Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 24 Αυγούστου 2019
Πολιτισμός Παραδοσιακές διατηρητέες οικίες και κτίσματα Ηπείρου Ιωαννίνων Εγκώμιον Ήπειρος

ΤΟ ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ, 1958 (νότια ακρόπολη του Kάστρου)
Η ΟΙΚΙΑ ΤΣΟΥΒΑΛΙΔΗ, 1965 (οδός Χαρ. Τρικούπη και οπλαρχηγού Πουτέτση)
ΤΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ, 1958 (οδός Πατριάρχου Ιωακείμ )
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 1965 (πάρκο Λιθαρίτσια )
Η ΝΕΑ ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΣΧΟΛΗ, 1955 (οδός Βαλαωρίτου και πλατεία Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος)
ΠΟΛΥΩΡΟΦΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ, 1983 (οδός Αβέρωφ), αρχιτέκτων: Αναστάσιος Παπασταύρος
ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ, 1970 (πάρκο Πυρσινέλλα), αρχιτέκτων: Μιχάλης Σιμούλης
Η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, 1988 (οδός Αβέρωφ), αρχιτέκτων: Βασίλης Χαρίσης
ΟΙΚΙΑ ΛΑΖΑΝΗ, 1993 (στο Κάστρο), αρχιτέκτων: Βάκης Μανέκας
ΠΟΛΥΩΡΟΦΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ, 1996 (οδός Ανεξαρτησίας), αρχιτέκτων: Νίκος Μπούσης
Η ΟΙΚΙΑ ΣΙΑΦΑΚΑ, 1996 (Λιγγιάδες), αρχιτέκτων: Κυριάκος Νάκας

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Παλιά Γιάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον
Μέτσοβο
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Ιωαννίνων Εγκώμιον: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

06/08/2008
Η μεταπολεμική πορεία

Αναστάσιος Ι. Παπασταύρος

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Η ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος και τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν νέκρωσαν κάθε παραγωγή έργου σε ολόκληρη τη χώρα και, φυσικά, στα Γιάννενα, ενώ οι καταστροφές του δομημένου περιβάλλοντος ήταν ανυπολόγιστες. Συγχρόνως, η αστυφιλία εμφανίζεται στο προσκήνιο και επιφέρει παραμορφωτικές επιπτώσεις στο χώρο της ανοικοδόμησης.

Μέχρι το 1957 τίποτε σχεδόν το καινούριο δεν κτίστηκε στα Γιάννενα. Η πρώτη σοβαρή προσπάθεια -που τάραξε τα λιμνάζοντα ύδατα- ήταν το τόλμημα των γιαννιωτών επιχειρηματιών Σπυρίδωνος και Βασιλείου Σουρέλη, οι οποίοι γυρίζοντας από την Αφρική στη γεννέτειρά τους αποφάσισαν να επενδύσουν στην ανέγερση ενός μεγάλου ξενοδοχειακού συγκροτήματος στην καρδιά της πόλης, το γνωστό “Παλλάδιον”.

Από το 1968 όμως και μετά οι δείκτες ακολούθησαν καλπάζουσα πορεία και τα Γιάννενα άλλαξαν εντελώς μορφή. Τότε άρχισε και το γκρέμισμα των περισσότερων παλαιών κτισμάτων, χωρίς οποιαδήποτε αξιολόγηση, με αποτέλεσμα τα Γιάννενα να χάσουν -σε μεγάλο βαθμό- τη φυσιογνωμία που, για αιώνες, διατηρούσαν. Η κατάσταση αυτή, με διάφορες διακυμάνσεις, συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '60 οι διπλωματούχοι μηχανικοί στα Γιάννενα ήταν ελάχιστοι και οι αρχιτέκτονες λιγότεροι από τα δάκτυλα των δύο χεριών. Από τότε ο αριθμός τους άρχισε να αυξάνει με γεωμετρική πρόοδο, έτσι ωστε σήμερα να υπάρχει πλέον πληθωρισμός σε αυτό το σημαντικό για την κοινωνία και την ανάπτυξη κλάδο. Ανάμεσα στους αρχιτέκτονες, που σήμερα ζουν και εργάζονται στα Γιάννενα, υπάρχουν εξαιρετικοί επιστήμονες και φωτισμένοι δημιουργοί -νέοι στην ηλικία- που βάζουν τη δική τους επιτυχή σφραγίδα στα κτίρια που κτίζονται και θα συνεχίζουν να κτίζονται, όσο υπάρχει ζωή. Η υπόθεση της αρχιτεκτονικής, παρά τις δυσκολίες που σίγουρα υπάρχουν, βρίσκεται -κατά τη γνώμη του γράφοντος- σε καλά χέρια, όπως ο χρόνος θα το επιβεβαιώσει.

Στις σελίδες, που ακολουθούν, παρατίθεται μια σειρά από κτίρια της μεταπολεμικής περιόδου, που έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: οι αρχιτέκτονές τους αντλούν στοιχεία από την παράδοση, τα οποία και ενσωματώνουν στο σύγχρονο σχεδιασμό. Όλα τα κτίρια, στα οποία θα αναφερθούμε, έχουν ανεγερθεί από την αρχή και δεν είναι αναστυλώσεις ή αποκαταστάσεις παλαιότερων.

Υπάρχουν, ασφαλώς, και πολλά άλλα ενδιαφέροντα έργα των σύγχρονων γιαννιωτών αρχιτεκτόνων, από τα οποία ξεχωρίζουν εκείνα του πρόωρα χαμένου Γιώργου Παρλαπά, τα οποία όμως ακολουθούν άλλους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς και ξεφεύγουν από τα όρια των αναζητήσεων του παρόντος πονήματος. Αυτά θα τα καταγράψει και θα τα αξιολογήσει ο ερευνητής του μέλλοντος.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα κτίρια των Ιωαννίνων της μεταπολεμικής περιόδου είναι και εκείνα των δύο “ιερών τεράτων” της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, του ʼρη Κωνσταντινίδη και του Πάτροκλου Καραντινού, του οποίου όμως τα έργα δεν εμπνέονται από την παράδοση αλλά εκφράζουν το ρεύμα του “μοντερνισμού”.




ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 1965 (πάρκο Λιθαρίτσια)

Ο ʼρης Κωνσταντινίδης, (1913-1994), είναι, ίσως, ο τελευταίος έλληνας αρχιτέκτονας που θεμελιώνει θεωρητικά κατευθείαν πάνω στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική και ύστερα υψώνεται κατακόρυφα στην πράξη. Ο μεγάλος αυτός δημιουργός επέβαλε ένα εντελώς ελληνικό “σύστημα αρχιτεκτονικής” που εύκολα οι νεότεροι μπόρεσαν να ακολουθήσουν.

Ο Κωνσταντινίδης, που σπούδασε στην αρχιτεκτονική σχολή του Μονάχου, περιηγήθηκε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου έμαθε, όπως γράφει, «πιο πολλά από ό,τι στο Πολυτεχνείο...». Τα έργα του Κωνσταντινίδη, που χαρακτηρίζονται από ιδιότυπη πειθαρχία και έντονα ασκητικά στοιχεία, θεωρούνται κλασσικά.

Το κτίριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων εμπεριέχει όλο το θεωρητικό υπόβαθρο του Κωνσταντινίδη σε μια λύση εξαιρετικά απλή στην οργάνωσή της, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κινδυνεύει να πέσει στη μονοτονία. Η σαφήνεια της κάτοψης ανταποκρίνεται στη μορφολογική επεξεργασία, όπου η γνωστή εκφραστική λιτότητα του Κωνσταντινίδη βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στο μπετόν και την τοιχοποιία, το αλουμίνιο και τις μαύρες σιδεριές.

Εκτός από το Μουσείο, ο Κωνσταντινίδης σχεδίασε δύο ακόμη κτίρια στα Γιάννενα: το κέντρο “Όαση” και το καφενείο “Γυαλί Καφενέ”, εφαρμόζοντας και σε αυτά τις γνωστές αρχές του.



Η ΝΕΑ ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΣΧΟΛΗ, 1955 (οδός Βαλαωρίτου και πλατεία Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος)

Λιτό στη σύλληψή του οικοδόμημα, με ήρεμη και αρμονική σύνθεση των όγκων του, συνδυάζει την απλότητα στη λειτουργία με την προσεκτική χρήση τοπικών υλικών (πέτρα). Tο κτίριο ουδέποτε ολοκληρώθηκε αφού το κυρίαρχο στοιχείο του, που είναι το Aστεροσκοπείο με τον γυάλινο θόλο, δεν κατασκευάστηκε. O ιδιοφυής δημιουργός θέλησε να δώσει ανάταση στο κτίριο, αλλά και να αποδώσει τη δέουσα βαρύτητα στην επιστημονική παράδοση της Zωσιμαίας Σχολής. H υλοποίηση της ιδέας του Kαραντινού, έστω και τώρα, θα δώσει εντελώς νέο, εξαιρετικό μάλιστα, ύφος στο κτίριο.

Ο Πάτροκλος Καραντινός (1903-1986), καθηγητής του γράφοντος στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στάθηκε ο πιό δραστήριος και ορμητικός οπαδός του μοντέρνου κινήματος στην Ελλάδα. Ήταν συνεχώς σε διαμάχη με τους συντηρητικούς αρχιτέκτονες, ενώ έδινε πάντοτε τη θερμή του υποστήριξη για ό,τι νέο εμφανιζόταν στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία. Τα Σχολεία που σχεδίασε ο Καραντινός διασώζουν μια μεγάλη ποικιλία από χωριστά ρεύματα που διατρέχουν το μοντέρνο κίνημα.

Ο Πάτροκλος Καραντινός αγαπούσε ιδιαίτερα τα Γιάννενα. Απόδειξη το γεγονός ότι παντρεύτηκε, το 1935, στη Μονή Ελεούσας της Νήσου των Ιωαννίνων, από τον τότε Μητροπολίτη και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Σπυρίδωνα με κουμπάρα τη λαογράφο Αγγελική Χατζημιχάλη.