Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 21 Σεπτεμβρίου 2019
Έλληνες Ευεργέτες Εθνικοί Ευεργέτες καταγόμενοι από την Ήπειρο και την υπόλοιπη Ελλάδα Η Αθήνα των Ευεργετών Ήπειρος Ιωάννινα

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Η Αθήνα των Ευεργετών
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Η Αθήνα των Ευεργετών: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

25/09/2008
Γυναίκα και ευεργεσία

Δήμος Αθηναίων

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

'Ό γάρ πλούτος κατεχόμενος μέν, απόλλυται, σκορπιζόμενος δε, καθ' όν ο Κύριος υποτίθησι τρόπον ου μόνον σώζεται, αλλά και πολύχους και μετά ως ευκαρπίας αποδίδονται ".

Μ. Βασίλειος


Υπήρξαν κάποιες γυναικείες μορφές τον προηγούμενο αιώνα, οι οποίες, σεμνές και μετρημένες, είναι σε μας γνωστές μόνο με το όνομα των μεγάλων συζύγων τους, αφού έζησαν στη σκιά τους, όπως το απαιτούσε η εποχή. Όμως η ήρεμη αλλά δυναμική προσωπική τους παρουσία τις έκανε να ξεχωρίσουν και γι' αυτό αξίζουν σίγουρα ιδιαίτερης μνείας.

Η Ελένη, σύζυγος του Μιχαήλ Τοσίτσα, είναι σίγουρα μία μεγάλη Κυρία του προηγούμενου αιώνα. Λίγα πράγματα όμως είναι γνωστά για τη ζωή της. Γεννήθηκε στο Μέτσοβο το 1796. ΟΙ γονείς της ανήκαν στους προκρίτους της περιοχής. Όπως οι περισσότερες γυναίκες την εποχή εκείνη δεν μορφώθηκε, πήρε όμως μια προσεγμένη και ορθή αγωγή, σύμφωνη με τις χριστιανικές αρχές ώστε να γίνει ευσεβής και άξια σύζυγος και οικοδέσποινα.

Το 1818, σε ηλικία 22 ετών παντρεύεται τον Μιχαήλ Τοσίτσα, 31 ετών τότε, αλλά ήδη γνωστό έμπορο, ο οποίος μαζί με τον πατέρα του και τους αδελφούς του είχε από το 1797 εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη όπου είχε κατάστημα επεξεργασίας γουναρικών. Δύο χρόνια μετά το γάμο τους, η Ελένη και ο Μιχαήλ Τοσίτσας μετέβησαν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου όπου είχαν εγκατασταθεί ήδη οι αδελφοί του και ο ανηψιός του Νικ. Στουρνάρης. Εκεί ο Μ. Τοσίτσας γνωρίστηκε με τον Μεχμέτ Αλή ο οποίος τον διώρισε γενικό επίτροπο των ιδιωτικών του κτημάτων στην Αίγυπτο. Η Ελένη ακολούθησε τον σύζυγό της σε όλες του τις μετακινήσεις και με τη σταθερή και σεμνή παρουσία της τον ανακούφιζε από τις φροντίδες των μεγάλων του επιχειρήσεων και τον εμψύχωνε στις δύσκολες στιγμές που επιφυλάσσει η ζωή σε όλους, πλούσιους και φτωχούς.


Η εθνική δράση του ζεύγους Τοσίτσα αρχίζει ευθύς μετά την εγκατάστασή τους στην Αλεξάνδρεια. Όταν ο Μεχμέτ Αλή αναγνωρίστηκε από την Πύλη άρχοντας της Αιγύπτου, αποκαταστάθηκε η ησυχία και η τάξη στη χώρα και πολλοί Έλληνες έσπευσαν να εγκατασταθούν εκεί μόνιμα. Δημιουργήθηκε έτσι μία ελληνική κοινότητα που γρήγορα ευδοκίμησε οικονομικά, κυρίως στον τομέα του εμπορίου. Η έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης και η ανάμειξη του Μεχμέτ Αλή στην κατάπνιξή της έφερε τον Τοσίτσα αλλά και όλους τους Έλληνες της Αιγύπτου σε δύσκολη θέση. Κατά την περίοδο αυτή και παρά τις φιλικές σχέσεις του Τοσίτσα με τον Μεχμέτ - Αλή η Ελένη είχε οργανώσει δίκτυο εξαγοράς και απελευθέρωσης των αιχμαλωτισθέντων από τον Ιμπραήμ Ελλήνων. Το έργο αυτό επιτελούσε με τους συνεργάτες της επί σειρά ετών με απόλυτη μυστικότητα. Η δραστηριότητά της αυτή θα παρέμενε μέχρι σήμερα άγνωστη αν δεν είχε αναγκασθεί να την αποκαλύψει ο Μ. Τοσίτσας σε εκπρόσωπο της Φιλικής Εταιρείας προκειμένου να σώσει τη ζωή του. Δεν περιορίστηκαν όμως μόνον σ' αυτό το έργο. Ιδρύουν σχολεία, εκκλησίες, νοσοκομεία και ενισχύουν με κάθε τρόπο την ελληνική κοινότητα της Αλεξάνδρειας, της οποίας ο Τοσίτσας υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος.

Ο θάνατος του ανηψιού τους Νικ. Στουρνάρη το 1853 γέμισε λύπη τον Μ. Τοσίτσα ο οποίος αμέσως μετά αρρώστησε βαρύτατα από αποπληξία και απεσύρθη από την ενεργό δράση. Λίγο πριν αρρωστήσει όμως είχε δωρίσει στην Ελληνική Κοινότητα της Αλεξάνδρειας οικόπεδο όπου κτίστηκε με δικές του δαπάνες η μεγαλοπρεπής "Τοσιτσαία Σχολή" η οποία αποτελείτο από Αλληλοδιδακτικό Ελληνικό Σχολείο, Παρθεναγωγείο και Βιβλιοθήκη. Ήταν η πρώτη φορά που το ζεύγος Τοσίτσα ενίσχυε την γυναικεία εκπαίδευση, κάτι που θα επαναλάβει αργότερα η Ελένη Τοσίτσα.

Στις 29 Νοεμβρίου 1854 ο Τοσίτσας άρρωστος πια αναγκάζεται να εγκαταλείψει την Αλεξάνδρεια λόγω της διακοπής των ελληνοτουρκικών σχέσεων και να εγκατασταθεί μόνιμα στην Αθήνα. Κατά τα τελευταία αυτά χρόνια της ζωής του η Ελένη στάθηκε στοργικά πλάι του. Ένα χρόνο μετά ο Μ. Τοσίτσας πεθαίνει και αφήνει τη σύζυγό του Ελένη μοναδική κληρονόμο και διαχειριστή της τεράστιας περιουσίας με την παραγγελία να διαθέσει ένα μεγάλο μέρος της υπέρ του έθνους.

Από το σημείο αυτό αρχίζει η προσωπική δράση της Ελένης Toσίτσα.







Η Ελένη δεν είχε παιδιά. Αγκάλιασε όμως σαν δικά της τα ορφανά ελληνόπoυλα στην Αλεξάνδρεια αλλά και στην Ελλάδα, γι' αυτό και πρώτος της στόχος ήταν να φροντίσει γι' αυτά δαπανώντας μεγάλα ποσά. Με χρήματά της κτίστηκε η εκκλησία στο Αμαλιείο Ορφανοτροφείο Αθηνών καθώς και το κωδωνοστάσιο του ναού της Ζωοδόχου Πηγής.

Η ίδια στερήθηκε το δώρο της παιδείας. Δεν θέλησε όμως να το στερηθούν οι νεότερες Ελληνίδες. Αν και ελάχιστα μορφωμένη κατάλαβε ότι ο τόπος έχει ανάγκη από μορφωμένες γυναίκες και άνδρες γι' αυτό ενίσχυσε την ίδρυση Παρθεναγωγείων.

Την εποχή εκείνη η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία αντιμετώπιζε έντονο πρόβλημα έλλειψης διδακτικών αιθουσών. Εξ αιτίας του μεγάλου αριθμού των κοριτσιών που ήθελαν να φοιτήσουν στο σχολείο, οι μαθήτριες έκαναν μάθημα στα σκοτεινά και πολλές φορές υγρά υπόγεια του κτηρίου. Στην δύσκολη αυτή στιγμή, δέκα χρόνια μετά το θάνατο του συζύγου της, η Ελένη Τοσίτσα προσεφέρθη να βοηθήσει στη μόρφωση των Ελληνίδων, όπως είχε κάνει λίγα χρόνια πριν στην Αλεξάνδρεια. Αγόρασε με δικά της εξ ολοκλήρου έξοδα οικόπεδο στη συμβολή των οδών Σταδίου και Τυπογραφίας (σήμερα Αρσάκη), έδωσε χρήματα ώστε να κτιστεί εκεί το εξωτερικό (για μαθήτριες που δεν ήταν οικότροφες) Αλληλοδιδακτικό Σχολείο της Εταιρείας. Το κτήριο στέγαζε Δημοτικό, Γυμνάσιο και Διδασκαλείο και κτίστηκε σε σχέδια του Λυσ. Καυταντζόγλου. Επικοινωνούσε εσωτερικά δια του κήπου με το Αρσάκειο. Είχε μαρμάρινη πρόσοψη επί της οδού Σταδίου και ευρύχωρο προθάλαμο με τέσσερις αίθουσες διδασκαλίας και μία μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων. Στην αυλή του μπορούσαν να κάνουν διάλειμμα 300 μαθήτριες. Το κτήριο αυτό κατεδαφίστηκε το 1900 για να ανοικοδομηθεί το ενιαίο κτήριο που υπάρχει μέχρι σήμερα.

Η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, από ευγνωμοσύνη στη μεγάλη ευεργέτιδά της, ονόμασε το σχολείο Τοσίτσειο με απόφαση του Δ.Σ. Αξίζει να πούμε ότι η ίδια η Ελένη Τοσίτσα ουδέποτε αξίωσε τέτοια τιμή. Συνεχίζοντας τη συνειδητή προσπάθειά της να βοηθήσει στη μόρφωση των Ελληνίδων άρχισε να οικοδομεί στη γενέτειρα της, το Μέτσοβο, Παρθεναγωγείο. Παράλληλα, εδώρισε στο Πολυτεχνείο οικόπεδο σαράντα πήχεων και στο ελληνικό κράτος το οικόπεδο επί του οποίου κτίστηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Η Ελένη Τοσίτσα πέθανε την 1η Απριλίου 1866. Δυστυχώς δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένο το κτήριο του Τοσιτσείου.