Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 11 Δεκεμβρίου 2019
Πολιτισμός Εκδόσεις για τα γεφύρια της Ηπείρου Τα 55 πέτρινα γεφύρια του Αράχθου Ήπειρος Ιωάννινα

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Το γεφύρι και ο Ηπειρώτης
Τα Ηπειρώτικα γεφύρια
Τα 55 πέτρινα γεφύρια του Αράχθου
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Ιωάννινα
Τα 55 πέτρινα γεφύρια του Αράχθου: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

30/10/2008
Γεφύρια στους παραποτάμους του Αράχθου στο Νομό ʼρτας

Αριστείδης Σχισμένος

© Δήμος Ιωαννιτών
προεπισκόπηση εκτύπωσης

ΓΕΦΥΡIΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΠΟΤΑΜΟΥΣ ΤΟΥ ΑΡΑΧΘΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΑΡΤΑΣ

Το τρίτοξο γεφύρι της Σγάρας.. Διασχίζοντας τη γραφική διαδρομή ʼρτας- Ροδαυγής- Δαφνωτής και ακολουθώντας στη διασταύρωση του δρόμου, λίγο πιο κάτω από τα ʼγναντα, τη δεξιά πρασινωπός μανδύας των πλατάνων στερεί τη θέα του γοητευτικού γεφυριού και το παραμερίζει κατά την περίοδο της φυλλοφόρας φορεσιάς του. τον κορμό του σε ευρυδιάστατη ημιεπίκυψη. Δημιουργεί τρεις διαδοχικές καμάρες, με μεγάλο άνοιγμα η πρώτη, μικρότερο η δεύτερη και ακόμη πιο μικρό η τρίτη που κατευθύνει τον κορμό του γεφυριού να στηριχτεί ομαλά και στέρεα στην απέναντι πολύδεντρη όχθη. Τα διαφορετικού μήκους τόξα των καμαρών δε δημιουργούν πρόβλημα στο αισθητικό κάλλος του γεφυριού: αντίθετα, με τη συχνή διαδοχή τους, καθιστούν , " ,ωμα του γεφυριού αεράτο και κομψότερο, μειώνοντας τη μονοτονία του με- γάλου κορμού του. Η επιμελημένη δόμηση των λίθων, ιδίως της πρώτης σειράς στα τόξα και στην τελευταία σειρά του οδοστρώματος, προσαυξάνει την κομψή παρουσία και συντελεί αρκετά στη στερεότητα του γεφυριού. Οι μικρόσωμες κολόνες, στα πλάγια του οδοστρώματος, δίκην αρκάδων, εκτός από την παροχή ασφάλειας στους διερχόμενους ανθρώπους και τα ζώα, προσδίδουν καλαισθησία και γοητεία στο γεφύρι. Στις απολήξεις του γεφυριού έχει επιμηκυνθεί το οδόστρωμα με καλντεριμωτό δρόμο και έχουν κατασκευαστεί προστατευτικά μικρά πεζούλια, τα οποία δένουν αρμονικά με το σώμα του. Κοντά στην απόληξη της δεξιάς πλευράς έχει κατασκευαστεί γραφικός νερόμυλος, ο οποίος ταιριάζει απόλυτα με το πέτρινο κόσμημα, που λέγεται γεφύρι, κι εμπλουτίζει με την παρουσία του την ειδυλλιακή περιοχή. Στα ανακαινισμένα κτίσματα της περιοχής επικρατεί σεβασμός, καθαριότητα και ευπρέπεια. Όλες οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν με μεγάλο μεράκι και σεβασμό στα κτίσματα και το περιβάλλον. Είναι από τις λιγοστές φωτεινές εξαιρέσεις η επίδειξη ενδιαφέροντος από τις αρμόδιες αρχές σε πέτρινα γεφύρια του νομού ʼρτας. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους αυτούς που ενήργησαν, εργάστηκαν και ολοκλήρωσαν την προσπάθεια ανάπλασης της περιοχής και αποκατάστασης φθορών του γεφυριού. Στην προσπάθειά μας έχει τώρα ο κελαρυστός Σαραντάπορος, παραπόταμος του Αράχθου, που αντλεί τις δυνάμεις του από τις νοτιοανατολικές πλαγιές των υπερήφανων Τζουμέρκων και 'ης οδεύει στην αγκαλιά της τεχνητής λίμνης του Πουρναρίου. Στο Παλαιοκάτουνο, το χωριό με τους πολλούς απόμακρους οικισμούς, σε υποδέχεται και σε περνάει αθόρυβα προς το κέντρο το σύμμεικτο προσοχή ολόκληρη την κατασκευή, κινδυνεύεις να ξεγελαστείς, και να σχηματίσεις ψεύτικη εικόνα. Η γέφυρα αρχίζει με επιμελημένη τσιμεντένια κατασκευή, τοποθετημένη σε κομψά λιθόκτιστα υψηλόκορμα στηρίγματα καλύπτει το περισσότερο σώμα της με τσιμέντο και μετά συνεχίζει με λεπτεπίλεπτο πέτρινο σώμα. Το πέτρινο τμήμα εδραιώνεται γερά πιέζοντας τη δεξιά όχθη του ρέματος και σχηματίζει δυσαρμονίες, κακοτεχνίες και επικίνδυνες καταστάσεις. Το οδόστρωμα παρουσιάζει ομοιομορφία και το τσιμεντένιο τμήμα του προστατεύεται με ωραιόσχημα ανοξείδωτα κάγκελα, το δέ πέτρινο κομμάτι προφυλάσσεται από πέτρινα πεζούλια, που δένουν αρμονικά με το λιθόκτιστο τμήμα και ενώνονται αταίριαστα με τα σιδερένια κάγκελα. Πρόκειται για την πιo αταίριαστη κατασκευή γεφυριού, από έναν εκμεταλλευτή και πανούργο άνθρωπο, ο οποίος υποχρέωσε σε συμβίωση δύο διαφορετικά γεφύρια και μάλιστα χωρίς συνέπειες στην ανταπόκριση των υποχρεώσεών τους.

Ο ευγενέστατος καφεπώλης του κοντινού καφενείου, κος Τσιρώνης Γεώργιος, μας ενημέρωσε λέγοντάς μας ότι ένα μεγάλο πέτρινο τμήμα του γεφυριού είναι θαμμένο στη γη. Το έτος 1960, η ΜΟΜΑ του στρατού κατάχωσε το πέτρινο αρχικό τμήμα του γεφυριού και το συμπλήρωσε με το τσιμεντένιο τμήμα. Το γεφύρι κτίστηκε γύρω στα 1930 από Καρπάθιους μαστό ρους και ήταν πολύ γραφικό και στέρεο' ένωνε την κεντρική οδική αρτηρία ʼρτας - Παλαιοκάτουνου- Βουργαρελίου- Αθαμανίου- Τετράκωμου..

Λείψανα Πέτρινου Γεφυριού κοντά στη Γέφυρα Κοντοδήμα.
Το πέτρινο γεφύρι, το οποίο δεν άντεξε στο χρόνο και τα ορμητικά νερά, που το διάβρωσαν και το σώριασαν μέσα στην κοίτη.
Ένα τμήμα της αριστερής απόληξής του χάσκει με παράπονο αγναντεύοντας ένα μισογκρεμισμένο ποδαρικό του, που βρίσκεται εδραιωμένο σε μεγάλο βράχο στο μέσο της κοίτης. Όλα απομεινάρια, που δημιουργούν μελαγχολία, σε αντίθεση με την θέα της φωτεινής κοιλάδας του ρέματος.

Το γεφύρι του Μαργώνη.

Ο ίδιος κάτοικος του χωριού, Τσιρώνης Γεώργιος, καφεπώλης, μας ενημέρωσε για την ύπαρξη μονότοξου πετρογέφυρου σε μικρό χείμαρρο του χωριού. Αφού ευχαριστήσαμε τον πρόσχαρο καφεπώλη, με το αυτοκίνητό μας διανύσαμε λίγα χιλιόμετρα στον κεντρικό δρόμο και στρίψαμε δεξιά σε χωματόδρομο που μας έβγαλε στο χώρο του πέτρινου γεφυριού του Μαργώνη. Σταματήσαμε το αυτοκίνητο λίγα μέτρα πριν και κατεβήκαμε στη δεξιά όχθη της κοίτης, για να παρατηρήσουμε τον πέτρινο θησαυρό. Το οδόστρωμά του δεν παρουσιάζει ίχνη από πέτρινο γεφύρι, αλλά έδειχνε ομοιότητα με τον υπόλοιπο δρόμο.' Ανακατωμένα χαλίκια, άμμος, χώμα και μικρές πέτρες καλύπτουν το τσιμεντένιο οδόστρωμα. Φαίνεται ότι η πέτρινη καμάρα δεν άντεχε να περάσουν επάνω από το λεπτό αντοχή του γεφυριού, για μικρά τροχοφόρα οχήματα, το προστάτεψαν από πιθαλαισθησία που του απέμεινε είναι το γραφικό τόξο και το ωραίο σχήμα της σημερινής του καμάρας. Οι πλάτανοι, που φύτρωσαν και θέριεψαν δίπλα του, καθώς και οι πολλοί θάμνοι με πρωταγωνιστές τα θαλερά βάτα, κάλυψαν ασφυκτικά το σώμα του, μαρτυρεί την πλήρη εγκατάλειψή της μαζί με το μόνιμο σύντροφό της το γεφύρι. Βαρύθυμοι και βαθιά απογοητευμένοι από την τραγική κατάσταση, εγκαταλείψαμε το μασκαρεμένο γεφύρι και συνεχίσαμε την έρευνά μας.

Το Γεφύρι της Νεράιδας στην είσοδο του Χωριού.

Μετά το Παλαιοκάτουνο ανηφορίσαμε για το γραφικό Βουλγαρέλι, περάσαμε δίπλα από την κομψή Κόκκινη εκκλησιά και παρκάραμε το αυτοκίνητο στον καλαίσθητο παιδότοπο του χωριού. Χρειάστηκε να κατηφορίσουμε προς την κοίτη του χειμάρρου και να ακολουθήσουμε τα ίχνη του παλαιού δρόμου, για να απαντήσουμε το αεροκρέμαστο γεφύρι στο έμπα του χωριού ακριβώς κάτω από το σπίτι του Μήτσιου Λαμπράκη. σπρώχνοντας και πιέζοντας τις όχθες, στύλωσε τα ψηλά του πόδια στην πετρώδη κοίτη, όρθωσε το ανάστημά του μέχρι το τέλος του δρόμου. και με τη μεγάλη δρασκελιά του δημιούργησε ευρύστομη καμάρα. Μια καμάρα με μεγάλη διοχετευτική ικανότητα, ωραιόσχημη και συμμετρική. Όπως παρατηρείται σε όλες σχεδόν τις καμάρες, έτσι κι εδώ, η πρώτη σειρά πετρών πελεκημένων και με επιμέλεια δομημένων προσδίδει κομψότητα και φρεσκάδα νεανικότητας στο γεφύρι. Το πέτρινο οδόστρωμα είναι καμπούρικο με προστατευτικό χαμηλόσχημο πεζούλι στα πλάγια και με αφθονία κισσού απλωμένη στις πλαϊνές όψεις του. Μικροί αραιοί θάμνοι φύτρωσαν στις μικρορωγμές του σώματός του και δέντρα υψώθηκαν σε κοντινή απόσταση, τα οποία απέκρυψαν τη θέα του. Γενικά η κατάσταση κρίνεται ικανοποιητική, αν και σήμερα είναι απαλλαγμένο από τα πρωτινά του καθήκοντα, καθόσον οι άνθρωποι εξυπηρετούνται από τον καινούριο δρόμο και από πλατύτερη και στερεότερη τσιμεντένια γέφυρα, που βρίσκεται λίγα μέτρα ψηλότερα.
Κάτοικοι της περιοχής αποκαλούν το κομψό κτίσμα "Γεφύρι της Νεράιδας", γεφυριού διατήρησε ζωντανή τη δοξασία αυτή και το γεφύρι αυτό βαπτίσθηκε με ροφορία του μηχανικού Βασίλη Τσίρκα. Παρατηρώντας τη γραφική κωμόπολη του Βουλγαρελίου, εντυπωσιαστήκαμε από την απέραντη μαγεία της περιοχής. Στο αριστερό μέρος του δρόμου, μας καταγοήτευσε και μας ανάγκασε σε ολιγόλεπτη στάση θαυμασμού.

Αιχμαλωτισμένοι από το κάλλος του τοπίου και μαγεμένοι από την τέχνη "των λαϊκών μας αρχιτεκτόνων", των αυτοφυών μαστόρων της περιοχής, γευθήκαμε το πλούσιο οξυγόνο του δάσους και απολαύσαμε το υπέροχο τοπίο. Στο έβγα του χωριού περάσαμε ένα μικρό ρέμα, στο οποίο αναζητήσαμε το δεύτερο πετρόκτιστο γεφύρι, γιατί η διέλευση πραγματοποιήθηκε από ένα ευρύχωρο τσιμεντογέφυρο. Το πέτρινο γεφύρι βρισκόταν παράμερα, λίγα μέτρα πιο κάτω, περιθωριοποιημένο, αφρόντιστο και καταφρονημένο: ένωνε τις όχθες του ρέματος κι εξυπηρετούσε τους διαβάτες, τα οχήματα και τα ζώα του παλιού δρόμου.

Η διάνοιξη πλατύτερου δρόμου και η κατασκευή φαρδύτερου και στερεότερου τσιμεντογέφυρου το απάλλαξαν τελείως από όλα τα καθήκοντά του και το αχρήστευσαν. Τα μπάζα που ρίχτηκαν κοντά στις απολήξεις του και τα πολλά άχρηστα και ρυπογόνα υλικά, του μείωσαν την αξία και δημιούργησαν αταίριαστη θέα για την ιστορία και την προσφορά του γεφυριού.

Δέντρα που βλάστησαν, κυρίως πλάτανοι, υψώθηκαν επάνω από το γεφύρι και ανταγωνίζονται τους θάμνους στο έργο της απόκρυψης. Η αχαριστία του ανθρώπου ανάγλυφη, σε όλο το μεγαλείο της, εικονίζεται στα περισσότερα γεφύρια, στα μοναστήρια και τα άλλα πετρόκτιστα μνημεία της περιοχής. Ίσως θα μπορούσε να επιδοκιμάσει κανείς, ψάχνοντας στις θετικές ενέργειες του ανθρώπου, την τσιμεντοποίηση του οδοστρώματος, που έδωσε την κεντρική αρτηρία ʼρτας-Βουλγαρελίου- Τετρακώμου και επιτελούσε σπουδαίο μετακομιστικό έργο. Ένα σακατεμένο γεφύρι εκπέμπει 808. Η διαδρομή για το Αθαμάνιο, ιδίώς μετά το Βουλγαρέλι, παρουσιάζει μοναδική γραφικότητα. Πoρεύεσαι κάτω και δίπλα από θροΐζοντα γιγάντια έλατα σε καταπράσινο φόντο και ταυτόχρονα, κατά διαστήματα, αγναντεύεις από ψηλά τα εναλλασσόμενα ειδυλλιακά τοπία της μεγαλύτερης έκτασης του Νομού ʼρτας.

Μας ανάγκασαν σε στάση ρεμβασμού, η οποία συνέπεσε με τη θέα της μονοκάμαρης πέτρινης κατασκευής. Τα ωραία συναισθήματα λάκισαν από το απαίσιο θέαμα μια μεγάλης τρύπας στο οδόστρωμα του γεφυριού και αντικαταστάθηκαν από αισθήματα θλίψης και οργής. Το σακατεμένο γεφύρι βρισκόταν στον παλιό δρόμο, λίγες δεκάδες μέτρα επάνω από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο, κι ένωνε τις όχθες μικρού χειμάρρου. Η κομψή παρουσία του μειώνεται από τη μεγάλη πληγή (τρύπα) στο οδόστρωμά του, η οποία το αρρώστησε, το αχρήστευσε, το κατέστησε επικίνδυνο κι ετοιμόρροπο. Από το, τι πληροφορηθήκαμε, η επικίνδυνη τρύπα προκάλεσε ατύχημα σε οδηγό μοτοποδηλάτου, ο οποίος επιχείρησε να περάσει το οδόστρωμα του γεφυριού νύχτα. Το γεφύρι τρυπωμένο μέσα σε πολλά έλατα και άλλα δέντρα της περιοχής, τελείως Περιθωριοποιημένο και σακατεμένο, εκπέμπει SOS.

Σήμερα βαρύτατα λαβωμένο και περιφρονημένο υψώνει φωνή διαμαρτυρίας και απευθύνει έκκληση άμεσης παρέμβασης, για να αποφύγει την ολική κατάρρευσή του και το γρήγορο αφανισμό του.

Συνεχίζοντας την πορεία προς το Αθαμάνιο, δίπλα από το δρόμο, απαντάμε μικρή γραφική καμαρούλα, που γεφυρώνει τις όχθες μικρού χειμάρρου. Καταστούν την αντοχή της και να την καταστήσουν ικανή να σηκώσει το οδόστρωμά της με πολύ στρώμα σκυροδέματος. Κατάλληλο οδόστρωμα, το οποίο με άνεση ανταποκρίθηκε στις αυξημένες απαιτήσεις του καιρού μας. Προεκτάθηκε λίγο προς τα πλάγια με την προέκταση του τσιμεντένιου τμήματος και με μια μικρή υπερύψωση, παρέχει μεγαλύτερη αντοχή και προσδίδει κομψότητα στην όλη κατασκευή.

Σαν πανέμορφο γελαστό τοπίο, που διαρρέεται από ορμητικό χείμαρρο, ακριβώς δίπλα από το δρόμο και παρέα με τη σύγχρονη τσιμεντογέφυρα, βρίσκεται το γεφύρι της Μεγάλης Βρύσης. Είναι μια σύμμεικτη κατασκευή, που συμπιέζεται ανάμεσα σε χοντρόκορμους πλατάνους και συσφίγγεται στις δυο όχθες του χειμάρρου. Με κοντόχοντρα πόδια στερεώνεται με ασφάλεια σε πετρώδες έδαφος και δημιουργεί επίπεδο οδό-στρωμα ικανού πλάτους καθώς και καλαίσθητη καμάρα. χουν λίγο προς τα έξω και υπερυψώνονται ολίγα εκατοστά, για να προσαυξήσουν την αντοχή του και να προσδώσουν κάλλος στο κτίσμα. Μετά την κατασκευή της τσιμεντένιας γέφυρας το παλιό γεφύρι έχει απαλλαγεί από τα πρωτινά του καθήκοντα και, τελείως ελεύθερο με αρρενωπό παράστημα, συμβιώνει ήρεμα και απλά παρέα με την τσιμεντένια κατασκευή. αι προσέφερε τις υπηρεσίες του ακούραστα, μέχρι που οι ανάγκες αυξήθηκαν και αντικαταστάθηκε από τα τσιμεντένια γεφύρια. Κατά μήκος του παλιού δρόμου, στην αρχή του χωριού, λίγες δεκάδες μέτρα του το γεφύρι του Τσαγκαράκη. Καλά πυργωμένο στην κοίτη παλιού ρέματος, εντυπωσιάζει με το παράστημά του και γοητεύει με την αστραφτερή του λάμψη τους επισκέπτες του. Ανάμεσα και κάτω από υψηλόσωμα δέντρα, καταλαμβάνει με το σώμα του το χάσμα της κοίτης και με τις επιμηκύνσεις του δημιουργεί ομαλότατο οδόστρωμα. Και σ' αυτό το γεφύρι το οδόστρωμά του καλύφθηκε με παχύ σκυρόδεμα, που αύξησε την αντοχή του και μείωσε την εμφάνισή του. Η καμάρα του κανονικού ανοίγματος, αρκετά ωραιόσχημη και με συμμετρία τόξου, δεν μπορεί να προσδώσει στο ογκώδες σώμα του γεφυριού λεπτότητα και κομψότητα. Έτσι το μεγάλο του σώμα μειώνει την όλη γοητεία του κτίσματος και το καθιστά βαρύ και άβολο.

Βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση, δεν έχει υποστεί αδικαιολόγητες φθορές κι έχει απαλλαχτεί από τα περισσότερα πρωτινά του καθήκοντα. Η χάραξη του νέου δρόμου το άφησε αρκετά μακριά και τα μετακομιστικά του βάσεις προς τη μόνιμη κατοικία του έχουν σταματήσει, ελάχιστοι είναι οι διερχόμενοι σήμερα Οι άνθρωποι αναγνωρίζουν τις παλιές του ευεργετικές διευκολύνσεις και σήμερα απολαμβάνει το σεβασμό και την αγάπη της ντόπιας κοινωνίας. Ακολουθώντας τον παλιό δρόμο και φτάνοντας περίπου στο κέντρο του χωριού, σε περίοπτη θέση απαντήσαμε το ρέμα του Κοφρίτου, που ξεχύνεται ορμητικότατο από τις πλαγιές του βουνού, να ιππεύεται από το πέτρινο γεφύρι.

Ένα καβαλίκεμα απλό, σίγουρο και -άνετο, που έδινε τη δυνατότητα της άνευ της διέλευσης του ρέματος, χωρίς ιδιαίτερους κινδύνους και ταλαιπωρίες. Ολόκληρο το μικρόσωμο κτίσμα σήμερα έχει κατακλυστεί από πολλά δέντρα και πληθώρα θάμνων, με τρόπο που έπνιξαν και απέκρυψαν το γεφύρι. Μάλιστα οι κισσοί είναι τόσοι πολλοί, που κάλυψαν το σώμα του γεφυριού και [ο έντυσαν με καταπράσινο μανδύα. Πρέπει να κατεβείς μέσα στη θαμνώδη για να διακρίνεις την ακάλυπτη οροφή της καμάρας του γεφυριού. Η προσπάθεια φωτογράφισης αρκετά δύσκολη, γιατί η μεγάλη βλάστηση και το δυσπρόσιτο της περιοχής πεισματικά κρατούν το μικρόσωμο και κομψό δικό τους κτήμα και δικαιολογημένα απαγορεύουν πους, που εξυπηρετήθηκαν παλιότερα από το γεφύρι, να το δουν και να το πληγιάσουν. επικίνδυνα στο δεξιό της πλευρό τόσο από τις διαβρώσεις τόσο του νερού όσο και μόνιμες καταστάσεις πλέον στα πολιτιστικά μας μνημεία.

Παρ' όλη τη γραφικότητα της περιοχής και τις άριστες καιρικές συνθήκες, μελαγχολήσαμε και αποκαρδιωθήκαμε. Με βαριά καρδιά συνεχίσαμε την πεζοπορία μας στον παλιό δρόμο, ανάμεσα από τα σοκάκια του γραφικού χωριού και παρέα με τον καλό συνάδελφο Γεώργιο Κωσταβασίλη, δάσκαλο του χωριού.

Το Γεφύρι στο ρέμα του Χατζηγιάννη.

Μετά από ολιγόλεπτη πορεία και σε κοντινή απόσταση από το ρέμα του Κοφρίτου, απαντήσαμε ένα άλλο ρέμα, που ροβολούσε τον κατήφορο και το έζευε το τρίτο γεφύρι του χωριού, δρασκελιά δημιουργούσε γραφική καμάρα, για να διοχετεύει τα νερά του ρέματος. Η καμάρα με συμμετρικό άνοιγμα και ωραιόσχημο τόξο στήριζε το ομαλό οδόστρωμα, που ήταν κι αυτό καλυμμένο με παχύ στρώμα τσιμέντου, για τους ίδιους λόγους που αναφέραμε παραπάνω. Η διαφορά που υπήρχε εδώ εστιαζόταν στο παχύτερο στρώμα τσιμέντου, που κάλυπτε το οδόστρωμα και ασχήμιζε περισσότερο την εμφάνιση του γεφυριού, αγκάλιασαν και το απέκρυψαν. Μόνον το οδόστρωμα και η οροφή της καμάρας ήταν ακάλυπτα. Η προσέγγιση αρκετά δύσκολη, οπότε χρειάστηκε να πάρουμε την άδεια του διπλανού οικοδεσπότη, για να κατεβούμε στην κοίτη του ρέματος. Από το σημείο αυτό έγινε προσπάθεια φωτογράφισής του και, παρότι οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν ήταν άριστες και η ώρα της ημέρας (μεσημέρι), οι φωτογραφίες που βγήκαν από μέτριες έως άχρηστες. Η διάβρωση του σώματος του γεφυριού έχει αρχίσει από τα κατώτερα σημεία της καμάρας και επεκτείνεται σχεδόν σε ολόκληρο τον κορμό του. Τα συνηθισμένα γνωστά σημάδια της πλήρους εγκατάλειψης κυριαρχούν απόλυτα στη μαγευτική κατά τ' άλλα περιοχή.

Το Γεφύρι της Νεράιδας στο Μέγα Λαγκάδι.

Πεζοπόροι διανύσαμε μαγευτική δασώδη διαδρομή τεσσάρων περίπου χιλιομέτρων, στα ανατολικά του γραφικότατου Αθαμανίου και καταλήξαμε στο Μέγα Λαγκάδι. Πλάτανοι, κέδροι, έλατα και άλλα δέντρα με πολλούς θάμνους στην κοίτη και στις όχθες συγκρατούν το έδαφος και δημιουργούν ένα ειδυλλιακό περιβάλλον απίστευτης ομορφιάς. Τη μαγεία της απέραντης γαλήνης της περιοχής διέκοπτε η συναυλία των καλλικέλαδων πτηνών και το θρόισμα του αναψυκτικού βουνίσιου αέρα, πλούσιου σε οξυγόνο και άρωμα ελάτου. Στην ονειρεμένη αυτή περιοχή τη γεμάτη κάλλη και μυστικισμό, γέννησε η φαντασία των παλιών κατοίκων της υπαίθρου τις αλαφροΐσκιωτες και πανέμορφες νεράιδες, να ξεπετάγονται από τις σπηλιές και τις βρύσες και να χορεύουν ατέλειωτους λικνιστούς χορούς μέχρι αργά τη νύχτα. Ακόμη και σήμερα, οι ηλικιωμένες αγρότισσες της περιοχής ισχυρίζονται ότι είδαν με τα μάτια τους τις νεράιδες, να χορεύουν στο κοντινό ίσιωμα του λαγκαδιού, και άκουσαν με τ' αυτιά τους τα γλυκόηχα τραγούδια τους σε αναγκαστικά νυχτοπερπατήματα και υποχρεωτικές παράωρες διελεύσεις τους. Ομολογημένα οι ντόπιοι βάφτισαν το γεφύρι και το αποκάλεσαν "γεφύρι της Νεράιδας". στην Κουφάλα ενός γέρικου ελάτου κοντά στο γεφύρι. διέδιδαν ότι έβλεπαν νεράιδες στην περιοχή και ότι άκουγαν συχνά γλυκά τραγούδια. Όπως και να έχει η υπόθεση, πιστεύουμε ότι δικαιολογημένα σήμερα το παρουσιάζει καμιά σπουδαία ιδιομορφία και ιδιαίτερη τεχνική, αποτελείται από μια κομψή στρογγυλόσχημη καμάρα με ωραιόσχημο τόξο μεγάλης καμπυλότητας. Είναι δομημένο με ασβεστολιθικές πέτρες, που αφθονούν στην περιοχή αλλά και στο υπόλοιπο μέρος, παρουσιάζει μεγάλες φθορές και καταρρεύσεις. Ευδιάκριτες ρωγμές υπάρχουν στο εσωτερικό της καμάρας και στο υπόλοιπο σώμα του. Οι εργατικότατοι κάτοικοι του πολύλοφου ιστορικού Πέτα ήταν υποχρεωμένοι να περνούν πολλούς μικρούς χειμάρρους στις καθημερινές τους εργασίες τους περισσότερους μήνες του έτους οι χείμαρροι διαρρέονταν από ικανές ποσότητες νερού και υποχρέωναν τους διαβάτες να ζεύουν τις όχθες τους. Καταποντίστηκαν στα νερά του ταμιευτήρα και πολλά κατέρρευσαν, καθόσον εγκαταλείφθηκαν και αντικαταστάθηκαν από τα σύγχρονα τσιμεντογεφύρια. Σήμερα σώζονται ελάχιστα και υπάρχουν λιγοστά ίχνη από τα γεφύρια που κατέρρευσαν. Εμείς καταγράψαμε μόνο ένα τρίτοξο πετρογέφυρο και αυτό μετά από πληροφόρηση του Σερβετά Τρύφωνα, Σχολικού Συμβούλου Δ.Ε., κατοίκου Πέτα. Πεζοπορώντας διαδρομή λίγων χιλιομέτρων, ανάμεσα από ελιές, σχίνα και μυρτιές, απαντήσαμε τον κελαρυστό χείμαρρο με τα βρόμικα νερά. Το σχετικά μεγάλο άνοιγμα του χειμάρρου καλυπτόταν από το σώμα του γεφυριού. Στην αριστερή πετρώδη όχθη εδραιωνόταν το πρώτο κοντόχοντρο ποδαρικό του γεφυριού που με τρεις διαδοχικές κυρτώσεις του σώματός του, δημιουργεί τρεις καμάρες κανονικού ανοίγματος. Οι καμάρες στηρίζονται σε ποδαρικά, που γαντζώνονται σε μεγάλους βράχους της κοίτης και σχηματίζουν σχεδόν επίπεδο οδόστρωμα άνετο από κάθε άποψη, το οποίο καταλήγει με ελαφριά κάμψη στη δεξιά πλευρά της όχθης. Τα υποτυπώδη προστατευτικά πεζούλια στις άκρες του γεφυριού έχουν καταστραφεί.

Τα πρωτινά του καθήκοντα και να ικανοποιεί τις απαιτήσεις του καιρού μας, γιατί φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης, για να σωθεί. Από τους τοπικούς ορμητικούς χείμαρρους, οι οποίοι ακτινωτά ξεχύνονται προς το κέντρο της ʼνω Καλεντίνης, η περιοχή διαρρέεται και από πλήθος μεγαλύτερων ρεμάτων, που συνάζουν τα νερά τους από μακρινούς τόπους. Από τη βορειοανατολική κατεύθυνση καταφθάνει φορτσάτο και καλοθρεμμένο το Ρετσιανίτικο ρέμα, που ξεκινάει από τις Ελατιώτικες και Καστανιώτικες βουνοπλαγιές, ενισχύεται στο δρόμο του από τα Διχομοιριώτικα και Τετρακωμίτικα νερένια φουσάτα και διασχίζει σχεδόν κάθετα την Καλεντινιώτικη πεδιάδα. Ανατολικότερα κατεβαίνει φωναχτά και απειλητικά το Πλακουτσόρεμα έχοντας για ορμητήριο το Μπέσελο του Βελεντζικού, διαρρέονται δε τη Μουρμουρίτα και το Κακολάγκαδο, βιάζεται να ενωθεί με τους συναδέλφους του λίγο πιο κάτω από το Πλακουτσέικα. Από την νοτιοανατολική κατεύθυνση ροβολάνε τα κρυστάλλινα νερά τουc, σε κοινή πορεία, οι χείμαρροι της Σκουληκαριάc του Γιαννιώτη, του Κλειδιού και του Διασέλλου, για να συναντηθούν προς το τέλος της Καλεντινιώτικης Koιλάδας με τους υπόλοιπους συγγενείις τους. Ενωμένα πλέον τα ρέματα της γραφικής περιοχής των ʼνω Ροδοβυζίων, δημιουργούν το καλοθρεμμένο ποτάμι της Καλεντίνηc που στέλνει τα νερά του στην τερπνή αγκαλιά της τεχνητής λίμνης του υδροηλεκτρικού εργοστασίου Πουρνάρι Ι. ʼνω Καλεντίνη αποτελούσε το κέντρο επίσκεψης και διέλευσης πολλών κα- άνθρωποι, έπρεπε να κατασκευάσουν πολλά και άνετα γεφύρια, μια ανάγκη που επέβαλλαν τα πολλά ρέματα και οι απόμακροι οικισμοί του χωριού. Από το 170 αιώνα σώζονται πέτρινες κατασκευές γεφυριών. Πολλέις ήδη έχουν καταρρεύσει, αλλά και όσες απέμειναν βρίσκονται σε άθλια κατάσταση, τελείως αφρόντιστεις και περιθωριοποιημένες.

Πατινή Καμάρα.

Ταξιδεύοντας από την ʼρτα για τα χωριά των ʼνω Ραδοβυζίων πρωτοσυναντούσαμε, κοντά στο σπίτι του Θεοχάρη Βήχα, το γεφύρι αυτό ήταν πολύ σημαντικό, γιατί ένωνε τις όχθειςτου ρέματοc το οποίο ήταν αδιάβατο τους βροχερούς μήνεc κι εξυπηρετούσε τους ανθρώπουc Οι ορεινοί κάτοικοι ήταν υποχρεωμένοι να περνάνε από το γεφύρι της Πατινήc καμάραc προκειμένου να επισκεφθούν την πόλη της ʼρταc. Είxε πολλή δουλειά, γιατί κατείχε τη στρατηγικότερη θέση της ʼνω Καλεντίνηc. Γρήγορα αντικαταστάθηκε στα καθήκοντα που αδυνατούσε να προσφέρει, ιδίως σε όλα τα τροχοφόρα οχήματα, από τη σιδερένια γέφυρα η οποία εγκαταστάθηκε στη γειτονιά του. Η σιδερένια γέφυρα με τη σειρά της αντικαταστάθηκε εξολοκλήρου στα διακομιστικά της καθήκοντα από καλαίσθητο και στέρεο τσιμεντογέφυρο, που περατώθηκε το έτος 1998.

Από το παλιό πέτρινο γεφύρι υπάρχουν ελάχιστα ίχνη, τα οποία δεν είναι ικανά να σηματοδοτήσουν το χώρο και το μέγεθος της κατασκευής του. Το ορμητικό ρέμα από τη μια μεριά και οι πολλές εργασίες κατασκευής του κεντρικού δρόμου από την άλλη, αφάνισαν τα πάντα, κυρίως ό, τι είχε σχέση με το πέτρινο γεφύρι. Εμείς όμως που το περάσαμε αμέτρητες φορές και το καμαρώναμε απολαμβάνοντας τη γοητεία του, διατηρούμε άσβεστη τη γραφική κορμοστασιά του και με σεβασμό θα αναφερόμαστε στις ευεργεσίες του.

Η Γέφυρα του Πλαστήρα στο Πλακουτσόρεμα.

Εκατοντάδες μέτρα μετά την Πατινή Καμάρα οι άνθρωποι ήταν υποχρεωμένοι, να περάσουν ένα δεύτερο γεφύρι δίπλα από το σπίτι του Πλαστήρα. Εδώ καταφθάνει φορτσάτο το ρέμα του Γερομπόρου, από το Βελεντζικό, ενισχυμένο από τα νερά στοιχειωμένων χειμάρρων. Παίρνει την ονομασία Πλακουτσόρεμα και υποχρεώνει τους ανθρώπους να το γεφυρώσουν, για να περνάνε ανεμπόδιστα πέρα και δώθε. Εδώ, δηλαδή, ορθώνεται η "Δεύτερη Καμάρα" ανάμεσα σε πανύψηλους πλατάνους και πυκνούς θάμνους, που την απέκρυψαν τελείως από τη θέα των ανθρώπων. Τα οποία θα αφανίσει η ίδια η φύση, αποκρύπτοντας τελείως το σώμα του γεφυριού, θλιβερό δείγμα αγνωμοσύνη ς προς τον παλιό ευεργέτη της περιοχής. Οι αχάριστοι άνθρωποι, αφού κάλυψαν το οδόστρωμα του γεφυριού με άκομψο τσιμεντένιο στρώμα κι επιβάρυναν επικίνδυνα το σώμα του, του αφαίρεσαν και το παραμικρό αισθητικό κάλλος. Η κακοποίηση που δέχτηκε το πολύπαθο αυτό γεφύρι του Πλαστήρα, είναι απερίγραπτη. Μετά την τσιμεντοποίηση του οδοστρώματος και το αναγκαστικό βαριοφόρτωμά του, το εγκατέλειψαν τελείως και το περιθωριοποίησαν μόνιμα, ιδίως μετά τη διπλανή κατασκευή της τσιμεντογέφυρας. Μάλιστα το απάλλαξαν παντελώς από τα παλιά του καθήκοντα και το αχρήστεψαν. Στο οδόστρωμά του βρέθηκαν αρκετά κομμένα χοντροκλώναρα δέντρων, που σάπισαν και διευκόλυναν τη μόνιμη οίκηση πολλών θάμνων. Ταυτόχρονα, από την κοίτη πρόβαλαν και μεγάλωσαν παχύκορμα πλατάνια και άλλα δέντρα, που κάλυψαν το σώμα του γεφυριού και το κατέστησαν αθέατο. Οι θάμνοι, που φύτρωσαν επάνω και γύρω από το σώμα του γεφυριού, με τις ρίζες τους, ενεργούν διαβρωτικά και προετοιμάζουν την οριστική κατάρρευσή του. Η κατάστασή του δεν είναι απλώς απαράδεκτη και αποκαρδιωτική, αλλά πολύ επικίνδυνη για τη βιωσιμότητα της γέφυρας, είναι μια εικόνα που στιγματίζει τον πολιτισμό μας και σοκάρει τους τουρίστες κι επισκέπτες του γεφυριού. η φωτογράφισή του από το κάτω μέρος, το οποίο δεν κατόρθωσαν ακόμη να καλύψουν οι θάμνοι και τα δέντρα. Ως προς τα άλλα η περιοχή ονειρεμένη, ειδυλλιακή με γραφικό παραδοσιακό νερόμυλο σε ενέργεια κατά την περίοδο της ύπαρξης ικανής ποσότητας νερού. Ο κ. Καμπέρης, απλοϊκός άνθρωπος, άριστος μυλωνάς, πρόθυμος και πρόσχαρος για την κοπή λίγων πλατάνων, προκειμένου να έλθει στο φως η ονομαστή και γραφική γέφυρα του Πλαστήρα. Θα επιτρέψει την κοπή λιγοστών δέντρων, για να φανερωθεί το γεφύρι και να έλθει στην επικαιρότητα το μεγάλο πρόβλημά του. Διασχίζοντας τη γραφική πεδιαδίτσα της Κωμόπολης και ακολουθώντας το γραφική πέτρινη καμαρούλα γέμιζε με το σώμα της το άνοιγμα ενός γειτονικού μικρού χειμάρρου και δημιουργούσε ομαλότατο οδόστρωμα για τη διέλευση των κατοίκων της περιοχής. Μικρόσωμη, κομψή και στέρεα με ικανοποιητικό συμμετρικό άνοιγμα, διοχέτευε τα νερά του χειμάρρου σε περίοδο βροχόπτωσης. Το οδόστρωμά της τελείως αθέατο, από την πυκνή παρουσία καταπράσινων θάμνων και λιγοστών δέντρων, που φύτρωσαν και αναπτύχθηκαν μετά την εγκατάλειψή της από τους ανθρώπους. Η κατασκευή του γειτονικού δρόμου, με . . . "

Τα αποχετευτικά και αποστραγγιστικά έργα, αντικατάστησε τη μικρή καμαρούλα στα καθήκοντά της και της άφησε το νερό να κυλάει ανάμεσα στα πόδια της, να τη νανουρίζει και να τις θυμίζει παλιές δόξες και μεγαλεία. κατάστασή της ικανοποιητική και εγκαρδιωτική.
Ίσως το νεαρό της ηλικίας της να εμπόδισε τον πανδαμάτορα χρόνο και τα καιρικά φαινόμενα να αποτυπώσουν τα σημάδια της γήρανσης και της καταστροφής. Η επίσκεψή μας στο γραφικό γεφυράκι και η όλη επτανησιακή του κατάσταση στάθηκε ικανή να δημιουργήσει αισιόδοξα αισθήματα και ψυχική ανάταση και να μας προσφέρει μια νότα χαράς.

Η Γέφυρα του Βρατσίστα.

Λίγες εκατοντάδες μέτρα μετά την καμαρούλα πυργώνεται η Τρίτη καμάρα :της ʼνω Καλεντίνης, γνωστή και με το όνομα "Γέφυρα του Βρατσίστα".

Ιππεύει περήφανα το στένωμα του ρέματος και ανταμώνει την κωμόπολη με τον οικισμό της Πέρα Καλεντίνης, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα τον οικισμό Τυμπά, το χωριό Τετράκωμο και άλλους οικισμούς.

Πιέζει και σπρώχνει τις όχθες και, ορθώνοντας πολύ το σώμα του δημιουργεί μεγαλόκορμη γραφική και συμμετρική καμάρα. Μια ωραιόσχημη καμάρα, η οποία προσδίδει αέρα και μοναδική κομψότητα στο γεφύρι και την καθιστά ικανή να αντιμετωπίσει και τις μεγαλύτερες κατεβασιές με στρώμα με διαδοχικά μικρά σκαλοπατάκια, για να διευκολύνουν τους διερχόμενους ανθρώπους και τα ζώα. Στα πλαϊνά του οδοστρώματος υπάρχουν μισοκατεστραμμένα πετρόκτιστα πεζούλια, για να προστατεύουν τους διαβάτες. Σήμερα στο οδόστρωμα, έχουν φυτρώσει αρκετά χόρτα και λιγοστοί θάμνοι, δείγματα εγκατάλειψης και περιθωριοποίησης. Ακριβώς δίπλα και στις ίδιες βά- σεις στήριξης του γεφυριού έχει τοποθετηθεί άκομψα σιδερένια γέφυρα, η οποία επισώρευσε πολλά δεινά στο γεφύρι. Αρχικά το ασχήμαινε πολύ με την άγαρμπη και αταίριαστη παρουσία της, που δείχνει πως μόνον άπειροι και άσχετοι μηχανικοί θα μπορούσαν να διαπράξουν τέτοιο σφάλμα. Απέκρυψε τη θέα του γεφυριού με την πλευρική της εγκατάσταση και το έθεσε στην αφάνεια. Στήριξαν επίσης το σώμα της σιδερένιας γέφυρας επάνω στις ίδιες βάσεις που στηρίζεται και το πέτρινο γεφύρι, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει από υποχώρηση το έργο με την κάλυψη του σώματός του. Η ανάληψη όλων των πρωτινών υποχρεώσεων του γεφυριού από την σιδερογέφυρα, το αχρήστευσε και το περιθωριοποίησε. Η παρουσία της γενικά μείωσε και ταπείνωσε το γεφύρι.

Το κομβικό σημείο διέλευσης πολλών ανθρώπων, η κομψότητα της ωραιόσχημης καμάρας, η γραφικότητα της περιοχής και η μεγάλη ιστοί και πολιτιστική σημασία του γεφυριού, δεν επιτρέπουν την επίδειξη τέτοια αχαριστίας από την πολιτεία. Η πολιτισμική μας κατάσταση με την είσοδό μας αναπτυγμένα Ευρωπαϊκά κράτη, δεν επιτρέπει και δε συγχωρεί την αδρά και τον εφησυχασμό των κατοίκων της περιοχής.
Επιβάλλεται να ξεσηκωθούν, να απαιτήσουν και να αναγκάσουν τα αρμόδια όργανα να παρέμβουν αποτελεσματικά και να σώσουν τους πολύτιμους θησαυρούς μας. Η ύπαρξη κομψού πέτρινου γεφυριού στη ρεματιά του παλιού Διασέλλου (Θεσσαλία- Πηγές Σκουληκαριά- Διάσελλο- Αστραποκαμένος-Κομπότι- και Αστραποκαμένος- Καραμουτm - ʼρτα). Χρειάστηκε ευρεία και λεπτομερής πληροφόρηση και αναζήτηση έμπειρου συνοδηγού για την προσέγγισή του.

Αφού πήραμε τις σχετικές πληροφορίες, που τις θεωρήσαμε επαρκείς, βρήκαμε πρόθυμο εθελοντή τον κ Κων Ινο Σκορίλα, κάτοικο ʼνω Καλεντίνης κινήσαμε το απομεσήμερο της 29ης Ιουνίου, του έτους 2001, για το γεφύρι. Σε καφενείο του Αστραποκαμένου, περιοχή της Παναγιάς Διασέλλου, πήραμε τις τελευταίες πληροφορίες από κατοίκους της περιοχής, που αφορούσαν την ακριβή πορεία μας, και με αγροτικό κατάλληλο όχημα πορευτήκαμε προς τον τόπο του γεφυριού. Διασχίζοντας τον κεντρικό δρόμο της Παναγιάς Διασέλλου, αφήσαμε πίσω τα
τελευταία σπίτια και μετά στρίψαμε αριστερά και κάτω. Ακολουθήσαμε έναν αγροτικό δρόμο, που τερμάτιζε σε γραφικό πλάτωμα, το ρευτήκαμε πεζοί σε μονοπάτι με εμφανή ίχνη καλντεριμιού, μισοκατεστραμμένο, αλλά πολύ γραφικό και φωτεινό. Μετά από πεζοπορία 45 λεπτών, ανάμεσα από πρωτόγνωρα ρουμάνια και περιοχή γεμάτη από σπάνιες ομορφιές και χάρες, βρεθήκαμε στην ψυκτικότατη κοίτη του ρέματος. Ανηφορίζοντας την κοίτη, άλλοτε μέσα και άλλοτε δίπλα της, απαντήσαμε κατά διαστήματα γονιμότατα χωράφια, άλλα καλλιεργημένα και άλλα χέρσα. Σε μιαν απότομη καμπή της κοίτης πρόβαλε αναπάντεχα το σώμα του γεφυριού, το οποίο μας εντυπωσίασε με την αστραφτερή θωριά του μέσα στο ερημικό τοπίο. Μια ικανοποιητική θωριά του αεροκρέμαστου γεφυριού, η οποία απομάκρυνε γρήγορα τον κάματο της πεζόπορίας και επιδοθήκαμε σε αχόρταγη παρατήρηση του. Τις κινήσεις αυτές διαμόρφωσε μια ευρύχωρη ασύμμετρη καμάρα, η οποία παρέχει αεράτο παράστημα στο γεφύρι, προσθέτει κομψότητα και αρκετή στερεότητα. Το καμπουρωτό πέτρινο οδόστρωμά του διευκολύνει τους διερχόμενους ανθρώπους με την ύπαρξη υποτυπωδών σκαλοπατιών, τα οποία αποτρέπουν τα γλιστρήματα, ιδίως όταν το οδόστρωμα είναι βρεγμένο και λασπωμένο. Στα πλαϊνά του έχουν κτιστεί ικανού ύψους πέτρινα πεζούλια, τα οποία προστατεύουν αποτελεσματικά ανθρώπους και ζώα που διέρχονται από το οδόστρωμα.

Μάλιστα, για να αποφευχθεί η αποκόλληση των λίθων, έχει τοποθετηθεί λεπτό στρώμα τσιμέντου. Η πρώτη σειρά των καλοπελεκημένων πετρών, σχεδόν ομοιόσχημων καιισόμηκων, με προσοχή και τέχνη δομημένων, δημιουργεί μια καλόγουστη και κα- ο δεξιό μέρος του κορμού προήλθε από την πτώση παχύκορμου πλατάνου, η ο- ποία άφησε και ίχνη μικρορωγμών. Το υπέδαφος του αριστερού ποδαρικού έχει διαβρωθεί επικίνδυνα και απειλεί την ασφαλή διαβίωση του γεφυριού. Οι πέτρες δόμησης ανήκουν στον χρωμο φλύσχη της περιοχής, ο οποίος δεν είναι της ίδιας αντοχής με τα ασβεστολιθικά πετρώματα των άλλων γεφυριών.

Μετά την απόληξη του γεφυριού απλώνεται κτήμα πολλών στρεμμάτων με καταπράσινο τριφύλλι και πολύκλαδους πλατάνους που συνωστίζονται στη διπλανή κοίτη του ρέματος. Στις όχθες καταλήγουν πυκνόφυτες πλαγιές στα πράσινα ντυμένες, με ποδήρη φορεσιά, οι οποίες δροσίζουν τα πόδια τους στα κρυστάλλινα νερά του ρέματος. Απέραντη γαλήνη και πραγματική μαγεία επικρατούσε σε τούτον τον ερημικό χώρο, που άστοργα τον εγκατέλειψαν οι άνθρωποι, για να γευθούν τα καυσαέρια των μεγαλοπόλεων. Ο λη σπουδαιότητα και την ευεργεσία που παρείχε το γεφύρι αυτό εξυπηρετώντας αντάλλαζαν με αλάτι της Κόπραινας (λιμάνι του Αμβρακικού κόλπου). Ξεκινούσε το γεφύρι αυτό εξυπηρετούσε όλους τους διερχόμενους από το σύντομο αυτό δρομολόγιο, μέχρι που οι άνθρωποι το εγκατέλειψαν, γιατί τα σύγχρονα μέσα (οχήματα κλ.π.) διάβαιναν από άλλες τοποθεσίες. Το χρόνο κατασκευής του ο Δήμαρχος του Δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη, κος Βασιλάκης, που τυχαίνει μάλιστα να είναι κάτοχος κτήματος δίπλα από το γεφύρι, αδυνατεί να τον προσδιορίσει. κατάσταση και, αν επουλωθεί το υπέδαφος του ποδαρικού που διαβρώθηκε, Πολλές πληροφορίες για τα γεφύρια της ʼνω Καλεντίνης μας έδωσε ο ευγενέστατος και γεμάτος καλοσύνη κ. Σπύρος Παπαγεωργίου, συνταξιούχος δάσκαλος, το οποίο ευχαριστούμε θερμά.

Για τα γεφύρια του Ζαγορίου. ο Σταύρος Τζιόρας, κάτοικος Λεπτοκαρυάς Ιωαννίνων. Ο ίδιος μας εξήγησε ότι η ζημιά αυτή (της αποκόλλησης αρκάδων) προκλήθηκε τις τελευταίες ημέρες από αρκούδες, οι οποίες αναζητούσαν μυρμηγκοφωλιές, που είχαν τις κατοικίες τους ανάμεσα στις πέτρες αυτές (αρκάδες).

Μάλιστα, σε παλιά γεφύρια της περιοχής, ιδιαίτερα σ' εκείνα που δε συντηρήθηκαν και είχαν αναπτυχθεί ομαδικές φωλιές μυρμηγκιών, οι αρκάδες είχαν υποστεί ολοκληρωτική καταστροφή από τα παράξενα αυτά ζώα (αρκούδες). Συχνά, τα πεινασμένα αυτά άγρια ζώα, πραγματοποιούν επιδρομές σε παλιά γεφύρια. Αυτό έχει καταστροφικές επιπτώσεις στα γεφύρια και τα άλλα πέτρινα κτίσματα της περιοχής του ανατολικού Ζαγορίου.

ʼλλη επίσης περίεργη συνήθεια, η οποία επικράτησε μέχρι τα τελευταία χρόνια στην ίδια περιοχή (Ζαγόρι Ιωαννίνων), αλλά αυτή τη φορά με ανθρώπους, ήταν η παρακάτω: όποια γυναίκα τύχαινε να γεννήσει πεθαμένο παιδί, κατέβαινε στο πλησιέστερο γεφύρι και από το μέσο της καμάρας έριχνε μια ή περισσότερες κάδες που είχαν απομείνει στο περίφημο γεφύρι του Μίσιου, ήταν τόσο λίγες και ο κίνδυνος τελείας εξαφάνισή ς των τόσο άμεσος, ώστε αντικατέστησαν τις λιγοστές πέτρες με μόνιμα πέτρινα πεζούλια, και το κακό σιγά- σιγά μειώθηκε κι εξέλειπε. Προσπαθώντας να ερμηνεύσει κανείς την περίεργη αυτή πράξη, σίγουρα οδηγείται σε παλιές συνήθειες και προλήψεις, οι οποίες σχετίζονται με τη λατρεία από τη γέννηση του πεθαμένου παιδιού της, και η αίσθηση ότι δεν προστατεύθηκε από τον ποταμό, ξεσπούσε με μανία στο "φταίχτη". Εικάζουμε ότι στο υποσυνείδητο της άτυχης γυναίκας αναδύθηκε μια λανθάνουσα διαίσθηση εντοπισμο & του παλιού προστάτη- ποταμού, η οποία δε συνήργησε, δε βοήθησε στην προστασία του νεογνού. της, δίκαια και τελείως φυσιολογικά προβαίνει σε εκδίκηση του "προστάτη-ποταμού", πετροβολώντας και υβρίζοντάς τον με τις χειρότερες εκφράσεις. Παρόμοιες ενέργειες εκδίκησης του ποταμού έχουμε στο τραγούδι: "του Κίτσου", όπου "η μάνα κάθονταν στην άκρη στο ποτάμι, το οποίο μάλωνε και το πετροβολούσε" (για άλλη βέβαια αιτία). Ο συγγραφέας Σπύρος Μαντάς, στο βιβλίο του με τίτλο:
(πετροβόλημα ποταμού): "Ακόμη σ' ένα διήγημα του Διονύση Μιτάκη, που όπως με διαβεβαίωσε ο ίδιος .. στηρίζεται σε πραγματικό περιστατικό, διαβάζουμε: κείνο τον καιρό στο κοντινό χωριό Κατοχή στεριώθηκε απέθαντη (αθάνατη) γέφυρα. Ο κυρ Γεράσιμος πήγε να τη δει και τη θιαμάσει. Σε μια στιγμή τον βλέπουν να , ει περίπου που έπνιξε τους εφτά (συγγενείς του) και να φωνάζει με όλη τη δύναμη της ψυχής του. και φοβερές οι κατάρες που εκστομίστηκαν, κυρίως σε περιπτώσεις πνιγμού. Η παραπάνω ερμηνεία, είναι κυρίως προσωπική, δε στηρίζεται σε μεγάλη έρευνα και κυρίως δε στηρίζεται σε επιστημονική τεκμηρίωση, οπότε μπορεί να : απορριφθεί από άλλη επιστημονική ή από καλύτερη προσέγγιση στο γεγονός του ,πετροβολήματος των ποταμών.