Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 20 Νοεμβρίου 2019
Πολιτισμός Φωτογραφικές Συλλογές Ιωαννίνων Ενθύμιον Ήπειρος Ιωάννινα

-εικ.1-
-εικ.2- ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΣΧΟΛΗ, ΕΝΘΥΜΙΟΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
-εικ.3- ΤΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΓΡΑΦΕΙΟΝ, εκδ. Ι. Γκιούλης, Ιωάννινα (π. 1950)
-εικ.4- ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΝ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟΝ ΚΑΙ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ ΧΑΜΗΔΙΕ, εκδ. Ι. Ιωαννίδης, Ιωάννινα (1908)
(Φωτογραφία: Γ. Δημητριάδης)
-εικ.5- ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟΝ Γ. ΣΤΑΥΡΟΥ,εκδ. Ι. Ιωαννίδης, Ιωάννινα (1908)
-εικ.6- ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ, εκδ. Α. Πάλλης κ' Σια, Αθήνα (1913)
-εικ.7- ΣΤΡΑΤΩΝ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. Ι. Ιωαννίδης, Ιωάννινα (1912)
(Φωτογραφία: Γ. Δημητριάδης)
-εικ.8- ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΟΙ ΣΤΡΑΤΩΝΕΣ, εκδ. Γεώργιος Πανταζίδης (1930)
-εικ.9- ΣΟΥΒΕΝΙΡ ΑΠΟ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ, εκδ. Γ. Δημητριάδης, Ιωάννινα (1908)
-εικ.10- ΔΙΟΙΚΗΤΗΡΙΟΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. Γ. Ράδος, Ιωάννινα (1904)
-εικ.11- ΔΙΟΙΚΗΤΗΡΙΟΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. Γ. Ε. Ράδος, Ιωάννινα (1904)
-εικ.12- ΔΗΜΑΡΧΕΙΟΝ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. Ι Ιωαννίδης (1916)
-εικ.13- ΠΑΠΑΖΟΓΛΕΙΟΣ ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΗΛΕΩΝ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. Γ. Δημητριάδης, Ιωάννινα (1906)
-εικ.14- ΣΤΡΑΤΑΡΧΕΙΟΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. Γ. Ράδος, Ιωάννινα (1906)
-εικ.15- ΣΤΡΑΤΑΡΧΕΙΟΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. Γ. Ράδος, Ιωάννινα (1906)
-εικ.16- ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ “Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ”, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. Γ. Δημητριάδης, Ιωάννινα (1906)
(Φωτογραφία: Γ. Δημητριάδης)
-εικ.17- ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. Ι. Ιωαννίδης, Ιωάννινα (1907)
(Φωτογραφία: Γ. Δημητριάδης)
-εικ.18- ΠΛΑΤΕΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. Ι. Γκιούλης, Ιωάννινα (π. 1960)
-εικ.19- ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΝ ΑΚΡΟΠΟΛ ΠΑΛΑΣ, εκδ. οικογ. Καλογερίδη (1936)
-εικ.20- ΑΡΧΟΝΤΙΚΗ ΟΙΚΙΑ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. άγνωστος (αχρονολόγητη)
-εικ.21- ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Ιωάννινα, (δεκαετία 1960)
-εικ.22- ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΑΠΟΨΙΣ ΠΟΛΕΩΣ, εκδ. Ιωάννης Ρέκος κ' Σια, Θεσσαλονίκη (δεκαετία 1960)
-εικ.23- ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ, εκδ. Ιωάννης Ρέκος & Σια, Θεσσαλονίκη (π. 1970)
-εικ.24- ΙΩΑΝΝΙΝΑ: ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΝ ΞΕΝΙΑ, εκδ. Σπύρος Θ. Γκιώκας, Ιωάννινα (π.1970)
-εικ.25- ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΝ ΠΑΛΛΑΔΙΟΝ, ΙΩΑΝΝΙΝΑ, εκδ. οικογ. Σουρέλη (1970)
-εικ.26- ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΗΡΙΟΝ, εκδ. Ι. Διακάκης και Σια, Αθήνα (δεκαετία του 1970)
-εικ.27- ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Ιωάννινα, (δεκαετία του 1970)
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης
ΚΑΡΤΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1970, εκδ. Αφοί Λυγούρα, Σ. Γκιώκας, Ι. Διακάκης

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Ιωαννίνων Ενθύμιον
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Ιωαννίνων Ενθύμιον: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

14/07/2008
Τα κτίρια

Αναστάσιος Παπασταύρος
Πηγή: apeirotan
© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Ιστορικό επιστολικό δελτάριο -εικ.1- (συλλογή Γιώργου Φαρμάκη) που κυκλοφόρησε επί τουρκοκρατίας (φέρει την ένδειξη Τurquie στα γαλλικά) από την Union Postale Universelle και σφραγίστηκε στα Γιάννενα στις 21 Φεβρουαρίου 1913, ακριβώς την ημέρα της απελευθέρωσης της ηπειρωτικής πρωτεύουσας. Είναι εντυπωσιακή η ετοιμότητα της νέας ελληνικής διοίκησης που φρόντισε αυθημερόν να δημιουργήσει αναμνηστική ταχυδρομική σφραγίδα. Το δελτάριο στερείται κειμένου, γεγονός που αποδεικνύει ότι ο αποστολέας - ή ο παραλήπτης - ήταν φιλοτελιστής και τον ενδιέφερε μόνον η συλλεκτική σφραγίδα. Η άλλη πλευρά της κάρτας είναι εντελώς λευκή.

H περίφημη Ζωσιμαία Σχολή -εικ.2- ιδρύθηκε το 1828 από τους εθνικούς ευεργέτες αδελφούς Ζωσιμάδες. Για πολλές δεκαετίες στεγαζόταν σε διάφορα κτίρια των Ιωαννίνων. Το 1898 άρχισαν οι διαδικασίες για την ανέργεση του εικονιζόμενου νέου κτιρίου. Ο τότε Μητροπολίτης Ιωαννίνων Γρηγόριος ανέθεσε στους μηχανικούς Π. Μελίρρυτο και Δ. Χρηστίδη να συντάξουν τη μελέτη του. Το 1900 η μελέτη διαβιβάστηκε στο πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως για τη χορήγηση της σχετικής άδειας, αλλά η Πύλη καθυστερούσε συνεχώς την έκδοσή της. Χρειάστηκε η επέμβαση του τούρκου διοικητή των Ιωαννίνων Οσμάν Πασά, για να εκδοθεί, επιτέλους, η απαιτούμενη οικοδομική άδεια στις 6 Νοεμβρίου του 1901.

Το νέο διδακτήριο περιλάμβανε οκτώ αίθουσες διδασκαλίας, αίθουσα τελετών, δύο γραφεία, βιβλιοθήκη, αμφιθέατρο φυσικής και χημείας, τρία εργαστήρια και μουσείο. Ο λαμπρός γιαννιώτης αρχιτέκτονας Περικλής Μελίρρυτος (1870 - 1937) ενσυνείδητα αντέγραψε την πρόσοψη που ο δανός αρχιτέκτονας Χριστιανός Χάνσεν (1803 - 1883), είχε ήδη σχεδιάσει για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο των Αθηνών από το 1841. Και αυτό για να καταδείξει ότι η ιστορική Ζωσιμαία Σχολή των Ιωαννίνων ήταν ίδρυμα πανεπιστημιακού επιπέδου.

Ο βομβαρδισμός του 1940 προξένησε στο οικοδόμημα σημαντικές καταστροφές και το κατέστησε ακατάλληλο για χρήση. Η σχετική αποκατάστασή του τελείωσε το 1956. Το αρχαιοπρεπές, περίοπτο και επιβλητικό αυτό κτίριο είναι από τα ωραιότερα νεοκλασικά μνημεία των Ιωαννίνων και τα επιμέρους αρχιτεκτονικά του στοιχεία είναι εξόχως ενδιαφέροντα. Το ιστορικό κτίριο της Ζωσιμαίας Σχολής εξακολουθεί και σήμερα να στεγάζει σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης.

Tο κτίριο του Ταχυδρομείου -εικ.3- αναγέρθηκε το 1905 από τον προοδευτικό Πασά των Ιωαννίνων Οσμάν τον Κούρδο, που είχε υπηρετήσει ως υποστράτηγος κατά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και γι' αυτό τοποθετήθηκε στη θέση του βαλή (γενικού διοικητή) των Ιωαννίνων. Επιδέξιος πολιτικός προσεταιρίστηκε το χριστιανικό στοιχείο και εξουδετέρωσε τις διάφορες ξένες προπαγάνδες που οργίαζαν τότε στα Γιάννενα (ρουμανική, αλβανική, ιταλική). Αυτός ήταν και ο λόγος που οι ομόθρησκοί του τον αποκαλούσαν κουμπάρο των χριστιανών, πράγμα όμως που δεν τον ενοχλούσε. Στο μέγαρο αυτό στεγάστηκε το πρώτο Οθωμανικό Παρθεναγωγείο -εικ.4- (Μέση Αστική Σχολή Θηλέων), ενώ δίπλα του λειτουργούσε ήδη - στη θέση που σήμερα βρίσκεται το κτίριο του ΟΤΕ - κατώτερο τουρκικό δημοτικό σχολείο. Πρόκειται για ένα από τα επιτυχέστερα έργα του αρχιτέκτονα Περικλή Μελίρρυτου.

Όταν το 1885 τοποθετήθηκε βαλής του σαντζακίου Ηπείρου και Αλβανίας ο Χιβζή Πασάς, γιαννιώτης στην καταγωγή, που άφησε εποχή για τον αδέκαστο χαρακτήρα και τα φιλάνθρωπα αισθήματά του, διαπίστωσε την έλλειψη σοβαρής ιατρικής περίθαλψης στην περιοχή. Κάλεσε τότε τον πολωνό νομομηχανικό του βαλαετίου Μινέικο, και του ανέθεσε να συντάξει τα σχέδια νοσοκομειακού συγκροτήματος που θα περιλάμβανε τα εξής τμήματα: παθολογικό, χειρουργικό, γυναικολογικό, αφροδισίων νοσημάτων, αναρρωτήριο και άλλους βοηθητικούς χώρους. Όταν το νοσοκομείο -εικ.4- λειτούργησε ήταν δυναμικότητας 80 κλινών. Γύρω από τα κτίρια φυτεύτηκαν καλλωπιστικά φυτά που μεταφέρθηκαν από το Μοναστήρι (Βιτώλια), μαζί με 100 ζευγάρια τριγονιών, για την προστασία των οποίων ο Χιβζή Πασάς εξέδωσε αυστηρότατες διαταγές. Το Δημοτικό Νοσοκομείο, που ήταν δίπλα από το Ξενία, μέχρι την απελευθέρωση (1913), είχε την ονομασία Χαμηδιέ προς τομή του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμήτ Χαν.

Mε ιδιόχειρη διαθήκη ο εθνικός ευεργέτης Γεώργιος Σταύρου (1788-1869) χάρισε «εις την πόλιν των Ιωαννίνων ίνα κτισθεί Ορφανοτροφείον Αρρένων -εικ.5-, ως το εν Αθήναις του μακαρίτου Χατζηκώστα» το οικόπεδο της άλλοτε πατρικής του οικίας που βρισκόταν κοντά στον πλάτανο του σημερινού Γυαλί Καφενέ. Έτσι, στη θέση που μέχρι την πυρκαγιά του 1820 υπήρχε το περίφημο αρχοντόσπιτο του πατέρα του ευεργέτη Σταύρου Ιωάννου ή Τσαπαλάμου, έμπιστου και υπουργού οικονομικών του Αλή Πασά, κτίστηκε γύρω στα τέλη του προπερασμένου αιώνα ένα από τα ωραιότερα νεοκλασικά κτίρια της πόλης.

Η πατρότητα της μελέτης του οικοδομήματος αποδίδεται στον πολωνικής καταγωγής και υπηκοότητας πολιτικό μηχανικό Ζίγκμουντ Μινέικο (1840 - 1925), που υπηρετούσε ως νομομηχανικός της τουρκικής διοίκησης. Ο Μινέικο παντρεύτηκε την κόρη του καθηγητή της Ζωσιμαίας Σχολής Σπυρίδωνος Μάναρη (1806 - 1886). Την κόρη τους Σοφία νυμφεύτηκε - μετά από σφοδρό έρωτα - ο μετέπειτα πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου (1888 - 1968). Καρπός του γάμου ήταν ο πολιτικός και επίσης πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου (1919 - 1996).

H καρτποστάλ απεικονίζει τον χώρο πίσω από το κτίριο της VIII Μεραρχίας (σημερινό Πάρκο Λιθαρίτσια), που τότε έφερε το όνομα Πλατεία Ομονοίας -εικ.6-. Στο βάθος διακρίνεται το ρόλοι και το σημερινό ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετάνια. Αριστερά το ξενοδοχείο Αβέρωφ, που κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1950. Στο άκρο της πλατείας βρισκόταν το ανάκτορο του Μουχτάρ, πρωτότοκου γιου του Αλή Πασά.

Και αυτή η εικόνα παρουσιάζει την πλατεία Ομονοίας από την άλλη πλευρά της. Το εικονιζόμενο κτίριο είναι οι γιγαντιαίοι τουρκικοί στρατώνες -εικ.7-, που κατεδαφίστηκαν τη δεκαετία του 1960. Στη θέση τους δημιουργήθηκε από τον ιδρυτή της
Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών Κώστα Φρόντζο το κέντρο Λιθαρίτσια, που λειτουργεί και σήμερα. Η σκηνή της καρτποστάλ είναι από στρατιωτικές επιδείξεις λίγο πριν από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, που έγινε το 1913.

Η φωτογραφία έχει ληφθεί τέσσερα χρόνια μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων και απεικονίζει τους τούρκικους στρατώνες -εικ.8- στη θέση Λιθαρίτσια που χρησιμοποιούσε πλέον ο ελληνικός στρατός. Το κτίριο, ήταν το μεγαλύτερο της εποχής του. Δεξιά διακρίνεται ένας πύργος ύδρευσης και αριστερά ένας ηλεκτρικός υποσταθμός. Δίπλα του το σωζόμενο κτίριο της VIII Μεραρχίας.

Η καρτποστάλ αυτή δεν φαίνεται να είναι από φωτογραφία του καλλιτέχνη γιαννιώτη φωτογράφου Γεωργίου Δημητριάδη. Μάλλον αυτός την κυκλοφόρησε θέτοντας την χειροποίητη σφραγίδα του. Οι δύο εικόνες της κάρτας απεικονίζουν το κτίριο της σημερινής 8ης Μεραρχίας -εικ.9- και το ρολόι της πλατείας. Μάλλον πρόκειται για δαγεροτυπία (τεχνική που προηγήθηκε της φωτογραφίας) την οποία επιχείρησε ο εκδότης να επιχρωματίσει ανεπιτυχώς. Ο υπότιτλος στο πίσω μέρος είναι γραμμένος σε εννιά (!) γλώσσες από τις οποίες όμως απουσιάζει η ελληνική. Το δελτάριο διακινήθηκε από τα Γιάννενα προς την Κέρκυρα, μέσω του αυστριακού ταχυδρομείου, το οποίο θεωρούνταν πιο αξιόπιστο από το τουρκικό. Και το γραμματόσημο είναι αυστριακό και απεικονίζει τον αυτοκράτορα της Αυστρουγγαρίας, Φραγκίσκο - Ιωσήφ.

Το μεγαλοπρεπές αυτό οικοδόμημα -εικ.10-, νεοκλασικού ρυθμού, (αλλά και με ανατολικές επιδράσεις), κτίστηκε τη δεκαετία του 1870 από τον Ρασήμ Πασά και στοίχισε ιλιγγιώδες ποσό για την εποχή εκείνη. Το τριώροφο μέγαρο -εικ.11- πυρπολήθηκε από άγνωστους δύο φορές, το 1928 και το 1930. Λέγεται ότι σκοπός του εμπρησμού ήταν να καταστραφεί το κτηματολόγιο και το αρχείο, γιατί υπήρχαν καταγεγραμμένες παράνομες αγορές τουρκικών κτημάτων. Στη θέση του κτίστηκε το 1936 το κτίριο της Εθνικής Τράπεζας (σημερινό Δημαρχείο).

Το 1909 η Νόρα Μπιελέτσκα (Nora Bieletcka), παριζιάνα διανοούμενη, ανηψιά του υποπρόξενου της Γαλλίας στα Γιάννενα, γράφει για το κτίριο του διοικητηρίου στο βιβλίο της Suvenirs de Jannina που εκδόθηκε στο Παρίσι το 1913: «Το μέγαρο της διοικήσεως είναι ένα μεγάλο τετράγωνο οικοδόμημα χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γεμάτο σωλήνες από σόμπες. Μη γνωρίζοντας την κατασκευή εσωτερικών καπνοδόχων τις φτιάχνουν εξωτερικές και έτσι βλέπεις να υψώνεται ένα πλήθος από σκουριασμένους σωλήνες που δημιουργούν την πιο δυσάρεστη εντύπωση στον επισκέπτη».

Ο Δήμαρχος Χαϊρή Πατσαντάς, ο οποίος διαδέχθηκε, το 1893, το Μεχμέτ Εφέντη (πατέρα των στρατηγών Εσάτ και Βεχήπ) και διοίκησε την πόλη μέχρι το 1896, ήταν αυτός που έκτισε το κτίριο που προοριζόταν από την αρχή για Δημαρχείο -εικ.12-. Το κόστος ανέγερσης ήταν πολύ μικρό αφού ο Δήμαρχος φρόντιζε να προμηθεύεται τους λίθους, την ξυλεία και τα άλλα υλικά εντελώς δωρεάν από τους εμπόρους της πόλης. Σήμερα στεγάζεται σε αυτό το Δημοτικό Ωδείο Ιωαννίνων.

ʼλλο ένα νεοκλασικό και καλαίσθητο κτίριο -εικ.13-, έργο του παραγωγικού και πολυτάλαντου Περικλή Μελίρρυτου. Η σχολή αναγέρθηκε με δαπάνη της εκ Ζαγορίου ευεργέτιδος Αγγελικής Παπάζογλου «ίνα καταστεί εργοστάσιον υφαντικής σχολής δια τα πτωχά κοράσια. Τα κοράσια, 12 τον αριθμόν, προερχόμενα ανά τέσσαρα εκ Ζαγορίου, Ιωαννίνων και Λάκκας Σουλίου, απόφοιτοι του Δημοτικού Σχολείου, θέλουσι τρέφεσθαι, ενδύεσθαι και διδάσκεσθαι επί μίαν τριετίαν τα μαθήματα του ελληνικού Σχολείου, την τέχνην του ράπτειν και την υφαντικήν». Η Παπαζόγλειος Υφαντική Σχολή σήμερα δεν λειτουργεί και το κτίριό της εξυπηρετεί διδακτικές ανάγκες της πόλης των Ιωαννίνων.

Οι σκηνές των δυο καρτποστάλ -εικ.14,15- απεικονίζουν τελετές για το Σύνταγμα των Νεότουρκων, το 1905. Ο αναμορφωτής των Ιωαννίνων Ρασήμ Πασάς, που ήταν χριστιανός μέχρι το τέταρτο έτος της φοίτησής του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (όταν και αποχώρησε μετά από φιλονικία με συμφοιτητή του, τον οποίο χαστούκισε όταν τον αποκάλεσε “τουρκόσπορο”) μπορεί να καυχιέται για πολλά.
Ίδρυσε το Δήμο Ιωαννιτών το 1871, διάνοιξε τους κεντρικούς δρόμους, κατασκεύασε μέγα διοικητήριο, φρόντισε για την καθαριότητα της πόλης φωταγώγησε τα Γιάννενα κ.ά. Ανάμεσα στα επιτεύγματά του περιλαμβάνεται και το ανωτέρο κτίριο στο οποίο στεγάζεται σήμερα η VIII Μεραρχία. Ο Ρασήμ το θεμελίωσε το 1879 στη θέση που βρισκόταν άλλοτε το ανάκτορο του Μουχτάρ.

Είναι ενδιαφέρον οθωμανικό κτίριο με κυρίαρχο στοιχείο τη διπλή πέτρινη τοξοειδή εξωτερική του κλίμακα που συναντάται σε πολλά αρχοντόσπιτα των Ιωαννίνων και είναι βυζαντινής προέλευσης. Το οικοδόμημα χρησιμοποιήθηκε και ως νοσοκομείο. Το όνομα του αρχιτέκτονα του μεγάρου δεν διασώθηκε, δυστυχώς. Στο ιστορικό αυτό κτίριο, που ήταν γνωστό ως Κονάκι, πάρθηκαν οι τελευταίες αποφάσεις για την χωρίς όρους παράδοση της πόλης στον ελληνικό στρατό κατά την κρίσιμη νύχτα της 20ης Φεβρουαρίου 1912, στη σύσκεψη που έγινε παρόντων των Προξένων των Μεγάλων Δυνάμεων, του Μητροπολίτη Ιωαννίνων, των Εσάτ και Βεχήπ Πασά και των άλλων ανώτατων τούρκων αξιωματούχων.

Στα 1907 εγκαινιάστηκε το ωραιότατο νεοκλασικό μέγαρο, αφού χρειάστηκε η συνδρομή της ηπειρωτικής ευποιίας με δωρητή τον εκ Ζαγορίου καταγόμενο Ευγένιο Πλακίδα (1856-1919), μεγαλοκτηματία της Βλαχιάς, ο οποίος κλαίγοντας από συγκίνηση προσέφερε τα πρώτα χρυσά εικοσάφραγκα για την υλοποίηση του σχεδίου. Αξίζει εδώ να σημειωθεί η βοήθεια του γνωστού φιλέλληνα βαλή των Ιωαννίνων Οσμάν Πασά, που με προσωπική του ευθύνη επέτρεψε τη θεμελίωση του Νοσοκομείου -εικ.16-, παριστάμενος μάλιστα και ο ίδιος, γιατί η οικοδομική άδεια καθυστερούσε να εκδοθεί από την Υψηλή Πύλη της Κωνσταντινούπολης.

Το Νοσοκομείο Χατζηκώστα -εικ.17- από την αρχή, διέθετε δύο χειρουργεία, κοιτώνα στο ισόγειο για τους ασθενείς που έπασχαν από μεταδοτικά νοσήματα, και είκοσι έξι κλίνες, από τις οποίες άλλες προορίζονταν για τους άπορους γιαννιώτες και άλλες διαθέτονταν με πληρωμή. Οι θάλαμοί του είχαν μία έως πέντε κλίνες ο καθένας και βρίσκονταν στις δύο πλευρές του κεντρικού διαδρόμου. Σήμερα το κτίριο στεγάζει ιατρικές υπηρεσίες.

Σε πρώτο πλάνο διακρίνεται το ιστορικό εστιατόριο Ελλάς -εικ.18-,
το οποίο δεν λειτουργεί σήμερα.

Tο φημισμένο ξενοδοχείο Ακροπόλ Παλάς -εικ.19- σταμάτησε να λειτουργεί στα τέλη του 20ου αιώνα. Σήμερα στεγάζεται τραπεζικό κατάστημα. Από τους εξώστες του έγιναν μερικές από τις μεγαλύτερες πολιτικές ομιλίες, όπως του Ιωάννου Μεταξά (1938), ʼρη Βελουχιώτη (1944), Ναπολέοντος Ζέρβα (1945), Γεωργίου Γρίβα - Διγενή (1959), Γεωργίου Παπανδρέου (1963), Κωνσταντίνου Καραμανλή (1964) κ.ά. Ήταν το πρώτο κτίριο των Ιωαννίνων για την ανέγερση του οποίου χρησιμοποιήθηκε οπλισμένο σκυρόδεμα και, επίσης, το πρώτο που διέθετε ανελκυστήρα.

H σπανιότατη αυτή καρτποστάλ απεικονίζει το μη σωζόμενο σήμερα αρχοντόσπιτο -εικ.20- της οικογένειας Μήλα, που βρισκόταν στη γωνία των οδών Μ. Αγγέλου και Ν. Δοσίου (απέναντι από το Λαογραφικό Μουσείο της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών).

Και οι δύο καρτποστάλ -εικ.21,22- απεικονίζουν το σημερινό κεντρικό Δημαρχείο των Ιωαννίνων. Η κυκλοφορία των αυτοκινήτων είναι ακόμα σχεδόν ανύπαρκτη, ενώ στην κάτω εικόνα διακρίνονται στο πεζοδρόμιο, εμπρός από το κτίριο επτά λούστροι με τα κασελάκια τους. Παλαιότερα υπήρχαν μέχρι και 20 από αυτούς τους συμπαθείς και αγαπητούς γιαννιώτες, οι οποίοι έδιναν ένα γραφικό τόνο στο κεντρικό αυτό σημείο της πόλης.

Το κτίριο που σήμερα φιλοξενεί το Δημαρχείο των Ιωαννίνων, κτίστηκε το 1938 για τη στέγαση του τοπικού υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας.
Το μεγαλοπρεπές και επιβλητικό κτίριο οικοδομήθηκε στο χώρο που βρισκόταν μέχρι το 1930 - όταν και καταστράφηκε από πυρκαγιά - το τουρκικό Διοικητήριο, ένα επίσης αξιόλογο οικοδόμημα.

Το κτίριο είναι έργο του Αριστοτέλη Ζάχου (1871-1939), ενός από τους επιφανέστερους έλληνες αρχιτέκτονες. Η πορεία του άφησε έντονη τη σφραγίδα της στην ελληνική αρχιτεκτονική ιστορία. Καταγόταν από την Καστοριά και σπούδασε στη Γερμανία, όπου έμεινε 17 χρόνια. Η πρώτη επαφή του με την Ελλάδα έγινε μετά τις σπουδές του, γύρω στα 1906. Για πολλά χρόνια περιηγήθηκε την Ελλάδα, μια άγνωστη γι' αυτόν χώρα. Σε αυτήν του την περιήγηση ο Ζάχος διαπιστώνει ότι «μόνο ο λαός είναι γνήσιος θεματοφύλακας της παράδοσης και μόνο πάνω στην παράδοση μπορεί να στηριχτεί ο νεοελληνικός πολιτισμός». Όταν μιλούσε για την παράδοση τα μάτια του άστραφταν, η φωνή του άλλαζε χρωματισμό, σωστός προφήτης και ιεροφάντης. Ο Ζάχος έκτισε επίσης το κωδωνοστάσιο του ναού του Αρχιμανδρειού, τη Σχολή Βελλάς και το Αναγνωστοπούλειο Γεωργικό Σχολείο Κόνιτσας.

Το κτιριακό συγκρότημα -εικ.23- της λεωφόρου Ιωάννου Δομπόλη κτίστηκε γύρω στα 1970 για να στεγάσει τις Τεχνικές Σχολές Εργοδηγών Ιωαννίνων. Για πολλά χρόνια φιλοξένησε το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και σήμερα
λειτουργούν σε αυτό διάφορες δημόσιες υπηρεσίες.

Το ξενοδοχείο Ξενία -εικ.24- κατασκευάστηκε από τον Εθνικό Οργανισμό Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Διέθετε 114 κλίνες, ήταν πρωτοποριακό για την εποχή του και αποτέλεσε για 40 χρόνια το επίκεντρο της κοσμικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής των Ιωαννίνων. Ξεπερασμένο από τις εξελίξεις κατεδαφίστηκε τον Μάιο του 2006, για να κτιστεί στη θέση του νέο ξενοδοχείο πολυτελείας 480 κλινών. Ήταν έργο του αρχιτέκτονα Φίλιππου Βώκου και ιδιοκτήτης είναι ο Δήμος Ιωαννιτών.

Το συγκρότημα Παλλάδιον -εικ.25- κατασκευάστηκε το 1955 από τους γιαννιώτες επιχειρηματίες Σπύρο και Βασίλη Σουρέλη μετά την επάνοδό τους από το - τότε - Βελγικό Κογκό όπου είχαν διαπρέψει επαγγελματικά. Εκτός από το ξενοδοχείο των 244 κλινών αρχικά περιελάμβανε χειμερινό και θερινό κινηματοθέατρο, εστιατόριο, τη δημοφιλή ταβέρνα Αθηναία, το ζαχαροπλαστείο Πικαντίλλι κ.ά.

Η Νομαρχία είναι το μεγαλύτερο -εικ.26,27-, σε επιφάνεια και όγκο, κτίριο των Ιωαννίνων. Η κατασκευή του πέρασε από πολλές περιπέτειες. ʼρχισε να κτίζεται το 1935 σε σχέδια της γιαννιώτισσας αρχιτέκτονας Ερικαίτης Ιωαννίδου (1910-1984), κόρης του πολιτικού μηχανικού και δημάρχου των Ιωαννίνων, στην τετραετία 1916-1920, Γεωργίου Ιωαννίδη η οποία ήταν και βοηθός του βορειοηπειρώτη αρχιτέκτονα και καθηγητή του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και ευεργέτη των Ιωαννίνων, Βασιλείου Κουρεμένου (1875- 1957), από τη Βόρεια Ήπειρο.

Το κτίριο της Νομαρχίας βομβαρδίστηκε το 1940 και για πολλά χρόνια μετά τον πόλεμο παρέμεινε ερείπιο. ʼρχισε να ξανακτίζεται αργότερα και τελείωσε μόλις το 1960. Το 1970 προστέθηκε και τρίτος όροφος σε παραδοσιακό γιαννιώτικο ρυθμό, που έρχεται όμως σε αντίθεση με το λιτό και αυστηρό νεοκλασσικό ύφος του αρχικού κτιρίου. Η ποιότητα κατασκευής της προσθήκης υπολείπεται αρκετά εκείνης του αρχικού μεγάρου.