Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 25 Αυγούστου 2019
Πολιτισμός Παραδοσιακές διατηρητέες οικίες και κτίσματα Ηπείρου Ιωαννίνων Εγκώμιον Ήπειρος

στην οδό Αρχιμανδρειού
σε πάροδο της πλατείας Πάργης
στην οδό Γαριβάλδη
στην οδό Αβέρωφ
στην Tοσίτσα
στην οδό Μαυρογιάννη, στο Γηροκομείο
στην οδό Στρατηγοπούλου, στο Κάστρο
στην οδό Χειμάρρας
στην πλατεία Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος
στην οδό Γιοσέφ Ελιγιά
στην οδό Σούτσου
στην οδό Τοσίτσα
στην οδό Ανεξαρτησίας
στην οδό Τσιριγώτη
στην οδό Σούτσου
στην οδό Κουγκίου
στην οδό Σκουφά
στην οδό Παύλου Μελά
στην οδό στρατηφού Καλλάρη
στην οδό Ανεξαρτησίας
στην οδό Σχολάρχου Επιφανίου
στην οδό Τοσίτσα
στην οδό Ανεξαρτησίας
στην οδό Ασωπίου
στο Κάστρο
στην οδό ʼννης Κομνηνής
στην οδό Ζαλοκώστα
στην οδό Αβέρωφ
στην οδό Παπάζογλου
στην οδό Σούτσου
εικ.1
εικόνα 2
εικόνα 3
εικόνα 4
εικόνα 5
εικόνα 6
εικόνα 7
εικόνα 8
στην οδό Στρατηγοπούλου

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Παλιά Γιάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον
Μέτσοβο
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

04/08/2008
Τα ανώνυμα λαϊκόσπιτα

Αναστάσιος Παπασταύρος

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Χαρά των ματιών και συγχρόνως δίδαγμα απλότητας, λειτουργικότητας και ομορφιάς αποτελούν τα πολυάριθμα λαϊκά σπίτια που σώζονται ακόμη στα Γιάννενα. Κοντά στην παράδοση, με ένα ρυθμό που δεν ακολούθησε τα ρεύματα των δια- φόρων εποχών, αναδεικνύουν με μοναδικό τρόπο το λυρισμό και τις αρετές της ανώνυμης αρχιτεκτονικής. Πέρα για πέρα ελληνικά, δίχως ξένες επιδράσεις, είναι αρμονικά προσαρμοσμένα στο κλίμα και το τοπίο της περιοχής μας, ενώ αντικατοπτρίζουν τις τοπικές συνήθειες της ζωής και κατασκευάστηκαν με παραδοσιακά δομικά υλικά που χρησιμοποίησαν -και χρησιμοποιούν- με έξοχο τρόπο οι περίφημοι Ηπειρώτες τεχνίτες.

Μέσα στο Κάστρο, στην παλαιά πόλη που το περιβάλλει, αλλά και σε κάθε συνοικία μπορείς να συναντήσεις τα χαριέστατα αυτά στολίδια. Ταπεινά σε επιφάνεια και όγκο, αλλά μεγάλα σε ο- μορφιά και γραφικότητα. Παρά τις μετατροπές που έχουν υποστεί, διατηρούν την αρχική τους φυσιογνωμία και μορφή, πολλές φορές μάλιστα βελτιωμένη.
Αυτά τα οικοδομήματα παρέχουν ένα πολύ καλό μάθημα αρχιτεκτονικής και ένα πολύ καλό μάθημα τρόπου ζωής συγκινώντας με την απλότητά τους και το σεβασμό προς τη φύση.

Είναι κτισμένα σε οικόπεδα μικρά και συνήθως στενόμακρα. Το κτίσμα ακουμπάει στο δρόμο και η είσοδος γίνεται κατευθείαν από αυτόν. Στο πίσω μέρος η απαραίτητη αυλή, κέντρο πάντα της οικογενειακής ζωής στους ζεστούς μήνες του χρόνου.

Τα λαϊκά σπίτια στους εμπορικούς δρόμους χρησιμοποιούν το ισόγειό τους ως κατάστημα ή εργαστήριο, και τον όροφο ως κατοικία του ιδιοκτήτη ή ως αποθήκη. Όταν βρίσκονται μακριά από το εμπορικό κέντρο χρησιμοποιούνται αποκλειστικά ως κατοικία, όπως συμβαίνει και με τα κτίρια της μεσοαστικής τάξης.

Η ανώνυμη λαϊκή αρχιτεκτονική σε ολόκληρη την Ελλάδα δεν επηρεάστηκε σημαντικά από τις ανατολίτικες επιδράσεις. Η κατώτερη, οικονομικά, τάξη έμεινε πιστά προσηλωμένη στις παραδόσεις και επέβαλε ένα αρχιτεκτονικό ρυθμό προσαρμοσμένο στην πρακτική αναγκαιότητα της ζωής. Σε συνεργασία πάντοτε με τον λαϊκό αρχιτέκτονα, ο απλός άνθρωπος διέσωσε με εμπειρικό τρόπο την ελληνική αισθητική και διατήρησε τον τύπο του κοινού αρχαίου σπιτιού μέχρι σήμερα.

Ο αρχιτέκτονας Αριστοτέλης Ζάχος έγραψε, το 1928, για τα πανέμορφα αυτά δημιουργήματα: «Τα οικοδομήματα αυτά της λαϊκής αρχιτεκτονικής, έργα Ηπειρωτών μαστόρων, διαφυλάξαντα την παλαιάν βυζαντινήν παράδοσιν εις τα κύρια αυτών χαρακτηριστικά, παρέχουσιν εις τας οδούς των Ιωαννίνων, αίτινες δεν παρεμορφώθησαν διά νεωτέρων ακαλαισθήτων κτισμάτων, γοητευτικήν όψιν και ιδιορρυθμίαν, ως και τοπικόν χρώμα, το οποίον λείπει δυστυχώς από τας συγχρόνους ελληνικάς μεγα- λοπόλεις. Η εντύπωσις την οποίαν προξενούσιν αι οδοί αύται προς τον θεατήν δεν είναι τυχαία, αλλ' έχει τας βάσεις της εις την τελείαν εναρμόνισιν αυτών προς το ψυσικόν περιβάλλον και τας συνηθείας του λαού, ως και εις το πρακτικόν πνεύμα το οποίον διέπει την διάταξιν των οδών και οικιών».

Τολμούμε να πούμε ότι, αν ο μακεδόνας αρχιτέκτονας ζούσε και περιδιάβαινε τα σημερινά Γιάννενα, θα ένοιωθε την ίδια συγκίνηση. Γιατί όσο και αν αλλοιώθηκε η ιστορική πόλη στα χρόνια που μεσολάβησαν, εν τούτοις διατηρεί μεγάλο μέρος από την ομορφιά που τότε ο Ζάχος κατέγραψε.

Ο Αριστοτέλης Ζάχος, ο δημοτικιστής αυτός της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής γράψει το 1928 με γλαφυρό τρόπο: «Ό,τι απεθησαύρισεν επί αιώνας η λαϊκή αρχιτεκτονική, ως και η τέχνη εν γένει, δυνάμεθα να χρησιμοποιήσωμεν επωφελώς ουχί αντιγράφοντες τυφλώς, αλλά συνδυάζοντες τα εξ αυτής διδάγματα με την πρόοδον της σημερινής επιστήμης και τας συγχρόνους βιοτικάς ανάγκας. Εις κάθε λαόν, του οποίου η τέχνη εξελίσεται κανονικώς από πρωτογόνους αρχάς εις υψηλοτέρας μορφάς, η αρχιτεκτονική δίδει την κατεύθυνσιν εις τας εφαρμοσμένας τέχνας με τας οποίας ομού αναπτύσσεται. Με συνετήν χρησιμοποίησιν των στοιχείων της λαϊκής τέχνης δυνάμεθα να συμβάλωμεν επί τη βάσει της φυσιολογικής εξελίξεως και εμπνεόμενοι υπό του συγχρόνου πνεύματος εις την δημιουργίαν μιας νεωτέρας αγνής ελληνικής τέχνης».

Λαϊκά σπίτια δεν σώζονται μόνο στη λεγόμενη παλαιά πόλη. Είναι διάσπαρτα ακόμη και στις ακραίες γειτονιές. Όλα σχεδόν είναι κατοικήσιμα. Τα σπίτια αυτά χαρακτηρίζονται από την ηρεμία των γραμμών τους, της αρμονία των αναλογιών τους και την απαλότητα των χρωμάτων τους. Το γιαννιώτικο λαϊκό σπίτι έχει δημιουργήσει πρότυπο, που δύσκολα σήμερα επαναλαμβάνεται.

Όσο κι αν τα ταπεινά αυτά οικοδομήματα συγκινούν με την απλότητά τους και το σεβασμό προς τη φύση, εν τούτοις είναι βέβαιο ότι τα περισσότερα από αυτά θα ακολουθήσουν το απαράβατο νόμο της ακμής και της παρακμής, που αργά, αλλά αναπότρεπτα, θα τα οδηγήσει σε άχρηστους σωρούς υλικών.

Η αποκατάσταση των παραδοσιακών λαϊκών κτιρίων του ιστορικού κέντρου των Ιωαννίνων διασώζει την ομορφιά του παρελθόντος. Οι καταστρεπτικές συνέπειες του χρόνου, αλλά και οι επιπτώσεις της εγκατάλειψης εξαφανίζονται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα κτίρια αυτά αποκτούν και πάλι οικονομικό ενδιαφέρον εστω και με αλλαγή της χρήσης τους. Τα παραδοσιακά επαγγέλματα που στεγάζονταν επι αιώνες σε αυτά εξαφανίζονται και παραχωρούν τη θέση τους σε καινούριες λειτουργίες που συμβαδίζουν με την εποχή.

(Εικόνα 1 εως 8)
Ξύλινες πόρτες, καφασωτά παράθυρα, όμορφα λουλούδια, ζωντανά χρώματα, συνθέτουν τη λαϊκή αρχιτεκτονική των Ιωαννίνων. Οι ανώνυμοι ηπειρώτες τεχνίτες ήταν δημιουργοί και καλλιτέχνες, ήταν πραγματικοί αρχιτέκτονες της ομορφιάς και της ζωής.