Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 15 Δεκεμβρίου 2019
Πολιτισμός Παραδοσιακές μορφές Τέχνης - Επαγγέλματα Ξυλογλυπτική Ήπειρος Γοργοπόταμος

Θωράκιο και πανωθωράκιο, Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Μακρίνου (1780)
(Φωτογραφία: Τριαντάφυλλος Σιούλης)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Χάρτης Νομού Ιωαννίνων όπου αποτυπώνονται σημεία που υπάρχουν έργα Μετσοβιτών και Τουρνοβιτών ξυλογλυπτών
Χάρτης Νομού Ιωαννίνων όπου αποτυπώνονται σημεία που υπάρχουν έργα Μετσοβιτών και Τουρνοβιτών ξυλογλυπτών

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Πέτρα
Υφαντική
Ασημουργία
Ξυλογλυπτική
Αγιογραφία - Ζωγραφική
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Γοργοπόταμος
Μέτσοβο
Ξυλογλυπτική: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Αντιπροσωπευτικά έργα
Η ξυλογλυπτική του Μετσόβου
Η ξυλογλυπτική του Γοργοποτάμου

23/03/2007
Γενικά για τους ξυλογλύπτες του Μετσόβου, του Γοργοπόταμου και των γύρω περιοχών

Τριαντάφυλλος Σιούλης

© Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι το Μέτσοβο, το Τούρνοβο, η Πωγωνιανή, τα Πράμαντα, οι Χιονιάδες, η Μοσχόπολη, ήσαν κέντρα ξυλογλυπτικής από πολύ νωρίς. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι συναντάμε ξυλόγλυπτα έργα στις περιοχές αυτές ήδη από τον 16ο αιώνα.
Ο Σούρλας αναφέρει: «Η άνθηση της τέχνης αυτής οφείλεται καθαρά σε Ηπειρώτες τεχνίτες από το Μέτσοβο και τα Τζουμέρκα, ειδικότερα όμως από την Επαρχία Κόνιτσας και συγκεκριμένα από το χωριό Τούρνοβο (Γοργοπόταμος) αλλά και Λισκάτσι (Ασημοχώρι), Βούρμπιανη και Χιονιάδες».
Και για άλλη περιοχή της Ηπείρου, όπως αυτή του Πωγωνίου, βεβαιώνεται ότι είχε παράδοση στην ξυλογλυπτική τέχνη. Συγκεκριμένα «Ξυλογλύπτες από το Πωγώνι της Ηπείρου σκάλισαν το τέμπλο του Αγίου Αχιλλείου του Πενταλόφου το 1779 καθώς και στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας του Βυθού Κοζάνης. Έφτιαξαν και άλλα είδη εκκλησιαστικής χρήσης στο ίδιο μοναστήρι και σε εκκλησίες της περιοχής. Ανεκτίμητος είναι ο πλούτος της ξυλογλυπτικής του μοναστηριού όπου δούλεψαν 11 χρόνια οι τεχνίτες για το τέμπλο του μοναστηριού που χρονολογείται από το 1800, το καλύτερο έργο ξυλογλυπτικής τέχνης της περιφέρειας της Ανασελίτσας» για την οποία επαρχία της Κοζάνης αναφέρεται ότι πολλά έργα χάθηκαν από τη «φωτιά του Ευρωπαίου καταχτητή ...το 1943».
Από την Μοσχόπολη της Βορείου Ηπείρου ήταν ο φημισμένος ξυλογλύπτης Γκαβοβασίλης, αυτοδίδακτος, πρώην τσομπάνος, ο οποίος φιλοτέχνησε το ξυλόγλυπτο τέμπλο του Αγίου Νικολάου Μοσχόπολης πάνω σε καρυδόξυλο το πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Όταν το 1754 καταστράφηκε η Μοσχόπολη από τους τουρκαλβανούς «μια μεγάλη μερίδα κατοίκων της ήρθε και εγκαταστάθηκε και στη Βλάστη, όπου βρήκαν μια σχετική ασφάλεια μια που η Βλάστη ήτανε υπό την υψηλή προστασία της Βαλιντέ Σουλτάνας (Βασιλομήτορος) γιατί ήτανε τσιφλίκι της. Μαζί τους τότε έφεραν και το ανεκτίμητο αυτό τέμπλο με τις σπάνιες εικόνες του και το τοποθέτησαν στην εκκλησία του Αγίου Νικόλα, όπου και σήμερα βρίσκεται».
Για την Μοσχόπολη κάνει λόγο και ο Σκαφιδάς. Αναφέρει για μια εκκλησία, της οποίας ο γλυπτός διάκοσμος καθώς και οι τοιχογραφίες ήτανε όμοιες με του ναού των Ταξιαρχών των Μηλεών Πηλίου (1741), που είχανε φιλοτεχνηθεί από Μετσοβίτες ξυλογλύπτες και αγιογράφους, γεγονός που επιβεβαιώνει έμμεσα τα ταξίδια των και προς αυτές τις περιοχές. «Όμοιον ακριβώς διάκοσμον με τον εκτεθέντα παρουσίαζε και μια εκκλησία της ιστορικής Μοσχοπόλεως, παρά την Κορυτσάν, μετά την απελευθέρωσιν της Βορείου Ηπείρου τα έτη 1940-41, όπως πληροφορούμεθα από λεπτομερή περιγραφήν δημοσιογράφου εις Αθηναϊκήν εφημερίδα της εποχής εκείνης, με την ιδίαν επακριβώς σειράν των αγιογραφιών και το επί της εισόδου καταλογάδων ποίημα γραμμένον εγχρώμως. Εκ του γεγονότος αυτού τεκμέρεται ότι οι ίδιοι Μετσοβίται ξυλογλύπται και ο ίδιος Μετσοβίτης αγιογράφος εφιλοτέχνησαν τον διάκοσμον της εκκλησίας αυτής, η οποία αμφιβάλλω αν υφίσταται τώρα. Δυστυχώς τόσον οι ξυλογλύπται όσον και ο αγιογράφος δεν εχάραξαν ουδαμού το επώνυμόν των δια να πληροφορηθώμεν πώς ωνομάζοντο και πότε έζησαν και έδρασαν οι Μετσοβίται αυτοί».
Επίσης από την ίδια περιοχή και τη γενιά ξυλογλυπτών Μόσχου «που τον 17ο αιώνα ζούσε στη Μοσχόπολη της Βορείου Ηπείρου ... και εν συνεχεία σκόρπισε σε διάφορες περιοχές της Ηπείρου και της υπόλοιπης Ελλάδος » κατάγεται και ένα μέλος της, ο ξυλογλύπτης Ευάγγελος Μόσχος, γεννημένος το 1905 στη Δαφνωτή της Ηπείρου. Σκόρπισαν και αυτοί όπως τόσοι άλλοι, πιθανότατα μετά την καταστροφή από τους Τουρκαλβανούς.

Σχετική Βιβλιογραφία