Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 20 Ιουλίου 2019
Πολιτισμός Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία Ήπειρος Φιλιάτες

Χώρος Λατρείας σε κτίριο δίπλα στη στοά της Αγοράς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Η περιοχή της Αγοράς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Η πύλη που οδηγεί στο θέατρο
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Ο μικρός ναός
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Γενική άποψη του Μητρώου – Αρχείου της πόλη
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
ʼποψη δρόμου
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Αεροφωτογραφία της Γιτάνης
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Η ανασκαφή στη δεκαετία του 1980 στη στοά της αγοράς. Εσωτερικός ιωνικός κίονας
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Το θρανίο στο εσωτερικό της στοάς της Αγοράς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Ορθογώνιος πύργος της οχύρωσης
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Υπουργείο Πολιτισμού

Άλλα Αρχεία
Βιβλιογραφία
(Μέγεθος: 61 kb)  (Πηγή: Λάζου Θεοδώρα - Κασσιανή Λάζαρη)
Ιστορική αναδρομή Θεσπρωτίας
(Μέγεθος: 51 kb)  (Πηγή: Θεοδώρα Λάζου)
Οι σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις του Ν. Θεσπρωτίας
(Μέγεθος: 276 kb)  (Πηγή: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Έλληνες Ευεργέτες
Παραδοσιακές διατηρητέες οικίες και κτίσματα Ηπείρου
Τα γεφύρια της Ηπείρου
Εκδόσεις για τα γεφύρια της Ηπείρου
Μουσείο Φώτη Ραπακούση
Φωτογραφικές Συλλογές
Καλλιτέχνες των Ιωαννίνων
Εκδηλώσεις
Λαογραφικά στοιχεία
Οικισμοί
Μουσικοχορευτική παράδοση
Επαγγέλματα
Χριστιανικά μνημεία
Μουσεία
Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία
Παραδοσιακές μορφές Τέχνης - Επαγγέλματα
Ιστορία
Μυθολογία
Θρησκεία
Λαογραφία - Ήθη / Έθιμα
Προσωπικότητες
Μουσειακά Αντικείμενα
Κάστρα - Πύργοι
Αρχιτεκτονική
Εβραικά Μνημεία
Ισλαμικά Μνημεία
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
ʼνω Λούρος και δυτικό Ξηροβούνι
Γραμμενοχώρια
Δωδωνοχώρια
Ζαγόρι
Ηγουμενίτσα
Ιωάννινα
Καμποχώρια
Κατσανοχώρια
Κόνιτσα
Κουρέντα Ντουσκάρα
Λάκκα Σουλίου
Μέτσοβο
Νομός Πρεβέζης
Παραμυθιά
Παραπόταμος
Πέρδικα
Πωγώνι
Σαγιάδα
Σύβοτα
Τα χωριά του Περιστερίου
Τζουμέρκα
Φιλιάτες
Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες

26/11/2007
Αρχαιολογικός χώρος Γιτάνης

Κασσιανή Λάζαρη

© ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ-ΛΒ΄ ΕΠΚΑ
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Ιστορικό του χώρου
Η ίδρυση της Γιτάνης, στη νοτιοδυτική πλαγιά του βουνού της Βρυσέλλας, στη συμβολή του χειμάρρου Καλπακιώτικου με τον ποταμό Καλαμά, τοποθετείται στο β΄ μισό του 4ου αι. π.Χ.
Η πόλη διετέλεσε πολιτικό κέντρο και έδρα του Κοινού των Θεσπρωτών από την ίδρυσή της το 336/330 π.Χ. έως την κατάληψή της από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ. Στα 150 περίπου χρόνια ζωής αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά, διοικητικά και οικονομικά κέντρα της ευρύτερης περιοχής του Ιονίου.
Η ιστορία της αρχαιολογικής έρευνας
Το χώρο επισκέφτηκε για πρώτη φορά o Ν. Ηammond στη δεκαετία του 1930. Ο Σ. Δάκαρης περιγράφει αναλυτικά τις ορατές αρχαιότητες το 1972. Το διάστημα 1986 – 1997 ερευνήθηκαν πέντε κτίρια στο εσωτερικό του διατειχίσματος, η στοά της Αγοράς και μέρος του θέατρου. Το ίδιο διάστημα στο νεκροταφείο του οικισμού, εξωτερικά της βορειοδυτικής οχύρωσης, ανασκάφηκαν ταφικά μνημεία των ελληνιστικών χρόνων. Από το 2003 πραγματοποιούνται στο χώρο εργασίες ανάδειξης με χρηματοδότηση από το Γ΄ Κ.Π.Σ.

Περιγραφή του χώρου
Η περιτειχισμένη έκταση του οικισμού ανέρχεται στα 287 στρέμματα. Στο εσωτερικό του ισχυρό διατείχισμα 315 μ. χωρίζει την πόλη σε δύο μεγάλους οικιστικούς τομείς. Το δυτικό τμήμα, εσωτερικά του διατειχίσματος, έχει έκταση 50 στρέμματα. Τα σημαντικότερα κτίρια της Γιτάνης -δημόσια και ιερά- βρισκόταν σε αυτό το τμήμα του οικισμού. Το τμήμα ανατολικά του διατειχίσματος δεν έχει διερευνηθεί ανασκαφικά, είναι εμφανής ωστόσο η παρουσία κτιριακών συγκροτημάτων. Η αγορά της πόλης βρίσκεται εκτός του διατειχίσματος, στους πρόποδες της Ακρόπολης. Εκτός της περιτειχισμένης έκτασης, μεταξύ της οχύρωσης και του Καλαμά, βρίσκεται το λίθινο θέατρο.

Τα μνημεία
α. Οχύρωση – πύλες
Τον οικισμό περιβάλλει ισχυρό πολυγωνικό τείχος, η περίμετρος του οποίου -μαζί με το γκρεμό- φτάνει τα 2.500 μ. Η βόρεια πλευρά της οχύρωσης ενισχύεται με εννέα πύργους, ενώ η δυτική και η νότια με δώδεκα θλάσεις.
Η πρόσβαση στον αρχαίο οικισμό γινόταν από τρεις κύριες πύλες και τρεις μικρότερες πυλίδες. Η κεντρική είσοδος διαμορφώνεται στο μέσο περίπου της βορειοδυτικής πλευράς της οχύρωσης. Το άνοιγμά της έφτανε τα 4 μ., ενώ στις δύο πλευρές της ενισχύονταν με πύργους.

β. Πολεοδομικό σύστημα
Η Γιτάνη είναι κτισμένη με οργανωμένο πολεοδομικό σχέδιο, που βασίζεται σε εσχάρα από κάθετους δρόμους πλάτους 4 - 6 μ., που τέμνονται με οριζόντιους 2 - 3 μ. αντίστοιχα. Μεταξύ των δρόμων ορίζονται οικοδομικές νησίδες και συγκροτήματα κτιρίων.
Τον οικισμό διατρέχουν από βορειοδυτικά προς νοτιοανατολικά τρεις μεγάλοι δρόμοι, δύο από τους οποίους σχετίζονται με τις πύλες του διατειχίσματος, συνδέοντας τα δύο τμήματα του οικισμού μεταξύ τους. Ένας τέταρτος, επίσης οριζόντιος, δρόμος οδηγεί εκτός τειχών, στην περιοχή του θεάτρου. Κάθετα στους παραπάνω δρόμους χαράσσονται πέντε σημαντικές οδικές αρτηρίες, εκ των οποίων μία συνδέει την περιοχή εντός του διατειχίσματος με την περιοχή της Αγοράς.

γ. Αγορά
Η Αγορά του οικισμού βρίσκεται στους πρόποδες της ακρόπολης. Ο χώρος έχει τη μορφή ανοιχτής πλατείας που κλείνεται στα βόρεια από στοά. Στην πρόσοψή της εντοπίστηκαν τμήματα από δώδεκα αναθηματικά βάθρα και μία ημικυκλική εξέδρα. Δίπλα στη στοά βρίσκεται ορθογώνιο κτίριο, που λειτουργούσε ως χώρος λατρείας.
Τη νότια πλευρά της αγοράς οριοθετεί πλακόστρωτος δρόμος και συγκρότημα δεκάδων καταστημάτων.

δ. «Μικρός Ναός»
Είχε ορθογώνια κάτοψη, διαστάσεων 13,00 × 7,00 μ. και αποτελείται από πρόναο και σηκό. Μπροστά στην είσοδό του υπήρχε πλακοστρωμένος αύλειος χώρος. Από την ανασκαφή του προέρχεται σημαντικός αριθμός γυναικείων και ζωόμορφων πήλινων ειδωλίων και τμήματα από μαρμάρινα αγαλματίδια

ε. Δημόσιο κτίριο («Μητρώο – Αρχείο»)
Βρίσκεται στο πέρας κύριας οδικής αρτηρίας στο νοτιοδυτικό τμήμα του οικισμού. Το κτίριο, έκτασης 1.500 τ.μ., διαμορφώνεται γύρω από κεντρική υπαίθρια αυλή. Γύρω από την αυλή υπήρχαν χώροι συμποσίων, εργαστήρια και αποθήκες. Σε τρία δωμάτια-ανδρώνες, όπου στεγάζονταν οι χώροι συμποσίων, υπήρχε χώρος για δώδεκα, εννέα και επτά ανάκλιντρα αντίστοιχα, τα οποία ήταν τοποθετημένα περιμετρικά των τοίχων. Τα δωμάτια αυτά ήταν διακοσμημένα με ψηφιδωτά δάπεδα.
Το σπουδαιότερο εύρημα από το κτίριο ήταν 3.000 περίπου πήλινα σφραγίσματα. Σε ένα από αυτά διακρίνεται η επιγραφή «ΓΙΤΑΝΑ».

στ. Θέατρο
Εντοπίστηκε μεταξύ της δυτικής οχύρωσης του οικισμού και του ποταμού Καλαμά. Είχε χωρητικότητα 4.000 - 5.000 θεατών. Καθώς η Γιτάνη αποτελούσε το πολιτικό κέντρο του Κοινού του Θεσπρωτών, το θέατρο προοριζόταν τόσο για θεατρικές παραστάσεις όσο και για τις πολιτικές συγκεντρώσεις του «Κοινού», στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι των διαφόρων θεσπρωτικών φύλων. Ένας μεγάλος αριθμός εδωλίων φέρει στην πρόσθια πλευρά εγχάρακτες επιγραφές με ανθρωπωνύμια, μεταξύ των οποίων διακρίνονται τα Μενέδαμος, Χαροπίδας, Αλέξανδρος κ.α.