Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 29 Ιανουαρίου 2020
Πολιτισμός Παραδοσιακές μορφές Τέχνης - Επαγγέλματα Αγιογραφία - Ζωγραφική Χιονιαδίτες αγιογράφοι Ήπειρος Χιονιάδες

Κωνσταντίνου Παπακώστα – Μαρινά. «Οι γάμοι του Ναπολέοντα». Μέσα 19ου αι. Τοιχογραφία στο σπίτι του Ράδου (σημ. ιδιοκτησία Κέντρου) στο Τσεπέλοβο. Πηγή: «χιονιαδίτες ζωγράφοι», Κίτσος Α. Μακρής.
Αθαν. Παγώνη. «Τοπίο του Θεσσαλικού κάμπου». 1870. Τοιχογραφία από το σπίτι του Σαραβάνη στη Δρακιά. Βόλος, συλλογή Κ.Α. Μακρή. Πηγή: «χιονιαδίτες ζωγράφοι», Κίτσος Α. Μακρής.
Παγώνη. «Χαλκίδα». 1832. Τοιχογραφία από το παράσπιτο Τριανταφύλου στη Δρακιά Πηλίου. Βόλος, συλλογή Κ.Α. Μακρή. Πηγή: «χιονιαδίτες ζωγράφοι», Κίτσος Α. Μακρής.
Αναστάσιου Μιχ. Ζωγράφου. «Η θυσία του Αβραάμ». 1902. Τοιχογραφία στην εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στους Πάδες Ηπείρου. Πηγή: «χιονιαδίτες ζωγράφοι», Κίτσος Α. Μακρής.

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Χάρτης Νομού Ιωαννίνων με αποτυπωμένα σημεία που υπάρχουν έργα Χιονιαδιτών αγιογράφων
Χάρτης Νομού Ιωαννίνων με αποτυπωμένα σημεία που υπάρχουν έργα Χιονιαδιτών αγιογράφων

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Η αγιογραφία - ζωγραφική των Χιονιάδων
Η αγιογραφία - ζωγραφική των Καπεσοβιτών
Χιονιαδίτες αγιογράφοι
Καπεσοβίτες αγιογράφοι
Αντιπροσωπευτικά έργα
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Χιονιάδες
Χιονιαδίτες αγιογράφοι: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

14/11/2006
Ονόματα Χιονιαδιτών αγιογράφων

Τριαντάφυλλος Σιούλης

© Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Είναι τόσα πολλά τα ονόματα των Χιονιαδιτών αγιογράφων στην μακραίωνη παράδοση αυτού του τόπου, ώστε εξ αιτίας αυτού του γεγονότος να μείνει παροιμιώδης η έκφραση: «Χιονιαδίτης είσαι; Ζωγράφος είσαι». Όμως σχηματική είναι η ταύτιση αυτή τεχνιτών με τον τόπο καταγωγής, όπως για παράδειγμα, ο Γοργοπόταμος χωριό των σκαλιστάδων, η Πυρσόγιαννη, Βούρμπιανη, η Στρατσιάνη των πετράδων κ.λ.π. Η έρευνα έχει αποδείξει ήδη ότι η καλλιτεχνική δραστηριότητα των Χιονιαδιτών απλώνεται και σε άλλες μορφές τέχνης όπως η ξυλουργία, ξυλογλυπτική, η οικοδομή κ.λ.π.
Ονόματα Χιονιαδιτών αγιογράφων έχουν δημοσιοποιήσει κυρίως ο ιερέας Γ. Παΐσιος και ο Κίτσος Μακρής, αλλά και νεώτεροι ερευνητές. Διαπιστώνουμε με βάση τα ονόματά τους, ότι αυτοί ανήκουν ως το τέλος του 18ου αιώνα, σε δύο μεγάλες φάρες, δηλαδή κοινωνικές ομάδες που στηρίζονται στην κοινότητα καταγωγής από τη σειρά του πατέρα, τους Πασχαλάδες και τους Μαρινάδες.
Στις αρχές του 19ου αιώνα δημιουργείται ένα παρακλάδι των Πασχαλάδων, οι Τσατσαίοι ή Τσατσαίοι Πασχαλάδες. Γενάρχης των Τσατσαίων λογίζεται ο «ιστοριογράφος» Μιχαήλ. Το «Τσατσαίοι» ξεκίνησε από σκωπτικό παρατσούκλι και με δυσκολία έγινε αποδεκτό από τους ίδιους.
Οι Μαρινάδες ονομάστηκαν έτσι από μια προμάμμη τους Μαρίνη, ενώ το κύριο επίθετό τους ήταν Παπακώστα, αφού όπως διαπιστώνουμε από επιγραφές, πολλοί από τους Μαρινάδες υπογράφουν με το επίθετο αυτό.
ʼλλοι χρησιμοποιούν το πατρώνυμο, όπως για παράδειγμα Κώνστας Θεοδόση, Ζήκος Γεωργίου, ενώ άλλοι κάνουν λόγιες «βελτιώσεις» του επωνύμου, όπως από την οικογένεια Καραγιάννη που κατάγεται ο ζωγράφος Μιχαήλ Καραγιαννίδης, ενώ ο δάσκαλος αδελφός του προχωρεί περισσότερο, αφού κάνει το επώνυμο Μελανίδης (καράς, μαύρος, μέλας). Ο γιός του Παγώνη υπογράφει για ένα διάστημα Παγωνίδης, για να το απλουστέψει αργότερα σε Παγώνης. Ιδιότυποι είναι οι μετασχηματισμένοι χαϊδευτικοί τύποι βαφτιστικών ονομάτων: Αναστάσιος – Τάτσης, Γεώργιος – Τζότζος, Κωνσταντίνος – Ντούλας.
Σε κατάλογο με ονόματα Χιονιαδιτών αγιογράφων που δημοσιεύει ο Κίτσος Μακρής, στηριγμένος και στον ιερέα Γ. Παΐσιο, με μία ενδεικτική χρονολογία, όπως φαίνεται από επιγραφές στις οποίες αναφέρονται σε έργα τους, συναντάμε τους εξής: Κώνστας Θεοδόσι, 1747, - Κωνσταντίνος, 1760, - Κωνσταντίνος Μιχαήλ, 1764, - Ιωάννης Αθανασίου, 1793, - Αναστάσιος Αναγνώστη, 1793, - Παγώνης Κωνσταντή, 1801, - Μιχαήλ Κωνσταντίνου, 1802, - Μιχαήλ Ιωάννου, 1805, - Γεώργιος Μιχαήλ, 1812, - Γεώργιος, 1813, - Ζήκος, 1822, - Γεώργιος Ζήκου, 1828, - Γιώργις Δάσκαλος Μιχαήλ, 1824, - Ζήκος Ζωγράφος, - Ζήκος Γεωργίου 1828, - Ιωάννης Πασχάλης, - Νικόλαος Πασχάλης, 1838, - Ματθαίος Γεωργίου, 1838, - Χριστόδουλος Γ. Δ., 1846, - Κωνσταντίνος Γεωργίου, 1846, - Ιωάννης Ζήκου, 1857, - Νικόλαος Γεωργίου, 1847, - Ζήκος Μιχαήλ, 1852, - Γεώργιος Κ., 1857, - Μιλτιάδης Δ.Ε., 1857, - Αναστάσιος Κ. Παπακώστας, 1856, - Νικόλαος Γ. Πασχάλης, 1861, - Λιάτσης, 1863, - Μιχαήλ Κωνστ. Ζωγράφος, 1867, - Μιχαήλ Καραγιαννίδης, 1869, - Αναστάσιος Μιχ. Ζωγράφος, 1863, - Απόστολος Ματθ. Ζωγράφος, 1872, - Αθανάσιος Κωνστ. Ζωγράφος, 1870, - Κωνσταντίνος Κωνστ. Ζωγράφος, - Δημήτριος Νικ. Πασχάλης, 1877, - Ματθαίος Γεωργίου, 1878, - Αναστάσιος Κ. Ζωγράφος, 1878, - Αδάμ Βούρης, 1885, - Ζήσης Δημ. Βούρης, 1885, - Αναστάσιος Μ. Ζωγράφος, 1872, - Στέφανος Μ. Ζωγράφος, 1871, - Αναστάσιος Κωνσταντίνου, 1882, - Χριστόδουλος Αναστ. Ζωγράφος, 1885, - Αθανάσιος Παγώνης, 1885, - Παύλος Ι. Γιοδατόπουλος, - Σωκράτης Μ. Ζωγράφος, 1875, - Αλέξιος Μ.Κ., 1878, - Κωνσταντίνος Αποστ. Ζωγράφος, 1892, - Νικόλαος Ι. Παπακώστας, 1906, - Πολύκαρπος Αν. Ζωγράφος, 1895, - Αγγ. Φίλης, 1910, - Αναστάσιος Χρ. Σκούρτης, 1910, - Θωμάς Αν. Ζωγράφος, 1923, - Ιωάννης, 1925, - Σωκράτης Χιονιαδίτης, 1926, - Γεώργιος Ν. Έξαρχος, 1932, - Θωμάς Ευαγγ. Χρήστου, 1966, - Αθανάσιος Λιάτσης, 1966.
Όπως βλέπουμε, πολλοί αλλάζουν το επώνυμο ανάλογα με την επαγγελματική τους ενασχόληση, δηλαδή Ζωγράφος.
Η συνεχιζόμενη έρευνα φέρνει στο φως και νέα ονόματα Χιονιαδιτών αγιογράφων, όπως Βασίλειος Α. Φίλης (1890), Δημήτριος Νικολάου Ζωγράφος (1897), Ιωάννης Γεωργίου (1843), Κωνσταντίνος Ζωγράφος (1859 και 1869), Μιχαήλ Γεωργίου (1812), Ιωάννης και Μιχαήλ (1843 και 1844) Χιονιαδίτες εκ Τουρνόβου (σήμερα Γοργοπόταμος, όπου είχαν συγγένεια εκ γάμου) και δραστηριοποιούνται στη Φλώρινα, αλλά και το όνομα Μιλτιάδης Κων. Ζωγράφος Χιονιαδίτης (1914). Η έκταση δραστηριότητάς τους φτάνει εκτός από τις γνωστές από τον Κίτσο Μακρή περιοχές της Αλβανίας (Ελεούσα, Πρεμετή, Σιάλιση, Ερσέκα, ʼριζα) και σε άλλα 21 χωριά και πόλεις μέχρι τη Χειμάρρα, τη Λιούσνια, το Μπεράτι, με πολύ μεγάλη συχνότητα.
Σήμερα την μακραίωνη αυτή παράδοση συνεχίζει ο ζωγράφος Κώστας Σκούρτης, που κι αυτός κατάγεται από τους Χιονιάδες και εργάζεται στην Αθήνα.
Στα έργα τους πέρα από το όνομά τους σημειώνουν και τον τόπο καταγωγής τους: «εκ κώμης Χιονιάδες», «εκ Χιονιάδων», «από χωρίον Χιονιάδες», «εκ Χιονιάδες», «Χιονιαδίτου», «Χιονιαδίτη», «Χιονιάδες», «από Χιονιάδες της επαρχίας του Αγίου Βελλάς», αλλά και τη φυλή τους, όπως υπογράφει ο Παγώνης το 1802 στην Αγία Μαρίνα Κισσού στο Πήλιο: «Χειρ δωρεούντος παγούνι κωσταντί χιωνιαδύτι εκ φυλής πασχαλάδες» ή όπως φαίνεται και αλλού, δίπλα στα ονοματεπώνυμά τους, «εκ της γενεάς Πασχαλάδων», «εκ της γενεάς Τσατσαίων Πασχαλάδων», «Μαρινάς».

Σχετική βιβλιογραφία.