Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 18 Σεπτεμβρίου 2019
Έλληνες Ευεργέτες Εθνικοί Ευεργέτες καταγόμενοι από την Ήπειρο και την υπόλοιπη Ελλάδα Η Αθήνα των Ευεργετών Ήπειρος Ιωάννινα

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Η Αθήνα των Ευεργετών
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Η Αθήνα των Ευεργετών: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

25/09/2008
Εθνικοί ευεργέτες από την Αίγυπτο

Δήμος Αθηναίων

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Το θέμα ευεργέτης-ευεργεσία εξεταζόμενο με τα σημερινά δεδομένα βρίσκεται ασφαλώς στα πλαίσια μιας τελείως διαφορετικής νοοτροπίας από την επικρατούσα κατά το παρελθόν. Τα ιδεολογικά κίνητρα που καθιστούσαν ένα άτομο κατά τον 19o αιώνα και τις αρχές του 20oύ ασφαλώς έχουν ατονίσει σημαντικά. Στη θέση τους, είναι φανερό, σήμερα εισχώρησαν στο νου του υποψήφιου δωρητή - χορηγού -ευεργέτη άλλα κριτήρια, περισσότερο οικονομικά, ώστε παράλληλα με την ενίσχυση, το δωρούμενο ποσό να εκπέσει από τις φορολογικές υποχρεώσεις... Η ευεργεσία κυριαρχείται από την ιδέα του δούναι και λαβείν, με αντάλλαγμα δηλαδή που είναι απαιτητό από τον ευεργέτη, μετά την πράξη ευεργεσίας.

ʼλλα χρόνια, άλλοι καιροί, προφανώς σκεπτόμαστε, που ωστόσο δεν είναι δυνατό να αποτρέψουν την ερευνητική μας ματιά προς τον πίσω χρόνο, τότε που η Ελλάδα, καθημαγμένη από τις πολεμικές συρράξεις κατά του έξω και του μέσα εχθρού, αναζητούσε με τόλμη και θάρρος, αλλά και κάποτε αποθαρρημένη, να αναγεννηθεί, όσο και αν αυτό ήταν δύσκολο, και όσο και αν άργησε, ως γνωστό, να ολοκληρωθεί η απελευθέρωση της.
Τότε ακριβώς φάνηκε η ευεργετική για το σκοπό αυτό εκδήλωση κάποιων Ελλήνων που συνήθως αποκαλούμε ευπατρίδες. Είναι αυτοί που είχαν ξενητευθεί, ύστερα πλούτισαν μέσα από πολύ αποδοτικές οικονομικά επιχειρήσεις στην αλλοδαπή και στη διασπορά. Είναι αυτοί που δεν λησμόνησαν την πατρίδα, και τη μεγάλη και την ιδιαίτερη. Αυτούς είναι που η ιστορία κατατάσσει στην κατηγορία των εθνικών ευεργετών. Το αποτέλεσμα των ευεργεσιών τους είτε αυτοί προέρχονταν από το βαλκανικό χώρο είτε τον ανατολικοευρωπαϊκό είτε τον παρευξείνιο είτε από τον ευρύτερο μικρασiατικό είτε τον καθαρά ανατολικό και βορειοαφρικανικό
2. Από το χώρο της Αιγύπτου που ήταν ένας κατ' εξοχή δημιουργικός τόπος για τον Έλληνα που ξενητεύθηκε κυρίως στα πρώτα χρόνια μετά το 1830, έχομε αρκετά παραδείγματα εθνικής ευεργεσίας, παράλληλα φυσικά με την παροικιακή, προς τον ελληνισμό δηλαδή της Αιγύπτου, της χώρας που δέχθηκε τις επιχειρηματικές προσπάθειες. Έτσι λοιπόν σε σχέση με την περιοχή της Αθήνας ξεχωρίζουν αναμφίβολα τα ονόματα των Τοσίτσα, Στουρνάρη, Σιβιτανίδη, Αβέρωφ και Μπενάκη.
3. Οπωσδήποτε η εύνοια του Μωχάμετ Έλι, φιλικά τότε προσκείμενου προς τους Έλληνες γνωστούς του από την Καβάλα, αδελφούς Τοσίτσα και τον Ν. Στουρνάρη, είναι η πρώτη αιτία της άνθησης των εμπορικών επιχειρήσεων των πιο πάνω ευεργετών. Από αυτούς ξεχώρισε ο Μιχαήλ (1787-1856) και η σύζυγός του Ελένη. Φυσικά όλοι μαζί ΟΙ Τοσίτσα προσέφεραν προκειμένου να οικοδομηθεί το κτήριο που εστέγασε τη δημοτική σχολή που έφερε το όνομά τους, το ίδιο που σήμερα στεγάζει την έδρα του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Αλλά και άλλα ευεργετήματα γνώρισε ο ελληνισμός της Αλεξανδρείας από τα χέρια τους, αφού ο Μιχαήλ και οι Κωνσταντίνος και Θεόδωρος συντηρούσαν και πριν την ίδρυση της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας (1843) νοσοκομείο και σχολείο που έφεραν το όνομα "των Γραικών". Κατόπιν για την ίδρυση της πρώτης χρονολογικά και μεγαλύτερης Κοινότητας στη Μ. Ανατολή και την Αφρική, της Αλεξανδρείας, ο Μιχαήλ έπαιξε σημαντικό ρόλο ως πρώτος Πρόεδρός της (1843-1854) και συγχρόνως πρώτος πρόξενος της Ελλάδας στην Αίγυπτο (1833-1854). Μετά την ίδρυση της κοινότητας αυτής εδώρησε τα οικόπεδα επί των οποίων εκτίσθηκαν το πρώτο εκεί ελληνικό νοσοκομείο και ο ναός του Ευαγγελισμού.
Την προς την πατρίδα του οφειλή ο Μ. Τοσίτσας εξεπλήρωσε, με την σύζυγό του Ελένη, όταν ξεκίνησε με δωρεές στο Μέτσοβο, και επεκτάθηκε με γενναία χορηγία για την οικοδόμηση του κτιρίου που στεγάζει μέχρι σήμερα το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην Αθήνα. Επίσης χρηματοδότησε με κληροδοτήματα το Πανεπιστήμιο και το Αρσάκειο Παρθεναγωγείο.
4. Συνιδρυτής της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας και συγχρόνως δωρητής του Πολυτεχνείου είναι ο ανηψιός των Τοσίτσα Νικόλαος Στουρνάρης (1806-1852), που υπήρξε και συνεργάτης τους στις επιχειρήσεις στην Αίγυπτο. Βοήθησε ακόμη ο Στουρνάρης στην ανέγερση Ορφανοτροφείου και του Οφθαλμιατρείου στην Αθήνα στην ίδρυση σιδηροδρομικής και ατμοπλοϊκής γραμμής της χώρας κ.ά.
5. Στην προσπάθεια της ανάπτυξης της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας μετέσχον επίσης οι αδελφοί Βασίλειος και Λουίζος Σιβιτανίδης. Κυρίως ο Βασίλειος, γεννημένος στην Πάφο το 1833, υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της "Ελληνικής Αδελφότητος των εν Αιγύπτω Κυπρίων". Εκτός από την εκεί ελληνική παροικία που ευεργέτησε με κάθε τρόπο, ο Σιβιτανίδης άφησε μετά θάνατο (1921) την περιουσία του στο ελληνικό δημόσιο. Έτσι με δικά του χρήματα ιδρύθηκε η "Σιβιτανίδειος Τεχνική Σχολή" στην Καλλιθέα.

6. Σειρά έχει ο επίσης Μετσοβίτης Γεώργιος Αβέρωφ (1818-1899) που εχρημάτισε και αυτός πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας (1885-1899). Ίδρυσε δημοτικό σχολείο θηλέων που έφερε το όνομα του, το κτήριο του οποίου σήμερα στεγάζει το παράρτημα του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού. Εχρηματοδότησε το Γυμνάσιο που και αυτό μαζί με το Λύκειο φέρει το όνομά του, στην Αλεξάνδρεια πάντα. Συνεχώς εκάλυπτε το έλλειμμα του προϋπολογισμού τής πιο πάνω Κοινότητας. Στην Αίγυπτο εξάλλου είχε συνεχίσει να επεκτείνει τις επιχειρήσεις που άρχισε ο αδελφός του στη Ρωσία και στη χώρα του Νείλου. Στην ιδιαίτερη πατρίδα του πρόσφερε μεγάλα ποσά. Το ίδιο επανέλαβε και στην Αθήνα, για την αποπεράτωση του Πολυτεχνείου. Οι δύο ανδριάντες των πρωτομαρτύρων Ρήγα Φεραίου και Γρηγορίου Ε' είναι δημιουργήματα που επιχορηγήθηκαν από αυτόν. Το ίδιο συνέβη με τη Στρατιωτική Σχολή των Ευελπίδων (σήμερα δικαστήρια) και το Αβερώφειο Εφηβείο που χρησίμευσε για φυλακές. Εδαπάνησε τεράστιο ποσό για την αναμαρμάρωση του Παναθηναϊκού Σταδίου εν όψει της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων το 1896. Εκληροδότησε μεγάλο ποσό χρημάτων και αγοράσθηκε το θωρηκτό του πολεμικού ναυτικού που έχει το όνομά του. Με δικά του χρήματα ανεγέρθηκε η Γεωργική Σχολή στη Λάρισα.

7. Το χώρο των Μεγάλων Ευεργετών από την Αίγυπτο συμπληρώνουν ο Εμμανουήλ Μπενάκης, η σύζυγός του Βιργινία, το γένος Χωρέμη, και ο γιος τους Αντώνης. Ο Εμμανουήλ (1843-1929) προήδρευσε της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας (1901-1911). Επί των ημερών του η Κοινότητα εγνώρισε πραγματική άνθηση με την ανέγερση των πιο σπουδαίων εκπαιδευτηρίων του ελληνισμού εκεί. Η οικογένεια Μπενάκη ίδρυσε Ορφανοτροφείο (1907) και Οικονομικό Συσσίτιο (1908) που έφεραν και τα δύο το όνομά της. Συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου ο Εμμανουήλ, εχρημάτισε υπουργός και το 1914 εξελέγη Δήμαρχος Αθηναίων. Εδαπάνησε μεγάλα ποσά υπέρ των προσφύγων (Νοσοκομείο, Ταπητουργείο Αιγίνης, εργαστήριο χειροτεχνημάτων). Επίσης προσέφερε για την ανέγερση του Πατριωτικού Ιδρύματος Περιθάλψεως, σχολείου στην Κηφισιά, της Εθνικής Πινακοθήκης, του Κολεγίου Αθηνών, του Ερυθρού Σταυρού, του Σταθμού Πρώτων Βοηθειών, του Ασύλου Κηφισίας, του Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, της Βιβλιοθήκης της Βουλής, τμήμα της οποίας είναι η Μπενάκειος Βιβλιοθήκη. Ο γιος του Αντώνης (1873-1954) είναι ο γνωστός ιδρυτής του Μουσείου Μπενάκη, στέλεχος και θεμελιωτής του Προσκοπισμού και του Ναυταθλητισμού στην Ελλάδα με διεθνή εμβέλεια στον κόσμο των Τεχνών και γενικά των πολιτισμικών εκδηλώσεων, τις οποίες επιχορηγούσε σαν ένας σύγχρονος Μαικήνας.

Ο σεβασμός μας σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, στρέφεται προς αυτούς τους Εθνικούς Ευεργέτες, η δε σκέψη και η ευγνωμοσύνη μας για τα τόσα ωραία ,. που κατέλιπαν συνοδεύει τη μνήμη τους.