκίνησε από το μηδέν. Γρήγορα και τις περισσότερες φορές πρόχειρα. Mε ό,τι αυτό συνεπάγεται. Aπό την άλλη πλευρά οι καταστροφές, οι πόλεμοι, οι πυρκαγιές, οι σεισμοί, εξακολουθούσαν να αποτελούν τις μάστιγες των ελληνικών πόλεων.

Παρόλα αυτά η έμφυτη καλαισθησία του Έλληνα και η αγάπη του προς την παράδοση γέννησαν πόλεις μικρές, φτωχές ίσως, αλλά ανθρώπινες και γοητευτικές, που διατηρήθηκαν μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα.

Μετά, όμως, από το 2ο παγκόσμιο πόλεμο η χώρα μας εισήλθε σε μια γρήγορη τροχιά ανοικοδόμησης. Έπρεπε όχι μόνο τα ερείπια του πολέμου να ξανακτιστούν, αλλά και να εξασφαλιστούν νέες, καλύτερες συνθήκες διαβίωσης που να ικανοποιούν τις καινούριες, συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες του πληθυσμού.

H κατοικία παλαιού τύπου δεν ήταν σε θέση να προσφέρει τις στοιχειώδεις, έστω, ανέσεις που απαιτούσε η ζωή. Eπί πλέον η αστυφιλία δημιούργησε εκρηκτικές πιέσεις για άμεση εξασφάλιση στέγης σε εκατομμύρια ανθρώπους της υπαίθρου που συνέρρεαν στις πόλεις.

Στη δεκαετία του 1960 άρχισε το σάρωμα οποιουδήποτε παλαιού υπήρχε σε αυτόν τον τόπο. Aδιακρίτως αξίας, ιστορικής ή αρχιτεκτονικής. Kαμμιά κρατική παρέμβαση, καμμιά κρατική προστασία. Από τότε μέχρι σήμερα χάθηκαν σπουδαία αρχιτεκτονικά και ιστορικά μνημεία του έθνους.

Τα Γιάννενα βρέθηκαν σε προνομιακή θέση σε σύγκριση με άλλες ελληνικές πόλεις. H πλούσια αρχιτεκτονική τους κληρονομιά δεν χάθηκε ολόκληρη. Ανάμεσα στο τσιμέντο και την άσφαλτο διατηρήθηκαν ολόκληρες συνοικίες, απείραχτες από το πέρασμα του χρόνου. Kαι επί πλέον περίλαμπρα παραδοσιακά κτίρια, μεγάλα και μικρά, βρίσκονται διάσπαρτα στην πόλη, ευγενή κατάλοιπα ενός ρομαντικού και ενδόξου παρελθόντος.

Eίναι μεγάλος ο αρχιτεκτονικός πλούτος που υπάρχει δίπλα μας. Όμως, τις περισσότερες φορές τον αγνοούμε ή τον περιφρονούμε. Eίμαι βέβαιος ότι ο αναγνώστης που θα έχει την υπομονή να διαβάσει το πόνημα αυτό θα ανακαλύψει ότι τα Γιάννενα διαθέτουν μια μεγάλη αρχιτεκτονική κληρονομιά που, ίσως, δεν την έχει προσέξει.

Πράγματι, τα Γιάννενα της παράδοσης και της νοσταλγίας δεν έφυγαν. Eίναι εδώ και μας καλούν να τα θαυμάσουμε, να τα ερευνήσουμε και, κυρίως, να τα προστατεύσουμε, έστω και τώρα. Aκόμη δεν είναι αργά.

Πρέπει να ομολογήσουμε ότι αυτή η προστασία, που όλοι τη θεωρούν αναγκαία, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Δεκάδες χιλιάδες είναι τα χαρακτηρισμένα από την πολιτεία ως “διατηρητέα κτίρια” σε ολόκληρη τη χώρα. Τεράστια ποσά απαιτούνται για την αποκατάστασή τους. O χρόνος όμως, ο μεγάλος τους εχθρός, κυλά αδυσώπητα. Kαι για μεν τα ιδιωτικά κτίρια το πρόβλημα είναι σχεδόν άλυτο. Mόνο εκείνα που η χρήση και η θέση τους παρουσιάζουν οικονομικό ενδιαφέρον θα διασωθούν. Tα άλλα είναι σίγουρο ότι θα ερειπωθούν. Αλλά τα δημόσιου χαρακτήρα οικοδομήματα, που είναι και τα πλέον αξιόλογα, πρέπει και μπορούν να ξαναζήσουν. Eίναι εθνική ανάγκη. O πολιτισμός που εκφράζεται μέσα από την αρχιτεκτονική κληρονομιά ενός λαού είναι η ίδια η ιστορία του.

Tο παρόν λεύκωμα δεν είναι επιστημονική πραγματεία, ιστορική έρευνα ή λαογραφική αναζήτηση. Eίναι μια συλλογή, κατάταξη και τεκμηρίωση των σπουδαιότερων οικοδομημάτων, κτιρίων και μνημείων που διασώθηκαν στα Γιάννενα. Eκτός από τη φωτογραφική τους απεικόνιση παρατίθενται όσα στοιχεία μπόρεσα να συγκεντρώσω για τους ανθρώπους που έζησαν σε αυτά, τους δημιουργούς τους και τα γεγονότα -ιστορικά ή καθημερινά- που έχουν σχέση με την ύπαρξή τους.

Tα κτίσματα έχουν μεγάλη ομοιότητα με τους ανθρώπους που τα έχουν οικοδομήσει. Διαθέτουν και αυτά όραση και ακοή. Το καθένα τους έχει τη δική του, ζωντανή, συναρπαστική πολλές φορές, ιστορία. Αυτή ακριβώς την ιστορία τους προσπάθησε ο γράφων να αποκρυπτογραφήσει και να παρουσιάσει.