Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 20 Σεπτεμβρίου 2019
Έλληνες Ευεργέτες Εθνικοί Ευεργέτες καταγόμενοι από την Ήπειρο και την υπόλοιπη Ελλάδα Η Αθήνα των Ευεργετών Ήπειρος Ιωάννινα

Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή
Υπό κατασκευή

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Η Αθήνα των Ευεργετών
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Η Αθήνα των Ευεργετών: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

25/09/2008
Μία πρωτεύουσα γεννιέται

Δήμος Αθηναίων

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Ο Δημήτριος Γαλανός (Αθήνα 1760 - Μπενάρες 1833) ‘Eλλην σημαντικός ινδολόγος, από τους πρώτους μεταφραστές ιερών ινδικών κειμένων σε ευρωπαϊκή γλώσσα, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Ινδία όπου απέκτησε μικρή περιουσία, αλλά ετιμάτο από τους Ινδούς βραχμάνους ως σοφός και άγιος. ʼφησε το ήμισυ της περιουσίας του (36.000 δρχ.) υπέρ της "κυριωτέρας Ακαδημίας των Αθηνών". Τα χρήματα αυτά εδόθησαν για την ανέγερση του κτηρίου του Πανεπιστημίου. Ετάφη στο αγγλικό νεκροταφείο του Μπενάρες και σε ινδικό επιτύμβιο αναφέρεται ως "ο Πλάτων του Αιώνος".
Δημήτριος Γαλανός. Αθήνα, Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το 1863 - 1864 έγινε εσωτερική και εξωτερική διασκευή και εμπλουτίσθηκε η διακόσμηση του Πανεπιστημίου. Το ποσόν που απαιτήθηκε ήταν 154.000 δρχ. και κατεβλήθη κατά τα 4/5 από τον Δημήτριο Μπερναρδάκη, ομογενή από τη Ρωσία που προσέφερε και τα πρώτα χρήματα για την ανέγερση του Αρχαιολογικού Μουσείου.
ΛΙθογραφία σχεδίου του Πανεπιστημίου (1866). Αθήνα, Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών .

Το 1889 με δωρεά του ομογενούς από τη Βιέννη Στεργίου Δούμπα διακοσμήθηκε η εσωτερική πρόσοψη των Προπυλαίων. Ο Στέργιος Δούμπας (Βλάστη Δ. Μακεδονίας 1794 - Βιέννη 1870) καταγόταν από τη Β. Ήπειρο και διετέλεσε Πρόεδρος της σημαντικής ελληνικής κοινότητος στη Βιέννη. Η προσφορά του κατά την Επανάσταση του '21 ήταν τόσο μεγάλη ώστε εκάμφθη οικονομικά. Αργότερα ανέκτησε την περιουσία του και προσέφερε γενναιόδωρα τη βοήθειά του σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα του ελληνικού κράτους αλλά και της ιδιαίτερης πατρίδος του.

Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου - Ιπλιξής (Κωνσταντινούπολη 1772 - Αθήνα 1852), γενάρχης της οικογενείας Ιωνίδη, έμπορος και εμπορομεσίτης στο Λονδίνο, έζησε δύσκολα παιδικά χρόνια και πριν καταλήξει στο εμπόριο, υπήρξε λιθοξόος (Ιπλιξής). Η οικογένεια Ιωνίδη είναι η ελληνική οικογένεια του Λονδίνου με την πλουσιότερη εθνική δράση και οικονομική συμβολή, παρόλο που δεν ήταν η πλουσιότερη. Οι ευεργεσίες του Κ. Ιωάννου και του γιού του Αλεξάνδρου Ιωνίδη εδόθησαν για το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Παρθεναγωγείο Αθηνάς Παγκάλου, τον εμπλουτισμό της Εθνικής Βιβλιοθήκης, την ανέγερση σχολείου στον Πειραιά (Ιωνίδειος Σχολή), τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, την Αρχαιολογική Εταιρεία κ.α. Τιμήθηκε με τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Σωτήρος.


Η Ιωνίδειος Σχολή στον Πειραιά

Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου-Ιπλιξής, γνωρίζοντας την αστάθεια του εμπορίου και φοβούμενος προσωπικές οικονομικές περιπέτειες, κατέθεσε το 1842 σε αγγλική τράπεζα 10.000 λίρες από τους τόκους των οποίων θα εδίδον ευεργετήματα προς την πατρίδα. Τα χρήματα αυτά δεν είχαν δικαίωμα σε καμία περίπτωση να χειρισθούν ο δωρητής ή οι κληρονόμοι του για προσωπικές ανάγκες.

Αλέξανδρος Ιωνίδης Το 1844 ο Κωνσταντίνος Ιωάννου και ο γιος του Αλέξανδρος Ιωνίδης ανανεώνουν το κεφάλαιο της δωρεάς και ανάμεσα σε άλλα ορίζουν ότι τα χρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν: "προς οικοδομήν της ετέρας πτέρυγας του Οθωνείου Πανεπιστημίου δρχ. 30.000", "Θέλοντες να συνδράμωμεν και προς τον πλουτισμόν της δημοσίας βιβλιοθήκης, κατ' ιδίαν δε προς απόκτησιν των εις την διδασκαλίαν του Πανεπιστημίου χρησίμων βιβλίων, επληρώσαμεν εις τον αξιότιμον Έφορον αυτής 10.000 δραχμές επί όρω το μεν κεφάλαιον να μένη ανέπαφον εκ του τόκου δε ν' αγοράζοντω βιβλία, τα οποία η Σύγκλητος ήθελε κρίνει αναγκαίον" .

"Αισθανθείς ότι το Πανεπιστήμιον είναι η κιβωτός των φίλτατων του έθνους ελπίδων, ενεκολπώθη αυτό, και τω εδαψίλευσε πάσαν ευεργεσίαν" από τον επικήδειο λόγο του Αλεξάνδρου Ρίζου Ραγκαβή, για τον Κωνσταντίνο Ιωάννου.

Εγγραφή Ελευθερίου Βενιζέλου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών αμέσως μετά την οικοδόμησή του.

Πανεπιστήμιο Αθηνών.
ΑΚΑΔΗΜΙΑ

(Όταν ο Σίμων Σίνας εξέφρασε την επιθυμία του για τη δημιουργία της Ακαδημίας (1856), άρχισε ένας έντονος διάλογος γύρω από την τοποθεσία αλλά και τη μορφή του νέου Ιδρύματος. Τελικώς επελέγη η θέση δίπλα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το οικόπεδο προσέφεραν η Μονή Πετράκη και ο Δήμος Αθηναίων. Η οικοδόμηση άρχισε το 1859 και η Ακαδημία άνοιξε τις πύλες της το 1885, οκτώ χρόνια μετά το θάνατο του Σίμωνος Σίνα. Τα σχέδια για το κτήριο αλλά και τη διακόσμησή του, ανήκουν στον Θεόφιλο Χάνσεν.
Ο Σίμων Σίνας με τη στολή του πρεσβευτού (1859). Προσωπογραφία του Karl Rahl.

Η κατάθεση του θεμελίου λίθου της Σιναίας Ακαδημίας έγινε με κάθε μεγαλοπρέπεια την Κυριακή 2 Αυγούστου 1859 παρουσία του Όθωνος και την Αμαλίας με εθνικές στολές, των μελών της κυβερνήσεως και πολλών επισήμων. Ο Σίμων Σίνας αν και είχε εκφράσει την επιθυμία να παρίσταται δεν το κατόρθωσε λόγω της μακράς ασθενείας της κόρης του Ειρήνης.
Κάτοψη του κτηρίου της Ακαδημίας.

Στις 9 Φεβρουαρίου 1859 ο , Σίνας γράφει στον Αλέξανδρο Ρίζο-Ραγκαβή: "Εν πάση περιπτώσει, σας υπόσχομαι να παραστώ εις την κατάθεσιν του θεμελίου λίθου της Ακαδημίας των Επιστημών, την οποίαν έχω την ευτυχίαν να προσφέρω εις τας Αυτών Με- γαλει6τητας και εις την ένδοξον Πατρίδα μας. Τούτο θα είναι δι' εμέ διπλή εορτή και η ωραιοτέρα στιγμή της ζωής μου." Τελικά ο Σίμων Σίνας δεν επισκέφθηκε ποτέ την Αθήνα, όπως και αρκετοί άλλοι Εθνικοί Eυεργέτες.

«Ασμένως καταβάλλω τον θεμέλιον λίθον της Ακαδημίας ταύτης, ομολογών χάριτας τω φιλοπάτριδι ιδρυτή Σίνα, όστις εγείρων ναόν εις την επιστήμη κοσμεί άμα την πρωτεύουσα του Βασιλείου με περικαλλέστατον οικοδόμημα».
Από το χαιρετισμό του Βασιλέως Όθωνος κατά την τελετή της καταθέσεως του θεμελίου λίθου (1859).


Δυσαρεστημένος από την έξωση του Όθωνος, ο Σίμων Σίνας διέκοψε προσωρινά τις εργασίες αποπερατώσεως της Ακαδημίας, αλλά επιθυμούσε πάντοτε διακαώς την ολοκλήρωση του έργου του, πράγμα που ζητούσε και από τους κληρονόμους του το 1865: "Οι κληρονόμοι μου υποχρεούνται να φέρουν εις πέρας την οικοδομή της υπ' εμού ιδρυθείσης εν Αθήναις Ακαδημίας συμφώνως προς το σχέδιον και την οδηγίαν του αρχιτέκτονος κυρίου Χάνσεν..." Βάση Ακαδημίας

Το 1868 ο Σίνας έδωσε εντολή να συνεχισθεί η οικοδ6μηση και ενέκρινε ετήσια πίστωση 200.000 δρχ. Ο Χάνσεν έστειλε στην Αθήνα τον Τσίλλερ που είχε ήδη αναλάβει την επίβλεψη. Ο Σίνας υπέγραψε συμβόλαιο με τον Δρόση για την εκτέλεση της συνθέσεως «Η γέννησις της Αθηνάς» που τοποθετήθηκε στο κεντρικό αέτωμα της Ακαδημία.


Η Μεγάλη αίθουσα των συνεδριάσεων με την τοιχογραφία του Chr.Grieplnkerl και το άγαλμα του Σίμωνος Σίνα. Σύμφωνα με τον Τσίλλερ η συνολική δαπάνη για την ανέγερση και διακόσμηση της Ακαδημίας ανήλθε σε 3.360.000 δρχ.

Μετά το θάνατο του Σίμωνος Σίνα στις 15 Απριλίου 1876 και ενώ η ολοκλήρωση της Ακαδημίας προχωρούσε με γρηγορότερους ρυθμούς, η σύζυγός του Ιφιγένεια ανέλαβε την ολοκλήρωση του έργου. Η Ακαδημία είχε ουσιαστικά ολοκληρωθεί το 1884 όταν πέθανε και η ίδια. Οι κληρονόμοι των Σίνα εξουσιοδότησαν τον Τσίλλερ να παραδώσει το μέγαρο της Ακαδημίας στον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη. Στο μεταξύ η οικογένεια Σίνα είχε καταστραφεί εντελώς. Η παραλαβή του κτηρίου έγινε το 1886 χωρίς επισημότητες. "Ο Τρικούπης δεν είπε ούτε μίαν λέξιν, ομοίως και εγώ. Ούτω η Ακαδημία παρήλθεν εν σιγή", έγραψε ο Τσίλλερ στον Χάνσεν.
Η ίδρυση της Ακαδημίας Αθηνών και η πρώτη πανηγυρική της συνεδρίαση έγινε μόλις το 1926!.

ʼρθρον 3
Η Ακαδημία Αθηνών εδρεύει και συνεδριάζει εν τω εν Αθήναις μεγάρω της Σινώας Ακαδημίας τω υπό των αειμνήστων Σίμωνος και Ιφιγενείας Σίνα, προς αποκλειστική χρήσιν αυτής, ανεγερθέντι και δωρηθέντι εις την Ελλάδα. Το κτίριο τούτο, ανήκον εις την Ακαδημία Αθηνών, κατά πλήρες ιδιοκτησίας δικαίωμα, διατίθεται υπ' αυτής μετά του περί αυτήν κήπου κατά βούλησιν.
Από τον ιδρυτικό νόμο της Ακαδημίας (4398/1929)

ΕΘΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
Ένα μόλις χρόνο μετά την περιπετειώδη παράδοση του κτηρίου της Ακαδημίας στο κράτος, οι αδελφοί Μαρής, Παναγής και Ανδρέας Βαλλιάνος προσέφεραν στο ελληνικό δημόσιο 2.500.000 δρχ. για την ανέγερση Βιβλιοθήκης. Ήδη το 1884 ο Χαρίλαος Τρικούπης είχε δώσει εντολή στον Θεόφιλο Χάνσεν να συντάξει οριστικά σχέδια για Βιβλιοθήκη, ελπίζοντας στην προσφορά κάποιου ευεργέτη για την πραγματοποίησή τους. Το οικόπεδο είχε προσφέρει ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής. Εκεί αρχικώς σχεδιάζετο η ανέγερση Μουσείου.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη υπό ανέγερση. Μπροστά περνά ο "ιπποτροχιόδρομος" .


Την ανέγερση της Βιβλιοθήκης επέβλεψε ο Ερνέστος Τσίλλερ ενώ ο τρόπος οικοδομήσεως ήταν ο ίδιος με αυτόν της Ακαδημίας. Χρησιμοποιήθηκε πειραϊκή πέτρα για τη βάση και πεντελικό μάρμαρο για τον πάνω όροφο.


Καθώς η αρχική δωρεά δεν ήταν αρκετή, Οι αδελφοί Βαλλιάνοι προσέφεραν άλλες 3.00.000 δρχ. ενώ η πλήρης αποπεράτωση έγινε με χρήματα του Δημοσίου.
Το 1902 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες και η Βιβλιοθήκη λειτούργησε το 1903.


Τελετή θεμελιώσεως της Εθνικής Βιβλιοθήκης


1886. Εγκύκλιος προς τους απανταχού Έλληνες για συνεισφορά στην ανέγερση του κτηρίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης.


Συμβολαιογραφικό έγγραφο (1903) με το οποίο παραδίδεται στο δημόσιο το κτήριο της Βιβλιοθήκης.


Πολλές είναι οι δωρεές βιβλίων στις οποίες η Εθνική Βιβλιοθήκη οφείλει τον πλούτο της. Ανάμεσα στις πολύ ση- μαντικές δωρεές είναι αυτές των Βαρώνων Σακελλαρίου από την Αδριανούπολη (5.400 τόμοι), του Κωνσταντίνου Μπέλλιου (1.886 τόμοι), του Δ. Ποστολάκα (1.995 τόμοι), του Φιρμίνου Διδ6του κ.α. Αργότερα η Βιβλιοθήκη εμπλουτίσθη και με τις συλλογές των οικογενειών Ροδοκανάκη, Βελουδίου, Λάμπρου, Συγγρού, Ασωπίου, Ηπίτου, Ρώμα, Μοντσενίγου κ.α.

Ο Παναγής Βαλλιάνος, (Κεραμιές Κεφαλληνίας 1814 - Λονδίνο 1902) νεώτερος αδελφός του Μαρή και υπεύθυνος του εμπορικού υποκαταστήματος της οικογενείας στο Λονδίνο από το 1858, υπήρξε ο κύριος οικονομικός χορηγός για την ανέγερση και επίπλωση του κτηρίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Από το κληροδότημά του χρησιμοποιήθηκαν επίσης ποσά για την ίδρυση Εκπαιδευτηρίων και Τεχνικής Επαγγελματικής Σχολής, την ανέγερση Εκκλησιών, την κατασκευή- και λειτουργία Νοσοκομείων καθώς και για υποτροφίες. Η διαρκής επιχορήγηση για αγαθοεργούς σκοπούς στη νήσο Κεφαλληνία συνεχίζεται ως σήμερα από την Επιτροπή του Κληροδοτήματος.


Ο Μαρής (Μαρίνος) Βαλλιάνος ήταν ο θεμελιωτής των επιχειρήσεων της οικογενείας. Γεννήθηκε στην Κεφαλονιά στις αρχές του 19ου αιώνα. Μετανάστευσε στη Ρωσία και εκμεταλλεύτηκε τις συγκυρίες (Κριμαϊκό πόλεμο) για να μεγιστοποιήσει τα κέρδη του. Ο εμπορικός του οίκος απλώθηκε σε πολλές ρωσικές και ευρωπαϊκές πόλεις: Μασσαλία, Λονδίνο, Κωνσταντινούπολη. Υπήρξε ευεργέτης της ιδιαιτέρας πατρίδος του και συνεισέφερε στην προσπάθεια του αδελφού του για την ανέγερση τις Εθνικής Βιβλιοθήκης. Εξαιρετική υπηρεσία προς την Ελλάδα προσέφερε ο Μ. Βαλλιάνος με την προσπάθειά του να εκσυγχρονισθεί ο εμπορικός στόλος και να μετατραπούν τα ιστιοφόρα σε ατμοκίνητα πλοία.


ΟΑνδρέας Βαλλιάνος (Κεφαλληνία 1827 - Μασσαλία 1887) υπήρξε ο διευθυντής των επιχειρήσεων αρχικά στην Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια στη Μασσαλία. Υποστήριξε ένθερμα την Κρητική Επανάσταση του 1866 με αποστολές ανδρών, πολεμοφοδίων, τροφίμων και χρημάτων. Το 1867 αναγκάστηκε να μεταφέρει το υποκατάστημά του στη Μασσαλία, όπου και έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του.


Ο ανδριάς του Παναγή Βαλλιάνου βρίσκεται στην πρόσοψη της βιβλιοθήκης, ενώ στον προθάλαμο είναι τοποθετημένα τα αγάλματα των αδελφών του Μαρή και Παναγή.


Προοπτικό σχέδιο του μεγάρου της Βιβλιοθήκης από τον Θεόφιλο Χάνσεν, ανασχεδιασμένο από τους Niemann και Feldegg.


Πολλά ιδρύματα ωφελήθησαν από το Βαλλιάνειο Κληροδότημα. Ανάμεσα σ' αυτά οι νυκτερινές σχολές του φιλολογικού συλλόγου Παρνασσός στο Αργοστόλι που απέκτησαν ιδιόκτητο μέγαρο στο κέντρο της πόλεως, και η οποία διατηρηθεί μέχρι το 1940. Το μέγαρο κατεστράφη από το μεγάλο σεισμό του 1953.










ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ.
Η πρώτη προσπάθεια ανεγέρσεως κεντρικού ναού στην Αθήνα ήταν η δημιουργία της εκκλησίας του Σωτήρος στην Ομόνοια, για την οποία μάλιστα πραγματοποιήθηκε και πολύ αποτελεσματικός έρανος. Αφού εγκατελήφθη αυτή η ιδέα, εξετάσθηκε η πρόταση του Θεοφίλου Χάνσεν να χτιστεί ο Μητροπολιτικ6ς Να6ς στην οδό Πανεπιστημίου, θέση που τελικώς δεν θεωρήθηκε αρκετά κεντρική.
Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, η Μητρόπολη τοποθετεί- το δεξιά της Ακαδημίας, ενώ στη θέση της Εθνικής Βιβλιοθήκης προτείνετο η ανέγερση του Μουσείου.
Σχέδια του Θεοφίλου Χάνσεν,
Βιέννη, Akademie der
Bildenden Kunste.


Συγκρότημα εκκλησιαστικών κτηρίων που ευρίσκοντο στο χώρο της Μητροπόλεως κατά την τουρκοκρατία. Σχεδίασμα του 1745.

Φωτογραφία του 1860. Η Μητρόπολη με σκαλωσιές.


Ο θεμέλιος λίθος του Μητροπολιτικού Ναού ετέθη το 1842 από τον Όθωνα. Μετά από αρκετές περιπέτειες, αρχιτεκτονικές και οικονομικές, ο ναός αποπερατώθη το Μάιο του 1862. Τα αρχικά σχέδια ήταν του Θεόφιλου Χάνσεν τα οποία στη συνέχεια αναθεώρησαν διαδοχικώς ο Δημήτριος Ζέζος και ο Φραγκ. Μπουλανζέ.


Η κηδεία Δεληγιάννη στη Μητρόπολη των Αθηνών. Απεικόνιση σε ταχυδρομική κάρτα της εποχής.


Περίπου το ήμισυ του κόστους (650.000) για την ανέγερση του Μητροπολιτικού Ναού του "Ευαγγελισμού της Θεοτόκου" δόθηκαν από πωλήσεις εκκλησιαστικών οικοπέδων. Σημαντική ήταν η εισφορά του Όθωνα (20.000) και του Γεωργίου Σίνα (10.000), σημαντικότερη ωστόσο όλων ήταν αυτή του γιου του Σίμωνος Σίνα (86.000) χάρις στην οποία ολοκληρώθηκε ο Ναός. Η συμμετοχή του Δήμου Αθηναίων ήταν κι αυτή σημαντική (80.000).



Όλες οι εκκλησίες των Αθηνών που κτίσθηκαν κατά την περίοδο εκείνη έγιναν με μεγάλη λαϊκή συμμετοχή στα έξοδα μέσω εράνων. Ο ʼγιος Γεώργιος του Καρύτση κτίσθηκε από τον Λύσανδρο Καυτατζόγλου και με συνεισφορές, μεταξύ άλλων, της Ευφροσύνης Νέγρη, του Ιωάννη Φιλημώνος, της οικογενείας Λεονάρδου το 1846, ενώ για την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, ο λόγιος και αγωνιστής του '21 Γεώργιος Γεννάδιος δώρισε το οικόπεδο, πέρα από τη χρηματική του εισφορά (1846). Η οικοδόμηση ολοκληρώθηκε το 1852 με νέες εισφορές μεταξύ των οποίων και αυτή της Ελένης Τοσίτσα. Τα σχέδια του ναού είναι του Δημητρίου Ζέζα.








Πριν την ανέγερση Ναού, η επισκευασθείσα μεσαιωνική εκκλησία της Αγίας Ειρήνης χρησίμευε ως Μητροπολιτική. Μετά την εγκατάλειψη της σκέψεως οικοδομήσεως του Ναού του Σωτήρος στην Ομόνοια, οι ενορίτες της Αγίας Ειρήνης αξίωσαν να κτισθεί σ' αυτή τη θέση η Μητρόπολη. Τελικώς βρέθηκε μία συμβιβαστική λύση και τα μισά χρήματα του εράνου εδόθησαν για την Αγία Ειρήνη, ενώ τα υπόλοιπα εδόθησαν για τη σημερινή Μητρόπολη.
Η Αγία Ειρήνη άρχισε να οικοδομείται το 1846 από τον Λύσανδρο Καυταντζόγλου, εγκαινιάσθηκε το 1850 αλλά η αποπεράτωσή της έγινε μόλις το 1892.


ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ – ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΣΟΒΟ.
Το 1836 άρχισε να λειτουργεί στην οδό Πειραιώς (οικία Βλαχούτση) το "Οικοδομικό Σχολείο" που στη συνέχεια μετονομάσθη (1844) σε σχολείο των Τεχνών. Το κτήριο αυτό χρησιμοποιήθηκε αργότερα για το Ωδείο Αθηνών και σήμερα στεγάζει τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου.


Αλέξανδρος Κοντόσταυλος Πρώτοι ευεργέτες του Πολυτεχνείου με επιστημονικά βιβλία και χρηματικά ποσά ή- σαν οι Οικονόμου, Στέρωφ και Αλ. Κοντόσταυλος. Η Sophie de Marbois, η περίφημη Δούκισσα της Πλακεντίας, δώρισε το διδακτικό υλικό για τα καλλιτεχνικά μαθήματα και επέβαλε ως πρώτο καθηγητή της ζωγραφικής τον Ρ. Bonirot τον οποίο μισθοδοτούσε η ίδια. Ο Γ. Υψηλάντης προσέφερε στο Ίδρυμα τριάντα δύο εκμαγεία από περίφημα αγάλματα μουσείων της Ευρώπης. Αργότερα βοήθησαν με κληροδοτήματα και δωρεές την ανάπτυξη του Πολυτεχνείου οι Ν. Κρίτσκης, Χ. Χρυσοβέργης, Σ. Χλωρός και Δημ. Θωμαϊδης.
Αρχείο Γ. Δημακοπούλου


Στο Νικόλαο Στουρνάρη (Μέτσοβο 1806 - Χαλκίδα 1853) ανήκει η ιδέα να κτισθεί "εν λαμπρόν Πολυτεχνείον". Γι' αυτό το σκοπό διαθέτει 500.000 δρχ. το 1852, χρονιά της επιστροφής του στην Ελλάδα από την Αλεξάνδρεια όπου ζούσε.
Αθήνα, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο.


Οραματιστής αλλά και πρακτικός άνθρωπος, ο Νικόλαος Στουρνάρης είχε αποφασίσει να ασχοληθεί με τον εκσυγχρονισμό του κράτους, τη δημιουργία σιδηροδρόμου που θα ένωνε την Αθήνα με τον Πειραιά, τη διόρυξη του πορθμού της Ευβοίας, την ίδρυση Αγροτικής Τράπεζας και τη δημιουργία ατμοπλοϊκής εταιρείας "δια να συνδέσει νήσον με νήσον και τας νήσους με τα παράλια Ο αιφνιδιαστικός του θάνατος το 1853 ματαίωσε τα ευγενή του σχέδια.
Αθήνα, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο.





Με τη διαθήκη τού ο Ν. Στουρνάρης κληροδότησε στο κράτος και σε κοινωφελείς οργανισμούς το τεράστιο ποσό του 1.500.000 δρχ. Πέραν του Πολυτεχνείου, τα χρήματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για τη δημιουργία σχολείων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων στην Αλεξάνδρεια και το Μέτσοβο. Μεγάλη ήταν η συμβολή του και για την ανέγερση του παλαιού ελληνικού νοσοκομείου της Αλεξανδρείας.
Αθήνα, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο.


Ο θείος του Στουρνάρη Μιχαήλ Τοσίτσας ή Τοσίτζας (Μέτσοβο 1787 - Αθήνα 1856) άφησε με τη διαθήκη του άλλες 560.000 δρχ. προκειμένου να κτισθεί εις Αθήνας "εν λαμπρόν Πολυτεχνείον όπου να διδάσκονται όλαι αι βάναυσοι και ωραίαι τέχναι" (1859). Το οικόπεδο για την ανέγερση του Ιδρύματος αγόρασε και προσέφερε η σύζυγος του Μιχαήλ, Ελένη Τοσίτσα το 1859. Αθήνα, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο


Ο αρχιτέκτων Λύσανδρος Καυταντζόγλου (1811-1885) ήταν ο δημιουργός του μνημειακού συγκροτήματος του Πολυτεχνείου και ο Διευθυντής του από το 1844 έως το 1862. Ο θεμέλιος λίθος ετέθη το 1861 και η αρχή των εργασιών έγινε χωρίς επίσημα εγκαίνια εξ αιτίας της εξώσεως του Όθωνος. Ο Λ. Καυταντζόγλου υποχρεώθηκε να αναθεωρήσει τα σχέδιά του το 1868 για οικονομικούς λόγους. Το Πολυτεχνείο άρχισε να λειτουργεί χωρίς να έχει ολοκληρωθεί το 1870, χάρις σε μια κυβερνητική συνεισφορά 100.000 δρχ.


Ένας άλλος μετσοβίτης ευεργέτης, ο Γεώργιος Αβέρωφ (Μέτσοβο 1818 -Αλεξάνδρεια 1899), προσέφερε το αναγκαίο ποσό για να ολοκληρωθεί το κεντρικό κτήριο, υπό τον όρο το Ίδρυμα να ονομασθεί Μετσόβιο. Εσωτερική αυλή του κεντρικού κτηρίου του Πολυτεχνείου.


Το όλο συγκρότημα στοίχισε περίπου 3.000.000 δρχ. Από αυτές, 1.300.000 έδωσαν ο Μιχαήλ και η Ελένη Τοσίτσα, 520.000 ο Νικόλαος Στουρνάρης και 470.000 δρχ. ο Γεώργιος Αβέρωφ. Τα υπόλοιπα χρήματα, περίπου 700.000 ήταν από κρατικές εισφορές.


Οι πρώτοι απόφοιτοι της Σχολής των Πολιτικών Μηχανικών στο Ερέχθειον. Φωτογραφία του 1890.


Η Σχολή Καλών Τεχνών. Ξυλογραφία του Γιάννη Μόραλη.






ο θεμέλιος λίθος της Πολυτεχνειούπολης Ζωγράφου ετέθη το 1950. Σήμερα στεγάζονται εκεί όλες σχεδόν οι σχολές καθώς και η Πρυτανεία.


ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Η Ελένη Τοσίτσα (Μέτσοβο 1795-Αθήνα 1866), σύζυγος του Μιχαήλ Τοσίτσα δώρισε το οικόπεδο για την ίδρυση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (1866), συνολικής εκτάσεως 62.056τ.μ. Με τον τρόπο αυτό θέλησε να συμπληρώσει τη δωρεά του οικοπέδου για το Πολυτεχνείο, "παρέχουσα εις το Εθνος οικόπεδον ανάλογον και άξιον, όπως πλησίον του Πολυτεχνείου εγερθεί και το Μουσείον και ούτως εις εν μέρος της πόλεως συγκεντρωθώσιν τα δύο ταύτα δια τας ωραίας τέχνας αναγκαία καταστήματα."
Φωτογραφία της Αθήνας στη δεκαετία του 1870. Στο βάθος, το πρώτο κτήριο, αριστερά είναι το Πολυτεχνείο και δεξιά του διακρίνεται το υπό ανέγερση Αρχαιολογικό Μουσείο.



Το πρώτο αρχαιολογικό μουσείο ιδρύθηκε στην Αίγινα. Αργότερα, οι αρχαιότητες συγκεντρώνοντας στο Θησείο και σε αίθουσες του Πανεπιστημίου. Το 1858 ο ομογενής από την Πετρούπολη Δημήτριος Μπερναρδάκης διέθεσε για την ανέγερση Μουσείου 200.000 δρχ. Με τα χρήματα αυτά κατασκευάστηκε το Μουσείο της Ακροπόλεως και άρχισε να κτίζεται το Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών που ολοκληρώθηκε με χρήματα του κράτους. Αργότερα, το 1871, ο γιος του Δ. Μπερναρδάκη, Νικόλαος προσέφερε και αυτός 100.000 δρχ, για το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Το κτήριο άρχισε να κτίζεται το 1866 από τον Παναγιώτη Κάλκο στον οποίο ανέθεσε η Κυβέρνηση την ανέγερση του Μουσείου μετά την αποτυχία διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που είχε γίνει το προηγούμενο έτος. Στο παρελθόν είχαν εκπονήσει σχέδια για το Αρχαιολογικό Μουσείο ο Λάνγκε (το τοποθετούσε δυτικά του Θησείου), ο Θεόφιλος Χάνσεν (δίπλα στο Θέατρο του Διονύσου) και ο Τσίλλερ (στη θέση που βρίσκεται η Εθνική Βιβλιοθήκη).
Το κτήριο ολοκληρώθηκε το 1889 με την επίβλεψη του Αρμοδίου Βλάχου, αφού είχε προηγηθεί ο θάνατος του Π. Κάλκου.
Το 1939 ολοκληρώθηκε η επέκταση του Μουσείου. Σχέδιο προσόψεως του Ερν. Τσίλλερ. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.


Ο Δημήτριος Μπερναρδάκης (Βερναρδάκης) , (Ταϊγάνιο Ρωσίας 1800 -Πετρούπολη 1870), στρατιωτικός κατ' αρχάς, ασχολήθηκε στη συνέχεια με το εμπόριο και απέκτησε τεράστια περιουσία. Αρχικά προσέφερε πολλές υπηρεσίες στη νέα του πατρίδα ενώ από το 1850 και την επαφή του με τον πρέσβη της Ελλάδος Κωνσταντίνο Ζωγράφο το ενδιαφέρον του εστράφη προς την Ελλάδα. Από το τεράστιο κοινωφελές έργο του λίγα είναι εκείνα που γνωρίζουμε.


Ο Δημήτριος Μπερναρδάκης τιμήθηκε για τη δωρεά του στο Μουσείο με το Σταυρό των Ανωτέρων Ταξιαρχών (Β.Δ. 20 Νοεμβρίου 1856).


Πετρούπολη Ο ελληνικός ορθόδοξος ναός της Πετρούπολης κτίστηκε με έξοδα του Δ. Μπερναρδάκη ενώ πλούσιες ήταν οι δωρεές του για το Ορφανοτροφείο του Ταϊγανιου και τη λειτουργία Εκπαιδευτηρίων στην Τραπεζούντα. Στην Ελλάδα βοήθησε ιδιαίτερα την Κρητική Επανάσταση του 1866 και το αλυτρωτικό κίνημα του 1854. Προσέφερε χρήματα στο Ορφανοτροφείο Σύρου, το Ορφανοτροφείο Αθηνών (80.000), το Πανεπιστήμιο Αθηνών καθώς και πολλές υποτροφίες.


Το δωρητήριο του οικοπέδου από την Ελένη Τοσίτσα. Υπογράφει αντ’ αυτής ο Υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημόσιας Εκπαιδεύσεως Ρούφος, γιατί, όπως αναφέρεται, "δεν γνωρίζει γράμματα" Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.







Επιστολή Μπερναρδάκη προς την ελληνική πρεσβεία, όπου αναφέρει τη δωρεά του. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Βασιλικό διάταγμα με το οποίο διορίζεται αρχιτέκτων ο Παναγιώτης Κάλκος.
Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.


Επιστολή του Νικολάου Βερναρδάκη, γιου του Δημητρίου, με την οποία προσφέρει και εκείνος το ποσόν των 100.000 φράγκων. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.


ΖΑΙΙΠΕΙΟ
Ο πρώτος άνθρωπος που συνέλαβε την ιδέα της αναβιώσεως των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν ο Ευαγγέλης Ζάππας (Λάμποβο Β. Ηπείρου 1800 - Μπροστένι Ρουμανίας 1865). Με επιστολή του προς το Βασιλέα Όθωνα ο Ζάππας (1865) πρότεινε την αναβίωση των αγώνων και προσέφερε για το σκοπό αυτό τετρακόσιες μετοχές της ατμοπλοϊκής του εταιρείας ώστε να γίνονται, με τα κέρδη από τους τόκους τους, κάθε τέσσερα χρόνια οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα.
Πορτραίτο του Ευαγγέλη Ζάππα. Αθήνα, Επιτροπή ολυμπίων και Κληροδοτημάτων.


Ο Υπουργός Εξωτερικών του Όθωνος Αλέξανδρος Ρίζος - Ραγκαβής βρήκε την ιδέα "ήκιστα πρακτικήν και ουχί αυτού του γελοίου απέχουσαν" και εξουσιοδοτημένος από τον Όθωνα τον έπεισε ότι "εν τω παρόντι αιώνι οι εις τον νυν πολιτισμόν αντιστοιχούντες αγώνες εισίν ουχί οι της πυγμής ή της πάλης, αλλ’ οι διανοητικοί, οι της βιομηχανίας και κοινωνικής αναπτύξεως".
Τα προπύλαια του Ζαππείου και τα αγάλματα των δωρητών.


Ο Ευαγγέλης Ζάππας εδέχθη με ενθουσιασμό τις προτάσεις Ραγκαβή για την ανέγερση εκθεσιακού μεγάρου και το συνδυασμό αθλητικών αγώνων με βιομηχανικές, γεωργικές και καλλιτεχνικές εκθέσεις. Αρχικά επρόκειτο να κτισθεί στο χώρο πλησίον του αρχαίου σταδίου, στη συνέχεια υπεδείχθη το Φαληρικό Δέλτα και η θέση του Πολυτεχνείου στην Πατησίων. Τελικώς η επιτροπή αποφάσισε να κτισθεί το Μέγαρο στο ύψωμα ανάμεσα στο Βασιλικό Κήπο και τις στήλες του Ολυμπίου Διός.
Πριν ακόμα κτισθεί το μέγαρο οι πρώτες εκθέσεις πραγματοποιήθηκαν σε ένα πρόχειρο ξύλινο οίκημα στην πλευρά της Λ. Αμαλίας.
Η οικοδόμηση του Μεγάρου των Ολυμπίων, όπως ονομάζετο, άρχισε το 1874, εννέα χρόνια μετά το θάνατο του Ε. Ζάππα χάρις στην επιμονή του εξαδέλφου του, συνεταίρου του και εκτελεστή της διαθήκης του, Κωνσταντίνου Ζάππα. Τα αρχικά σχέδια του Μπουλανζέ είχαν κακοποιηθεί από τις συνεχείς αλλαγές και το 1879 μετά από μια ύφεση στην πρόοδο των εργασιών ο Κ. Ζάππας ανέθεσε στο Θεόφιλο Χάνσεν να ετοιμάσει άλλα σχέδια, βάσει των οποίων προχώρησε το Ζάππειο Μέγαρο υπό την επίβλεψη του Ταιλλερ. Το συνολικό κόστος της οικοδομής ανήλθε στο μυθικό ποσό των 2.500.000 δρχ.
Ιωνική στοά του Ζαππείου







Τα εγκαίνια του Ζαππείου Μεγάρου έγιναν, ταυτοχρόνως με την 4η Ολυμπιάδα, στις 20 Οκτωβρίου 1888. Μετά τη δοξολογία που ετελέσθη στη Μητρόπολη, η τελετή των εγκαινίων υπήρξε ιδιαιτέρως λαμπρή. Παρουσία του Βασιλέως Γεωργίου, ο Κωνσταντίνος Ζάππας παρέδωσε το κτήριο εις το έθνος λέγοντας: "Ο αρχηγέτης της οικογενείας μου, ο αγαπητός μου αοίδιμος Ευαγγέλης απεφάσισεν εξ εμπνεύσεως κλασσικής να επαναφέρει εις την Ελλάδα τους αρχαίους χρόνους των Ολυμπιακών Αγώνων υπό τους όρους και τας συνθήκας της νεωτέρας ζωής [...]. Περιχαρής και εύελπις παραδίδω το συντελεσθέν έργον εις το έθνος ευχόμενος αυτώ τα κράτιστα».


Η πρώτη σημαντική προσφορά του Ευαγγέλη Ζάππα (Λάμποβο 1800 - Μπροσθένι 1865) προς την πατρίδα, ήταν η συμμετοχή του στην Επανάσταση του '21 στα σώματα της πατριάς των Μποτσαραίων (Μάρκου και Κώστα Μπότσαρη) , του Νικολάου Ζέρβα και του Νάκου Πανουργιά. Μετά την Επανάσταση, το 1831 εγκαταστάθηκε στο Βουκουρέστι 6που ασχολήθηκε με την εκμίσθωση και εκμετάλλευση γαιοκτησιών. Κάτοχος κολοσσιαίας περιουσίας ο Ε. Ζάππας καθιερώθηκε ως ισχυρότατος παράγων του Βουκουρεστίου. Ανδριάς στην πρόσοψη του Ζαππείου, φιλοτεχνημένος από τον Ι. Κόσσο


Το ρημαγμένο σπίτι των Ζαππαίων στη Β. Ήπειρο. Ο Κωνσταντίνος αναφέρει στη διαθήκη του: "μετά την διάλυση του σώματός μου τα οστά μου να μεταφερθούν και τεθούν εις το οικογενειακό μας κοιμητήριο εις το χωρίον της γεννήσεώς μου πλησίον κολλητά με τους ποθητούς μου αδελφό και αδελφή, επειδή ως ερημίτης εις τα ξένα, δεν ημπόρεσα ζων να είμαι μαζί τους".

Ο Κωνσταντίνος Ζάππας (Δάμποβο 1813 - Μαντόν Γαλλίας 1892) διέθεσε τεράστια ποσά, τόσο δικά του όσο και ως εκτελεστής της διαθήκης του Ευαγγέλη για κοινωφελείς και εθνικούς σκοπούς:
- Ίδρυσε εκπαιδευτήριο στο Λάμποβο, την Πρεμετή, τη Νίβανη, το Δελβίνο και τη Δροβιανή στη Β. Ήπειρο.
- Προσέφερε 250.000 δρχ. για εκπαίδευση και μετεκπαίδευση νέων σε γεωργικές σχολές. - Επιδότησε την κατασκευή των προτύπων Παρθεναγωγείων Κωνσταντινουπόλεως και Αδριανουπόλεως καθώς και σε άλλες πόλεις της Θράκης.
- Προσέφερε χρηματικά ποσά στη Φιλολογική Εφορία Βου- κουρεστίου για τη διάσωση της βλάχικης γλώσσας.

Το Ζάππειο γνώρισε ιδιαίτερες ημέρες δόξας κατά τη διεθνή έκθεση που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το 1903. Στη συνέχεια το Ζάππειο περιήλθε σε περιπέτειες λόγω της αρνήσεως της Ρουμανικής κυβερνήσεως να παραδώσει την περιουσία του Ζάππα (6.000.000 δρχ.). Εξαιτίας αυτού του λόγου διεκόπησαν για δύο χρόνια και οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδος-Ρουμανίας. Για πολλά χρόνια το Ζάππειο παρέμεινε κλειστό και κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας, αποθήκη εφοδίων, νοσοκομείο, στέγαστρο προσφύγων, σχολείο και άσυλο. Στη φωτογραφία Γάλλοι στρατιώτες στρατονιζόμενοι στο Ζάππειο κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.


Το 1928 άρχισε η επισκευή του από την ανασυγκροτηθείσα επιτροπή. Από το 1933 έως το 1938 στέγασε τη Διαρκή έκθεση ελληνικών προϊόντων. Κορυφαία στιγμή στην ιστορία του Ζαππείου ήταν η στιγμή της υπογραφής της εντάξεως της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (τότε ΕΟΚ), στις 28 Μαΐου 1979.










Σχεδιαγραφήματα του Θεόφιλου Χάνσεν με όψεις του Ζαππείου Μεγάρου. Αθήνα, Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων.

Ο Αναστάσιος Γούδας αφιέρωσε τον Γ' τόμο του βιβλίου του "Βίοι Παράλληλοι" στον Κωνσταντίνο Ζάππα.


ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΡΣΑΚΗΣ
ΚΑΙ ΦΙΛΕΚΙΙΑΙΔΕΥΤΙΚΗ
ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Στις 7 Οκτωβρίου 1836, εβδομήντα τρεις διακεκριμένοι Έλληνες ίδρυσαν τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, με στόχο "την προαγωγή της στοιχειώδους εκπαιδεύσεως των ελληνοπαίδων". Εμπνευστής και πρωτεργάτης ο Ιωάννης Κοκκώνης, διακεκριμένος εκπαιδευτικός, και μαζί του ο διδάσκαλος του Γένους Γεώργιος Γεννάδιος και ο μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, Αρχιμανδρίτης Μιχαήλ Αποστολίδης.
Η εταιρεία γρήγορα επικέντρωσε τη δραστηριότητά της στην εκπαίδευση των κοριτσιών και ιδιαιτέρως στην προετοιμασία διδασκαλισσών. Πορτραίτο του Ιωάννη Κοκκώνη. Αθήνα, Πινακοθήκη Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας.


Το σχολείο λειτoύργησε για πρώτη φορά ότι 1837 σε νοικιασμένο κτήριο, ενώ γρήγορα χρειάστηκαν και άλλα κτήρια. Στο σχολείο φοιτούσαν ως οικότροφες και πολλές ελληνoπoύλες από τα υπόδουλα τμήματα της Ελλάδος. Από τους πρώτους ευεργέτες της εταιρείας ήταν ο Μιχαήλ και η Ελένη Τοσίτσα, ο Νικόλαος Στουρνάρης, ο Σίμων και η Ιφιγένεια Σίνα. Το 1841 με τη βοήθεια της Βασιλίσσης Αμαλίας η Εταιρεία αγόρασε οικόπεδο 15.600 πήχεων μεταξύ των οδών Πανεπιστημίου και Σταδίου. Τα σχέδια του σχολείου ήταν του Λυσάνδρου Καυταντζόγλου.


Ο θεμέλιος λίθος ετέθη τη 10η Μαρτίου 1846 όταν Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας ήταν ο Ανδρέας Μεταξάς (1790-1860), πρώην Πρωθυπουργός αλλά και κορυφαίος αγωνιστής της Ελληνικής Επαναστάσεως. Παρά τις δωρεές, οι δαπάνες για την αποπεράτωση του σχολείου ήταν τεράστιες και η Εταιρεία βρέθηκε σε οικονομικό αδιέξοδο. Τότε προσφέρθηκε ο Απόστολος Αρσάκης ο οποίος ανέλαβε όλα τα έξοδα οικοδομήσεως του σχολείου και επέστρεψε στην Εταιρεία τα χρήματα που είχε ξοδέψει μέχρι τότε.


Ο Απόστολος Αρσάκης (Χοταχόβα Πρεμετής 1792 - Βουκουρέστι 1874) σπούδασε Ιατρική στη Halle και εγκαταστάθηκε στη Ρουμανία όπου εξελέγη βουλευτής (1857- 1866), διετέλεσε Υπουργός Εξωτερικών και προσωρινός Πρωθυπουργός (1862). Υπήρξε συγγραφεύς σημαντικών ιατρικών άρθρων με πανευρωπαϊκή απήχηση και φιλολογικών κειμένων. Ο Αρσάκης δεν επισκέφθηκε ποτέ την ελεύθερη Ελλάδα.


Το νέο σχολείο του οποίου την οικονομική αυτοτέλεια είχε εξασφαλίσει ο Αρσάκης, εγκαινιάσθηκε το 1852. Η Εταιρεία αγόρασε όλο το οικοδομικό τετράγωνο και το 1865 η Ελένη Τοσίτσα χρηματοδότησε την αγορά οικοπέδου και την ανέγερση του Αλληλοδιδακτικού Σχολείου που ονομάσθηκε Τοσίτσειο στη γωνία Σταδίου και Τυπογραφείου. Το 1870 κτίστηκε το νηπιαγωγείο με δωρεά του Σίμωνος Σίνα.





"Συγχαίρομεν Υμάς φιλογενέστατε Ανερ, δια την γεννώαν ταύτην και όντως αθάνατον πράξιν σας. Η ένδοξος Ήπειρος, η εναβρυνομένη μέχρι τούδε δικαίως δια τα περιφανή ονόματα των Μεγάλων της όλης Πατρίδος Ευεργετών, των Ζωσιμάδων, Καπλανών, Ριζαρών και λοιπών θέλει ουχί ήττον εναβρύνεσθαι και δια το Υμέτερον όνομα, εις γενεάς γενεών ευλογούμενον..." Απόσπασμα από απαντητική ευχαριστήρια επιστολή της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας προς τον Αρσάκη (3 Οκτωβρίου 1850).


Ο ναός του Αρσακείου -όπως και ο ναός που κτίστηκε αργότερα στο Αρσάκειο Ψυχικού-ονομάστηκε χάριν της γυναίκας του Αρσάκη, Αναστασίας, ναός της Αγίας Αναστασίας της Ρωμαίας. Η εικόνα της Αγίας Αναστασίας ήταν στο τέμπλο του πρώτου ναού της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας στο Αρσάκειο Μέγαρο. Σήμερα βρίσκεται στο να6 του Αρσακείου Ψυχικού.


Με δωρεές του Αρσάκη κτίστηκε στη γενέτειρά του Χοταχόβα, το Αρσάκειο σχολείο ενώ δώρισε σημαντικά ποσά και σε εκκλησίες της περιοχής. Μετά το θάνατο του η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία ανέλαβε την επιστασία του σχολείου της Χοταχόβας. «….Αποθνήκω ήσυχος πεποιθώς εις την ην μοι δίδεται εν τη επιστολή διαβεβαίωσιν ότι θέλουσιν εκπεραιωθεί αι ευχαί και επιθυμίαι υμών και ότι το μικρόν χωριό Χοταχόβα θέλει κατασταθή μίαν ημέραν μουσοτροφείον", έγραψε προς την Εταιρεία στις 14 Φεβρουαρίου 1872.


Η ανέγερση του αρχικού κτηρίου είχε ανατεθεί κατ' αρχήν στον Σταμάτιο Κλεάνθη αλλά τελικώς επικράτησε το σχέδιο του Καυταντζόγλου. Σύμφωνα με τον Κ. Μπίρη, «Η πρόσοψης είναι μια από τας καλυτέρας συνθέσεις [...] Κατά εντελώς πρωτότυπον και επιτυχή έμπνευσιν, εις το αέτωμα του θυρώματος της εισόδου ετοποθέτησεν ο Καυτατζόγλου προτομήν της Αθηνάς, έργον του Λεωνίδα Δρόση».


Αρσάκειο Ψυχικού.
Το 1935 αποφασίστηκε η μεταφορά του εσωτερικού σχολείου και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας στο Ψυχικό λόγω της επεκτάσεως της πόλεως.


Το Αρσάκειο - Τοσίτσειο Εκάλης. Το 1972 και το Τοσίτσειο που στεγαζόταν στη γωνία Αχαρνών και Σουρμελή μεταφέρθηκε στην Εκάλη.


Το 1900 αποφασίστηκε η ενιαία ανοικοδόμηση του σχολείου με εξαίρεση το Αρσάκειο. Το νέο σχολείο κτίστηκε σε σχέδια των αρχιτεκτόνων Κωνσταντίνου Μαρούδη και αργ6τερα του Α. Κριεζή. Η ενιαία εξωτερική όψη των κτηρίων ανετέθη στον Ερνέστο Τσίλλερ.


Τεράστια ήταν η προσφορά του οικοτροφείου χάρις στο οποίο μπόρεσαν να φοιτήσουν στο Αρσάκειο πολλές ελληνοπούλες από τα υπόδουλα μέρη της Ελλάδος.


Βιβλίο Ευεργετών, βιβλίο πρακτικών της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας όπου αναγράφεται η δωρεά του Αποστόλου Αρσάκη και η λίθινη μήτρα για την εκτύπωση του διπλώματος το οποίο απένεμε η εταιρεία στα νέα μέλη της.


Το 1874 ο Απόστολος Αρσάκης με επιστολή του "Προς το έντιμον Διοικητικόν Συμβούλιον του Αρσακείου" ανήγγειλε τη δωρεά χρυσοκέντητου Επιταφίου. "Το αφιέρωμα, συγκείμενον εξ ενός Σταυρού χρυσοκέντητου, ενταύθα κατασκευασθέντος".


Με τη δημιουργία της Στοάς του Βιβλίου και των Αιθουσών Λόγου και Τέχνης στο χώρο του Αρσακείου της Πανεπιστημίου το 1996 με την ευκαιρία του εορτασμού των 160 χρόνων της, η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία τίμησε με τον καλύτερο και πιο δημιουργικό τρόπο την μακρά και εθνικά ανεκτίμητη προσφορά της.


Η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡʼΠΕΖΑ ΚΑΙ Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ
Ο Γεώργιος Σταύρου (Ιωάννινα 1785 (1788) - Αθήνα 1869), γιος του σημαντικού εμπόρου των Ιωαννίνων Σταύρου Ιωάννου (Τσιπαλάμου), φοίτησε στη Μπαλάνειο και στην Καπλάνειο σχολή Ιωαννίνων πριν συνεχίσει τις σπουδές του στη Βιέννη. Γρήγορα ανέλαβε τη διεύθυνση των εμπορικών υποθέσεων του πατέρα του στη Βιέννη. Μυημένος στη Φιλική Εταιρεία μετέβη στην Πετρούπολη μόλις εξερράγη η Επανάσταση κι από εκεί στη Πίζα 6- που συνεργάστηκε με ηγετικούς της παράγοντες. Το 1824 μετέβη στις επαναστατημένες περιοχές μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών. Επί Καποδίστρια ήταν μέλος της διοικούσης επιτροπής της Εθνικής Χρηματιστικής Τραπέζης και της τριμελούς επιτροπής των Οικονομικών.


Ο Γεώργιος Σταύρoυ ήταν ο πρώτος που επέμεινε στην ιδέα ιδρύσεως κρατικού πιστωτικού καταστήματος.



Ο Ελβετός φιλέλλην και τραπεζίτης Εϋνάρδος ήταν ο πρώτο που συνέδραμε τον Γεώργιο Σταύρου στη φιλόδοξη προσπάθειά του. Του έστειλε 500.000 δρχ. για να διερευνήσει τις δυνατότητες αναπτύξεως τραπεζικών εργασιών στην Ελλάδα. Στηριζόμενος στη συνδρομή των κεψαλαιούχων ομογενών αλλά και φιλελλήνων, ξεπέρασε τις οικονομικές δυσκολίες και πέτυχε την ίδρυση τής Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος της οποίας και υπήρ- ξε ο πρώτος Διοικητής.
Πρώτη απόπειρα ιδρύσεως Τραπέζης είχε γίνει από τον Καποδίστρια με την Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα το 1828 που λειτούργησε μέχρι το 1836. Ακολούθησε επί Όθωνος (1836) προσπάθεια για ίδρυση Τραπέζης με Έλληνες, Γάλλους και ʼγγλους κεφαλαιούχους που και αυτή απέτυχε. Το 1841 δημοσιεύθηκε ο νόμος περί συστάσεως "Τραπεζικού Ιδρύματος υπό την επωνυμίαν Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος". Το αρχικό κεφάλαιο ήταν 5.000.000 δρχ. και η Τράπεζα είχε το δικαίωμα εκδόσεως Τραπεζικών Γραμματίων.
Επιταγή με την υπογραφή του Γ. Σταύρου καθώς και μετοχή της Τραπέζης, υπογεγραμμένη ο τον ίδιο.
Αρχείο Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος.
Πρώτοι μέτοχοι της Εθνικής Τραπέζης αναφέρονται ο Κ. Βράνης στις 24 Απριλίου 1841, ο Γεώργιος Σταύρου, ο Ι. Εϋνάρδος (1452 μετοχές) και η Ελληνική Κυβέρνηση (1.000 μετοχές). Ακολουθούν ως μέτοχοι ο Λουδοβίκος Α' Βαυαρίας, ο Νικόλαος Ζωσιμάς, ο Ιω. Μακρυγιάννης, ο Ν. Λεβιοης, ο Ρήγας Παλαμήδης, ο Μεσσηνέζης και οι Αδελφοί Ροτσιλδ. Στην πρώτη συνέλευση ανεδείχθη διευθυντής ο Γεώργιος Σταύρου και υποδιευθυντής ο Κ. Βράνης.
Ο Γεώργιος Σταύρου αφοσιώθηκε στα καθήκοντα που του εμπιστεύθηκε το ελληνικό κράτος και τα άσκησε με τόλμη, σωφροσύνη, εντιμότητα, ευελιξία και αποτελεσματικότητα. Κατ6ρθωσε να διατηρήσει εύρωστη την Εθνική Τράπεζα σε μια πολυτάραχη και ρευστή περίοδο. Με δικές τους ενέργειες διασώθηκαν εθνικά κληροδοτήματα που διαφορετικά θα είχαν χαθεί. Ίσως η προσφορά του αυτή να επισκιάζει τις προσωπικές του ευεργεσίες.
Ο Γεώργιος Σταύρου πέθανε άγαμος το 1869 στην Αθήνα. Δια της διαθήκης του δώρισε εκτεταμένα οικόπεδα στην πόλη των Ιωαννίνων καθώς και μετοχές και χρηματικό ποσό για την ανέγερση Ορφανοτροφείου. ʼφησε επίσης χρηματικά ποσά σε εκκλησίες, υπέρ των απ6ρων Αθηναίων και σε όλους τους κατώτερους υπαλλήλους της Τραπέζης.

Αρχικώς η Τράπεζα φιλοξενείτο στο γραφείο του Γεωργίου Σταύρου, γωνία Αιόλου και Αδριανού. Στη συνέχεια η Τράπεζα εγκατεστάθη στο σπίτι του καθηγητή της Φυσικής Κυριάκου Δομνάδου στην οδό Αιόλου, το οποίο και αγόρασε. Αργότερα αγόρασε και το διπλανό μεγαλύτερο οίκημα που στέγαζε το ξενοδοχείο της Αγγλίας. Τα δύο κτήρια είχαν κτισθεί από τον ίδιο αρχιτέκτονα και είχαν τις ίδιες στάθμες και ύψη 0ρόφων, έτσι έγινε δυνατή η επιτυχής συνένωσή τους από τον αρχιμηχανικό της Τραπέζης Αριστείδη Μπαλάνο το 1899.
Μετά τη σχετική προεργασία και την εγγραφή μετόχων, η Εθνική Τράπεζα άρχισε να λειτουργεί στις 22 Ιανουαρίου 1842. Τα πρώτα υποκαταστήματα ιδρύθηκαν στη Σύρο (1843) και στην Πάτρα (1846). Η Τράπεζα απετέλεσε τον άξονα της οικονομικής ζωής του τόπου και οι αποφάσεις της έφεραν τη σφραγίδα της περιφρούρησης των συμφερόντων της Τραπέζης αλλά και του κράτους.
"Ως πρώτιστον μεν όρον της ευημερίας της Τραπέζης εθεώρησεν ο Γ. Σταύρου την πιστοτάτην εκπλήρωσιν των υ- ποχρεώσεών της, απέναντι των μετόχων ή των δικαιούχων' και κατά τούτο αμφιβάλλομεν αν υπήρξε ποτέ ή αν υπάρχη και σήμερον το ελάχιστον δίκαιον παράπονον, ως δευτερεύοντα δε όρον εθεώρησε την μετά θρησκευτικής ευλαβείας εκπλήρωσιν των καθηκόντων παρά πάντων των υπαλλήλων της Τραπέζης. ούτε εις άλλον τινά επέτρεψε ποτέ ούτε εις εαυτόν ο Γεώργιος Σταύρου την αδικαιολόγητον απουσίαν εκ του καταστήματος κατά τους εργασίμους ώρας. Πρώτιστος δ' αυτός, διδούς το καλόν προς τούτο παράδειγμα, συνήθειαν είχε να εξυπνά ενωρίς, αμέσως δε ξυριζόμενος ιδίως πάντοτε χερσί καθ' εκάστην και ενδυόμενος, κατήρχετο εις το γραφείον, αλλοίμονον δε αν έβλεπέ τινά των υπαλλήλων μη φθάσαντα εγκαίρως εις την εργασίαν' το μέν πρώτον ενουθέτει αυτόν πατρικώς. έπειτα δε επέπληττε και επί παρουσία άλλων, εν υποτροπή δε και εν απελπισία διορθώσεως ελαμβάνοντο και έτερα συντελεστικώτερα μέτρα’’
Aναστάσιος Γούδας