Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 17 Σεπτεμβρίου 2019
Πολιτισμός Καλλιτέχνες των Ιωαννίνων Δαγκλής Χρήστος Ήπειρος Ιωάννινα

Σκηνικά για το Επάγγελμα της Κυρίας Γουώρεν τέμπερα, 24,5 χ 11,5 εκ. το καθένα
Σκηνικά για το Επάγγελμα της Κυρίας Γουώρεν τέμπερα, 24,5 χ 11,5 εκ. το καθένα
Σκηνικά για το Επάγγελμα της Κυρίας Γουώρεν τέμπερα, 24,5 χ 11,5 εκ. το καθένα
Σκηνικά για το Επάγγελμα της Κυρίας Γουώρεν τέμπερα, 24,5 χ 11,5 εκ. το καθένα
Σκηνικό για τον Ταρτούφο ʼη Στράτης – τέμπερα, 24,5 χ 12,5 εκ.
Κοστούμια για τον Ταρτούφο Κλητήρας, Κλεάνθης, Ντάμος, Βαλέριος, Ταρτούφος τον έπαιξε ο Λέκας, Όργκουʼη Στράτης, τέμπερα, 33,6 χ 12,1 εκ.
Κοστούμια για τον Ταρτούφο Μαριάνα, Ντορίνα, Ελμίρα Περνέρ –ʼη Στράτης τέμπερα, 33,6 χ 12,1 εκ.
Κοστούμια Δεσδαιμόνας, Οθέλλου και Λουδοβίκου, ʼη Στράτης τέμπερα, 32,5 χ 21,5 εκ.
Σκηνικό πρώτο για τον Οθέλλο ʼη Στράτης τέμπερα, 26,5 χ 13 εκ.
Σκηνικό δεύτερο για τον Οθέλλο ʼη Στράτης τέμπερα, 26,5 χ 14 εκ.
Κοστούμια Κάσιου, Ιάγου, Ροδρίγου για τον Οθέλλο ʼη Στράτης – τέμπερα, 32,5 χ 21,5 εκ.
Σκηνικό τρίτο για τον Οθέλλο ʼη Στράτης – τέμπερα, 26,5 χ 14 εκ.
Κοστούμια Μοντιάνου, Εμηλεία και τρεις Κύπριοι αξιωματικοί ʼη Στράτης – τέμπερα, 32,5 χ 21,5 εκ.
Σκηνικό τέταρτο για τον Οθέλλο ʼη Στράτης – τέμπερα, 26,5 χ 14 εκ.
Σκηνικό πέμπτο για τον Οθέλλο ʼη Στράτης – τέμπερα, 26,5 χ 14 εκ.
Χριστουγεννιάτικη κάρτα ʼη Στράτης 1950 τέμπερα, 4,5 χ 8,1 εκ.
Ύπνος στο ύπαιθρο ʼη Στράτης 1950 υδατογραφία και μελάνι, 30 χ 23,5 εκ.
Ο Σ. Βάντζιος ʼη Στράτης 1951 σαγκίνα, 15,5 χ 23 εκ.
Ο Σ. Ράγκας ʼη Στράτης 1955 σαγκίνα, 22,5 χ 27,4 εκ.
Δύο σύντροφοι ʼη Στράτης 1956 παστέλ, 29,7 χ 22,4 εκ.
Ο Στρατηγός Στέφανος Σαράφης Μακρονήσι 1950 σαγκίνα κραγιόνι , 28,5 χ 24,5 εκ.
Τζαμί – Γιάννενα 1939 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 17,7 χ 25,7 εκ.
Καυκάσιος, 1939 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 15 χ 19 εκ.
Γυμνό, 1939 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 12 χ 15,7 εκ.
Ύπαιθρο – Γιάννενα 1939 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 32 χ 25,6 εκ.
Καστράκι – Γιάννενα 1939 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 13,2 χ 10 εκ.
Ο Μπάυρον 1942, χαράκτηκε στην κατοχή και χρησιμοποιήθηκε για οικονομική ενίσχυση της Ε.Π.Ο.Ν. Ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 12,6 χ 18,5 εκ.
Γυναίκες κουβαλούν πυρομαχικά . Χαραγμένο σε λινόλεουμ για παράνομη εφημερίδα. Αθήνα 1942 9,4 χ 12,1 εκ.
Ο Δημήτρης Γληνός, 1944 (χαράχτηκε για την μπροσούρα «τι είναι και τι θέλει το εθνικό απελευθερωτικό μέτωπο» το 1944 – το ξύλο χάθηκε στα τυπογραφεία Μάιζνερ γιατί μεσολάβησε ο Δεκέμβριος) ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 8,4 χ 12,3 εκ.
Τέσσερα ένσημα, 1945 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 3 χ 4,1 εκ. το καθένα
Δημήτρης Γληνός, 1945 χάραγμα σε λινόλεουμ, 13,5 χ 22 εκ.
Χαράκτηκε για πασχαλιάτικη κάρτα απ’ το πασχαλιάτικο ποίημα του Σολωμού, ʼη Στράτης 1951 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 12 χ 9 εκ.
Απ’ το Θάνατο του Διγενή του Σικελιανού, Χαράκτηκε για πασχαλιάτικη κάρτα, ʼη Στράτης 1952 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 11,7 χ 8,5 εκ.
Χαράκτηκε για την επέτειο της 28 Οκτώβρη, ʼη Στράτης 1952 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 12,5 χ 15,5 εκ.
Χαρακτικό για τις γυναίκες του Τρίκερι, ʼη Στράτης 1952 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 12,5 χ 8,8 εκ.
Χαράκτηκε για τους εξόριστους ραφτάδες, ʼη Στράτης 1952 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 11,3 χ 13,3 εκ.
Ηπειρώτικος χορός, ʼη Στράτης 1953 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 12 χ 9,1 εκ.
Για κάρτα των Ηπειρωτών εξορίστων, ʼη – Στράτης 1953 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 9,5 χ 12 εκ.
Σύνθεση – Γυναίκα. Έγινε για τις εξόριστες γυναίκες στη Διεθνή μέρα της Γυναίκας, ʼη Στράτης 1954 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 12,5 χ 17,4 εκ.
Το σκάκι, ʼη Στράτης 1955 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 23,4 χ 17,4 εκ.
Ξαπλωμένος στο αντίσκηνο, ʼη Στράτης 1955 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 23,4 χ 18 εκ.
Πλάτες, ʼη Στράτης 1955 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 26,5 χ 17 εκ.
Από σχέδιο στον ʼη Στράτη, του κ. Γαβριηλίδη, Αθήνα 1958 πρωτοεκτέθηκε με το τίτλο: « ευτυχισμένοι όλοι που πιστεύουν, και τελειώνουν μέσ’ στην πίστη των σεμνότατα» ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 34,4 χ 20 εκ.
Οι ψαράδες (από σχέδιο του ʼη Στράτη) Αθήνα 1958 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 36 χ 29,9 εκ.
Ξαπλωμένος σε καλύβι από σχέδιο Μακρονησιού, Αθήνα 1961 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 23,4 χ 18 εκ.
Η πορεία Χαράκτηκε στην Αθήνα το 1959 από σχέδια που έγιναν στον ʼη Στράτη για το ποίημα του Γ. Ρίτσου « Ο ʼνθρωπος με το Γαρύφαλλο» και τους στίχους: …- Σιωπή Περνούν οι λαοί σηκώνοντες στους ώμους τους το μέγα φέρετρο του Μπελογιάννη… ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 23,8 χ 29,2 εκ.
Καφενείο στη Ρώμη, Αθήνα 1964 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 24,9 χ 36 εκ.
Χαράκτηκε και στάλθηκε τυπωμένο και αριθμημένο σε φίλους στην Ελλάδα, Παρίσι, 1974 ξυλογραφία σε όρθιο ξύλο, 11,7 χ 12,7 εκ.
Φύτεμα καπνού Ι, Αθήνα 1977 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 74 χ 58 εκ.
Φύτεμα καπνού ΙΙ, Αθήνα 1978 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 75 χ 58 εκ.
Μελέτη – χαραγμένο από σχέδιο στη βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ, Αθήνα 1981 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 38,5 χ 27,5 εκ.
Σύνθεση – Το Αιγαίο Ι, Αθήνα 1981 ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο, 36,7 χ 31,8
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Δαγκλής Χρήστος
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
ʼνω Λούρος και δυτικό Ξηροβούνι
Ανω Καλαμάς
Γραμμενοχώρια
Δήμος Ζαλόγγου
Δήμος Θεσπρωτικού
Δήμος Λούρου
Δήμος Πάργας
Δήμος Πρέβεζας
Δήμος Φαναρίου
Δήμος Φιλιππιάδας
Δωδωνοχώρια
Ζαγόρι
Ζίτσα
Ιωάννινα
Καμποχώρια
Κατσανοχώρια
Κοινότητα Κρανέας
Κόνιτσα
Κουρέντα Ντουσκάρα
Λάκκα Σουλίου
Μέτσοβο
Νομός Πρεβέζης
Πωγώνι
Τα χωριά του Περιστερίου
Τζουμέρκα
Δαγκλής Χρήστος: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

13/08/2008
Αυτοβιογραφία

Χρίστος Δαγκλής

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Η ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΜΟΥ

Γεννήθηκα ένα Σάββατο Μάη μήνα του 1916 στα Γιάννενα. Αυτό βέβαια δεν το θυμάμαι. Θυμάμαι όμως πως δεν ήμουν πάνω από δύο χρονών που χάλαγα ένα κανόνι-δώρο για να δω την κατασκευή του.
Μαθητής αργότερα του δημοτικού πήγαινα στο πρότυπο του Διδασκαλείου άρχισα να βλέπω τα πρώτα σχέδια, που έφτιαχναν οι σπουδαστές του Διδασκαλείου, μα και την εικονογράφηση στο αλφαβητάριο, που μ' άρεσε περισσότερο από το γραφτό κείμενο με τα ία και τα ωά. Η ιχνογραφία και τα τεχνικά ήταν για μένα τα πιο αγαπημένα μαθήματα. Αργότερα, στο Ελληνικό, μαζί με αυτά αγάπησα την Ιστορία, τα Νεοελληνικά και τη Φυσική Πειραματική.
Το σχολείο μας, μακριά από το σπίτι μας, προς το κέντρο της πόλης και σε ύψωμα, θέση προνομιούχα, μ' άφηνε ν' αγναντεύω την άνοιξη απ' τ' ανοιχτά παράθυρα ολάκερη την πόλη μας, τους πελαργούς στις φωλιές τους και το ζωντάνεμα της φύσης έπειτα απ' τον κρύο χειμώνα της πατρίδας μου.
ʼφηνα τον εαυτό μου ν' αφαιρείται και να χαίρεται το κάθε τι. Μα και ο γυρισμός για το σπίτι γίνονταν για μένα ένα δεύτερο σχολειό. Η απόσταση ήταν μεγάλη και ο δρόμος μάκραινε ολοένα καθώς σταματούσα και χάζευα τα σπουδαία και διάφορα που βλέπαν τα μάτια μου - τα μάτια ενός παιδιού έξι χρονών. Κοίταγα τους τσαγκαράδες που δούλευαν στα μαγαζιά τους, τους φούρνους, τα ραφτάδικα, τη γή, που όργωναν κι έσπερναν, κι ένα σωρό άλλα θαυμαστά πράγματα.
Μελετούσα την κάθε πράξη, έτσι που γυρίζοντας σπίτι κι έπειτα απ' το μάλωμα γιατί άργησα τόσο, θα μπορούσα να φκιάσω μόνος ένα παπούτσι, ας πούμε, αν είχα τα κατάλληλα εργαλεία. Το ίδιο και για τ' όργωμα και για κάθε τι άλλο.
Τα βράδυα, όταν ο πατέρας μου ερχόταν στο σπίτι και με πλησίαζε για να δει τι διαβάζω, σήκωνε το βιβλίο και κοίταζε να δεί τι έχω ζωγραφίσει και κρύψει από κάτω. Ακόμα θυμάμαι πως πράγματα και ιδέες που σήμερα δεν μας κάνουν καμμιά αίσθηση και πολλά είναι ξεπερασμένα, τότες ήταν για μένα ένας άγνωστος και θαυμαστός κόσμος.
Μακριά σαν είμαστε, θυμάμαι πως όταν εμφανιζόταν ο Μουλαράς - αυτό ήταν το επίθετό του - ήταν για μας κάτι περίεργο, μιας και οι μεγάλοι λέγανε πως είναι κομμουνιστής. Όσο μεγάλωνα μεγάλωναν και οι παρατηρήσεις και οι περιέργειες για κάθε τι .
Το 1931 ο πατέρας μου εκλέχτηκε αιρετός σύμβουλος δημοτικής εκπαίδευσης για το Υπουργείο Παιδείας. Εκεί γνωρίστηκε με τον διευθυντή της Σιβιτανιδείου Σχολής κ. Ηλιάδη. Αυτό στάθηκε αφορμή ν' αποφασίσει την εγγραφή μου στη Σχολή. Το 1932 δίνω εξετάσεις και μπαίνω στο Προκαταρκτικό. Μετακομίζουμε οικογενειακώς στην Αθήνα. Μετά το Προκαταρκτικό ζητώ και κατατάσσομαι στο Διακοσμητικό Τμήμα. Στη Σιβιτανίδειο συνδέθηκα στενά με τον Νίκο Καλογερόπουλο. Είχαμε κοινά ενδιαφέροντα. Μαζί παρακολουθούσαμε εκθέσεις εκείνης της εποχής, διαβάζαμε ποίηση και λογοτεχνία και μιλούσαμε ώρες -ατελείωτες για κοινωνικά και ιδεολογικά θέματα. Στη Σχολή, μας παραστάθηκε και μας βοήθησε πολύ ο καθηγητής του Ελεύθερου Σχεδίου κ. Κατζίκης. Μας έμαθε να σχεδιάζουμε, να ζωγραφίζουμε κι απ' την μελέτη ενός κλαδιού κισσού, μιας κληματόβεργας ή ενός λουλουδιού ν' αναπτύσουμε ολόκληρη διακόσμηση στυλιζάροντάς τα, χωρίς να χάνουν το χαρακτήρα τους. Τελειώνοντας πήραμε το πτυχίο Διακοσμητικής μόνο οι δυο μας.
Μαζί μετά αποφασίσαμε και δώσαμε εξετάσεις στην Ανώτατη Σχολή των Καλών Τεχνών. Στην Προκαταρκτική εκείνος παρακολουθεί στο εργαστήρι του Μπισκίνη και 'γω στου Μαθιόπουλου. Στα εργαστήρια είμαστε πάλι μαζί, με δασκάλους τον Κώστα Παρθένη στη Ζωγραφική και το Γιάννη Κεφαλληνό στη Χαρακτική. Στο μεταξύ έχουμε ενταχθεί πολιτικά στις αριστερές πολιτικές δυνάμεις και οργανωθεί στην Ο.Κ.Ν.Ε. Έτσι μας Ι βρίσκει η δικτατορία Μεταξά, όπου παράλληλα με τις σπουδές συμμετέχουμε στην παράνομη ,δουλειά για την ανατροπή της.
Ώσπου φτάνουμε στην κήρυξη του πολέμου απ' την Ιταλία. Τότες ο δάσκαλός μου Γ. Κεφαλληνός αποφασίζει και οργανώνει το εργαστήρι για να φτιάχνει τις πολιτικές αφίσες. Όπου βγαίνουν οι πρώτες που ήταν όμως και οι τελευταίες, γιατί αμέσως μετά το εργαστήρι διαλύθηκε. Αιτία ορισμένοι παράγοντες, που θέλανε να προσληφθούν οι ευνοούμενοί τους για ν' αποφύγουν το μέτωπο.
Αμέσως μετά καλούμαι να παρουσιαστώ για κατάταξη με τους εξ αναβολής λόγω σπουδών.
Με στέλνουν στην Κορακιάνα της Κέρκυρας, όπου είναι ο ουλαμός βαθμοφόρων. Πριν όμως τελειώσει η εκπαίδευση, μπαίνει η Γερμανία στον πόλεμο, ακολουθεί η κατάρρευση και του Θωμά το 1941 πέφτει η Κέρκυρα. Φεύγουμε μέσω Λευκίμης στη Λευκάδα, και στη συνέχεια Ξηρόμερο, Πρέβεζα, Γιάννενα.
Εκεί μια βδομάδα μετά την κατάρρευση ανταμώνουμε ο Βασίλης Κασής, εγώ, ο Γιώργος Ζάγκλης, ο Σκάλτσας από τη Τζέλοβα - σκοτώθηκε αργότερα απ' τους Ιταλούς - κι ένας εργάτης που δεν θυμάμαι τ' όνομά του και κάνουμε την ανασυγκρότηση του Γραφείου Περιοχής Ηπείρου του ΚΚΕ. Αποφασίσαμε δε και την παράλληλη οργάνωση του λαού σ' ένα κοινό μέτωπο, που σε άλλη συνεδρίαση αμέσως μετά, με τη συμμετοχή του Μενέλαου Πέτρου και του Τάσου Φωτιάδη, ονομάζουμε "Ελληνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο", Βγάζουμε δε την πρώτη εφημερίδα, τον "Αγωνιστή" με μόττο τους στίχους από το "Φωτεινό το Ζευγολάτη" του Βαλαωρίτη:




Πάρε ένα σβώλο Μήτρο
και διώξ' εκείνο το σκυλί
που μας χαλάει το φύτρο.

Το 1942 φεύγω για την Αθήνα ύστερα από το γράμμα του δασκάλου μου Γιάννη Κεφαλληνού, για να συνεχίσω τις σπουδές και να δώσω εξετάσεις για το δίπλωμα. Κόντευε Ιούνιος… Τότε πιάνονται απ’ τους Ιταλούς τα αδέρφια μου Φάνης και Γιώργος στα Γιάννενα και με ειδοποιούν απ’ την Οργάνωση ότι ζητάν και μένα και πρέπει να φύγω απ’ τη Σχολή κι απ’ το σπίτι, καθώς κι απ’ όπου σύχναζα.
Όλο αυτό το διάστημα αποσπασμένος στην ΕΠΟΝ πια, μιας και η ΟΚΝΕ είχε διαλυθεί, εργάζομαι παράνομα στα οργανωτικά και παράλληλα χαράζω ένσημα κι άλλο παράνομο υλικό.
Αργότερα επιστρέφω στο Κόμμα. Εκείνη την περίοδο με ζήτησε ο Δάσκαλος να τυπώσουμε το «Παγώνι» γραμμένο απ' το Ζαχαρία Παπαντωνίου και χαραγμένο απ' το Γιάννη Κεφαλληνό. Τελειώνει η εκτύπωση και στις 22 του Μάη του 1944 συλλαμβάνομαι μαζί με την Αριάδνη Χριστοπούλου και το Γιώργο Θεοφανόπουλο, που αργότερα τον εκτέλεσαν μαζί με άλλους δεκαεννιά στην Καλλιθέα τα τάγματα ασφαλείας με τους Γερμανούς. Η σύλληψη έγινε απ' το ανακριτικό απόσπασμα του Γουδιού με διοικητή τον Η. Παπαγιαννόπουλο, υποδιοικητή το Γιάννακα και αρχιβασανιστή το Χουσούρη. Διοικητής όλων όμως ήταν ο γερμανός Λαχέτα. Η πρώτη εικόνα που αντικρίσαμε μπαίνοντας στο κτίριο - κρατητήριο, όπου και τα γραφεία ανάκρισης ήταν: μια πόρτα σ' ένα κεφαλόσκαλο με φόντο τον ουρανό, απ' όπου σέρνανε ένα γυμνό γυναικείο κορμί, λιπόθυμο, με μάτια ορθάνοιχτα και βλέμμα απλανές.
Δεν χρειάστηκε άλλη εξήγηση για να καταλάβουμε πού γίνονταν τα βασανιστήρια. Ήταν η περίφημη "Ταράτσα". Μετά τη δικιά μας "διαδικασία ανάκρισης" μάθαμε πως η κοπέλα ήταν η ʼννα Παρλιάρου.

Ύστερα από τέσσερεις μήνες, ασύλληπτους σε βαρβαρότητα και κτηνωδία - τους τρείς τελευταίους στο θάλαμο μελλοθανάτων - βγήκα με ενέργειες της Αλέκας Παιζη στο Διοικητή Ντάκο.
Στο μεταξύ είχαν αρχίσει ν' απελευθερώνονται οι συνοικίες της Αθήνας. Μεσολαβούν οι εκτελέσεις στο Βοτανικό και το Πυριτιδοποιείο από τους Γερμανούς, ώσπου φτάνουμε στην απελευθέρωση της πρωτεύουσας.
Ζούμε στιγμές περίεργες. Χαρά ανάμικτη με κάτι άλλο... ένα σφίξιμο... μια αγωνία για το ύστερα. Δεν είναι η ώρα ν' αναφερθώ στα γεγονότα. Ο Δεκέμβρης του 44 με βρίσκει στη διαφώτιση της Κεντρικής του ΕΑΜ.
Ακολουθεί η έξοδος απ' την Αθήνα... Φτάνω στα Γιάννενα με εντολή να οργανώσω μια έκθεση φωτογραφιών για τον αγώνα της Αθήνας και να γυρίσω πίσω. Από κει όμως δε μ' αφήνουν να φύγω και δουλεύω για τις ανάγκες της εκεί διαφώτισης στις εφημερίδες "Αγωνιστής" και "Φωνή της Ηπείρου", σε σκηνικά για θεατρικά έργα, σε αφίσες, πανώ κι ό,τι άλλο χρειαζόταν.
Σε ολιγοήμερο ταξίδι μου στην Αθήνα το Πάσχα του 1945 μαθαίνω πως ήμουν στον κατάλογο των υποτροφιών για το Παρίσι απ' το Γαλλικό Ινστιτούτο. Η ευκαιρία όμως είχε χαθεί.
Ακολουθούν άλλα γεγονότα... Βαδίζουμε σε μια ανώμαλη κατάσταση γνωστή στις παλιότερες γενιές, πιθανόν γνωστή στους σημερινούς νέους και ίσως άγνωστη σε πολλούς...
Φτάνουμε στο Μάη του 1946, που και πάλι συλλαμβάνομαι για αντεθνική δράση από τους ίδιους ανθρώπους, που στην κατοχή, μαζί με τους Γερμανούς, με είχαν συλλάβει.
Την ίδια εποχή συλλαμβάνεται κι εκτοπίζεται ο αδελφός μου ο Φάνης και λίγο αργότερα γίνεται η σύλληψη της αδελφής μου της ʼννας που στέλνεται στη Ζάκυνθο μαζί με τον πατέρα μου κι ύστερα στη Χίο, Τρίκερι και Μακρονήσι. Ακολουθεί η σύλληψη του αδελφού μου του Γιώργου και της γυναίκας του της Νίτσας. Ενώ το 1948 συλλαμβάνουν και στέλνουν στις φυλακές Θεσσαλονίκης τη μικρότερη αδελφή μου την Αφροδίτη και τον άντρα της Γιώργο Τσαούση, τον οποίο εκτελούν. Το «ταξίδι» τώρα είναι μακρύ, βασανιστικό κι ατελείωτo. Ένα «ταξίδι» που δεν ήξερες, που θα σε οδηγήσει.
Η σύλληψή μου λοιπόν το 1946 έγινε στα Γιάννενα, με πρώτο σταθμό εκτόπισης τον Εύδηλο Ικαρίας. Μεσολαβούν μερικοί μήνες στην Αθήνα το 1947, έπειτα από προσωρινό απολυτήριο λόγω ασθένειας μαζί με το μεγαλύτερο μέρος των εξορίστων κατ' εντολή της τότε κυβέρνησης Σοφούλη... Συλλαμβάνομαι και πάλι τον ίδιο χρόνο και με εκτοπίζουν στο Μούδρο της Λήμνου. Από κει μας μεταφέρουν στο Μακρονήσι υπό την επίβλεψη της χωροφυλακής και στη συνέχεια, με τις γνωστές μεθόδους μας μεταφέρουν στο ΒΕΤΟ - δεύτερο τάγμα Μακρονήσου. Εκεί περνάω στην απομόνωση - τον Έβδομο Λόχο - που οι εξόριστοι ονομάζουν «το σύρμα».
Με την άνοδο του Πλαστήρα στην κυβέρνηση σπάει το Μακρονήσι. Γίνεται γνωστό στον έξω κόσμο και ωριμάζει πια η διάλυσή του. Όμως με τα γεγονότα της Κορέας με μεταφέρουν μαζί με όλους τους άλλους στον ʼη-Στράτη, όπου και γίνεται η μονιμότερη παραμονή μου, που λήγει με απόλυσή μου το δεύτερο εξάμηνο του 1956, ύστερα από ενέργειες της Μαρίας Πανοπούλου-Γκίκα στον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης.
Μια «απόλυση» που με την ένδειξη «άδεια», με υποχρέωνε να μη φεύγω απ' την Αθήνα και να δίνω το παρόν στην Ασφάλεια. Κατάσταση που έληξε ύστερα από έφεση, που στο μεταξύ ασκήθηκε στη δευτεροβάθμια επιτροπή ασφαλείας.
Σ' ολόκληρο αυτό το διάστημα μπόρεσα, σε ώρες που κατά διαστήματα υπήρχε κάποια ανάπαυλα από καψόνια, μεταγωγές και διάφορες υπηρεσίες για τις ανάγκες του στρατοπέδου, να φτιάσω ό,τι υπάρχει στο λεύκωμα κι έχει μείνει στα χέρια μου, ή στο κοντινό μου περιβάλλον.
Ακόμα θ' άξιζε να σημειωθεί, πως όλα αυτά γίνονταν μακριά απ' τα μάτια των κρατούντων και τελικά μπόρεσα να τα βγάλω έξω και να τα σώσω απ' τους διάφορους ελέγχους με πολλά τεχνάσματα. Κι όχι μόνον εγώ, μα κι άλλοι κρατούμενοι προσπαθούσαν ο καθένας να σώσει τη δουλειά του και τη μαρτυρία του στα χρόνια της εκτόπισης, γραπτή, εικαστική ή οτιδήποτε άλλο. Συγκεκριμένα με τον Κώστα Κουλουφάκο είχαμε σκαρώσει ολόκληρο σχέδιο διαφυγής του έργου μας.
Τα μέσα που είχα στη διάθεσή μου για να δουλέψω, ήταν στην αρχή ακουαρέλες και μελάνι σινικό. Και λίγα λάδια, άχρηστα όμως γιατί δεν είχα μουσαμάδες..
Τα πινέλα με το χαρτί και τα χρώματα μου τα έφερνε ένας καπετάνιος καϊκιού μακριά απ' τα μάτια των κρατούντων, όταν χρειάστηκε να γίνει καθαρισμός και ρετουσάρισμα στο τέμπλο της εκκλησιάς του Μούδρου. Ήταν μια εκκλησιά Βασιλικού ρυθμού. Αναλάβαμε να τη βάψουμε και να την ηλεκτροφωτίσουμε και να αναδείξουμε τον όμορφο - από πωρόλιθο με φολίδες γρανίτη - σκελετό της, που οι ντόπιοι είχαν δυστυχώς βάψει. Όλα αυτά για να χουμε ένα παράθυρο ανοιχτό, να επικοινωνούμε με τον έξω κόσμο.
Πολύ αργότερα μου στάλθηκαν στον ʼη Στράτη απ' τους δικούς μου τα εργαλεία χαρακτικής. Έτσι μπόρεσα να χαράξω μερικά σχέδια που χρησιμοποιήθηκαν για χριστουγεννιάτικες και πασχαλιάτικες κάρτες. Κι ακόμα να δείξω σε νέα παιδιά του στρατοπέδου, πώς γίνεται η χαρακτική. Για την εκτύπωση χρησιμοποιούσαμε μελάνι τυπογραφικό και κυλίνδρους φτιαγμένους στον τόρνο και ντυμένους με σαμπρέλα ποδηλάτου.
Στον τομέα της ψυχαγωγίας του στρατοπέδου, πέρα απ' τις όποιες άλλες εκδηλώσεις, ανεβάστηκαν και μια σειρά θεατρικά έργα. Χάρη στο ότι υπήρχαν εκτοπισμένα εκλεκτά στελέχη του θεάτρου (Μάνος Κατράκης, Τ. Καρούσος, Κ. Μπαλαδήμας, Γ. Γιολάσης) και γενικότερα του λογοτεχνικού και πνευματικού κόσμου, Γ. Ιμβριώτης, Δ. Φωτιάδης, Γ. Ρίτσος, Μ. Λουντέμης, Φοίβος Ανωγιαννάκης, Κ. Δεσποτόπουλος και από τους νεώτερους Κώστας Κουλουφάκος, Τάσος Λειβαδίτης, Τίτος Πατρίκιος, ʼρης Αλεξάνδρου, Αντώνης Μοσχοβάκης, χωρίς να παραλείψω να αναναφερθώ και στο Νίκο Μάργαρη, που είχε αναλάβει τη διεύθυνση της χορωδίας, καθώς και στον Κ. Τριανταφύλλου, που διεύθυνε τη μαντολινάτα, μπόρεσαν οι εκδηλώσεις αυτές να έχουν ένα ποιοτικό βάρος σε θεατρική τέχνη μα και αισθητική μορφή.
Για την πραγμάτωση αυτών των εκδηλώσεων οργάνωσα στον τομέα μου μια σχολή ζωγραφικής που μαθήτευαν, όσοι ήθελαν και μπορούσαν να φανούν χρήσιμοι σε όλες αυτές τις εργασίες.
Έργα που ανέλαβα να εκτελέσω τις σκηνογραφίες και τα κοστούμια ήταν: Η «Βαβυλωνία», σε σκηνοθεσία Μάνου Κατράκη, «Οι Πέρσες» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Τ. Καρούσου, «ο Έμπορος της Βενετίας» σε σκηνοθεσία του Τ. Καρούσου, «Το επάγγελμα της κυρίας Γουόρεν» του Μπέρναρ Σω, «ο Ταρτούφος»του Μολιέρου, και το σκηνικό για το «Θάνατο του Διγενή» του Α. Σικελιανού, ο «Οθέλλος» του Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία Τ. Καρούσου. Στο μεταξύ δημιουργήθηκαν συνθήκες και παρεμβάσεις τέτοιες εκ μέρους της ηγεσίας, που δεν άφηναν περιθώρια για τη συνέχιση αυτής της προσπάθειας, τουλάχιστον εκ μέρους μου. Γι' αυτό παραιτήθηκα. Έτσι η τελευταία εργασία που ανέλαβα σε σκηνικά και κοστούμια ήταν για τα «Θαμπά Τζάμια» που μου είχε ζητήσει ο Τίτος Πατρίκιος, ο οποίος θα σκηνοθετούσε το έργο.
Ακολουθούν διαφωνίες με την καθοδήγηση του στρατοπέδου... χαρακτηρισμοί... απομόνωση... και διαγραφή.
Λίγο καιρό μετά την απόλυσή μου, που έγινε τους τελευταίους μήνες του 1956, πρωτοεμφανίζομαι στην καλλιτεχνική ζωή του τόπου με συμμετοχή στις εκθέσεις: 1957: Στην Πανελλήνιο Έκθεση, τμήμα χαρακτικής. 1957-1958: Σε διάφορες ομαδικές εκθέσεις με έργα χαρακτικής και ακουαρέλες. 1959: Στο Salon de l’art libre του Παρισιού, χαρακτική, ακουαρέλες και σχέδια της περιόδου 1942 έως 1959.1960: Στο Λουγκάνο, χαρακτική. 1960: Στην Έκθεση Ελλήνων Χαρακτών, στη Στοκχόλμη. 1960: Στην Πανελλήνιο Έκθεση, ακουαρέλες. 1960: Στη Φινλανδία, χαρακτική.
Στο μεταξύ γνώρισα τη Φραντζέσκα Ιακωβίδη. Το Δεκέμβριο του 1961 παντρευτήκαμε και φύγαμε αμέσως για Ρώμη – Παρίσι. Χωρίς τη Φραντζέσκα, δεν ξέρω αν θα έβγαινα στον έξω κόσμο, που μ’ έφερε σ’ επαφή με την καλλιτεχνική ζωή της Ευρώπης.
Η Ρώμη δεν με ξάφνιασε και τόσο, και μπόρεσα πέρα απ' τη γνωριμία μου με ό,τι ενδιαφέρον είχε σαν ιστορική πόλη, να δουλέψω και να βγάλω μια σειρά ακουαρέλες, σχέδια, μελάνια. Όσο για το Παρίσι, εδώ τα πράγματα αλλάζουν. Τα Μουσεία πολλά... Οι γκαλερί ατέλειωτες με καθημερινές παρουσιάσεις εκθέσεων ... Διψασμένος έβλεπα τα πάντα από το πιο συντηρητικό ως το πιο τολμηρό... Ένοιωθα μουδιασμένος. Έπιανα να δουλέψω και μου έβγαιναν όλα στεγνά. Πέρασα τρεις μήνες γυρίζοντας, περπατώντας και μελετώντας, ώσπου ένα απόγευμα βρέθηκα στις όχθες του Σηκουάνα. Σκοτείνιαζε... και τα πράγματα άρχισαν να χάνουν τις λεπτομέρειες και να γίνονται φόρμες Από κείνη τη μέρα λευτερώθηκα. Εγκατέλειψα το γράψιμο του σχεδίου, τις λεπτομέρειες κι αφέθηκα στη φόρμα και στο χρώμα.

Έτσι, μετά τον ερχομό μου στην Αθήνα, στη δεύτερη ατομική μου έκθεση στην «Αρχιτεκτονική» το 1963, παρουσιάστηκε όλη η διαδρομή της δουλειάς μου με τις παραπάνω αλλαγές. Ακολούθησαν οι εκθέσεις: 1963: «Σύγχρονη Ελληνική Ζωγραφική» στη Μόσχα, με σχέδια. 1965: Στην «8η Πανελλήνια Έκθεση», ακουαρέλλες. 1966: Στην «Έκθεση Ελλήνων Ζωγράφων» στη Σόφια, ακουαρέλλες. 1967: Τρίτη ατομική έκθεση στην Αθήνα, ακουαρέλλες, μαύρο-άσπρο. 1967: Αναδρομική έκθεση στα Γιάννενα. 1967: στην «9η Πανελλήνια Έκθεση».
Και πάλι τώρα ανακόπτεται η ομαλή πορεία του τόπου. Μεσολαβούν τα γεγονότα του '65 και φτάνουμε στο πραξικόπημα των συνταγματαρχών. Φεύγουμε με συμβόλαιο που είχε κλείσει η Φραντζέσκα για περιοδεία στη Σοβιετική Ένωση, που επρόκειτο να συνεχιστεί και στις Λαϊκές Δημοκρατίες και την Ευρώπη. Όμως «για λόγους ανωτέρας βίας» διακόπτεται η περιοδεία. Από κει φεύγω εγώ για τη Βιέννη και η Φραντζέσκα για την Αθήνα. Αργότερα συναντηθήκαμε κι εγκατασταθήκαμε στο Παρίσι, όπου περάσαμε τα χρόνια της χούντας. Εν τω μεταξύ με ζητούσε η ασφάλεια στην Αθήνα απ' τις πρώτες μέρες, ενώ είχαν συλληφθεί και σταλεί στη Γυάρο η αδελφή μου Αφροδίτη κι ο άνδρας της βουλευτής τότε της ΕΔΑ, Νίκος Σκοπούλης. Στο διάστημα αυτό της αυτοεξορίας ως την μεταπολίτευση έδωσα τρεις ατομικές εκθέσεις: Κύπρο, Λονδίνο, Παρίσι. Το ίδιο χρονικό διάστημα ασχολήθηκα βιοποριστικά και με το κόσμημα φτιάχνοντας μια σειρά μοντέλα κοσμημάτων, παραγγελίες του Ηλία Λαλαούνη για το κατάστημα Ζολώτα και σε συνέχεια για τον ίδιο, όπως επίσης και για άλλους κοσμηματοπώλες του Παρισιού.
Επιστρέψαμε στην Ελλάδα με τη μεταπολίτευση και το Γενάρη του 1975 κάνω ατομική έκθεση στο Καλλιτεχνικό Πνευματικό Κέντρο ΩΡΑ στην Αθήνα. Ακολουθούν: 1975: Ατομική Έκθεση στη Θεσσαλονίκη. 1976: Ατομική Έκθεση στη Βοστώνη. 1977: Συμμετέχω στην έκθεση «Ελληνική Χαρακτική», «Νέες Μορφές», 1978: Στην Έκθεση «Σύγχρονοι Έλληνες Ζωγράφοι και Χαράκτες» από την Εθνική Πινακοθήκη στο Δουβλίνο. 1979: Ατομικές εκθέσεις στην Καβάλα και στην Ξάνθη. 1980: Στο «Πνευματικό Κέντρο ΩΡ Α», «Η Χαρακτική στην Ελλάδα σήμερα». 1980: Ατομική Έκθεση στα Γιάννενα. 1985: Στην έκθεση του Υπουργείου Πολιτισμού και Επιστημών «Μνήμες –Αναπλάσεις -Αναζητήσεις». 1985: Στην «Έκθεση Ελλήνων Χαρακτών» του Δήμου της Αθηνας. Και σε άλλες ομαδικές εκθέσεις.