Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 12 Δεκεμβρίου 2019
Πολιτισμός Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία Ήπειρος Ηγουμενίτσα

Αεροφωτογραφία της χερσονήσου της Λυγιάς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Χάρτης με τη θέση του αρχαιολογικού χώρου της Λυγιάς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Ο αρχαιολογικός χώρος της Λυγιάς και οι σχετιζόμενες με αυτόν θέσεις
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Κάτοψη του κάστρου Α της Λυγιάς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Αεροφωτογραφία του κάστρου Α της Λυγιάς
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Το κάστρο Α της Λυγιάς από τη θάλασσα. Στο βάθος ο λοφίσκος του Πύργου Ραγίου
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Πύργος στο Κάστρο Α
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Οχυρώσεις στο Κάστρο Α
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Το κάστρο Β της Λυγιάς και οι σωζόμενες οχυρώσεις του
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
Κάστρο Γ. Οχυρώσεις στην περιοχή του λιμανιού
(Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Υπουργείο Πολιτισμού

Άλλα Αρχεία
Βιβλιογραφία
(Μέγεθος: 61 kb)  (Πηγή: Θεοδώρα Λάζου-Κασσιανή Λάζαρη)
Ιστορική αναδρομή Θεσπρωτίας
(Μέγεθος: 51 kb)  (Πηγή: Θεοδώρα Λάζου)
Οι σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις του Ν. Θεσπρωτίας
(Μέγεθος: 276 kb)  (Πηγή: ΑΡΧΕΙΟ ΛΒ΄ ΕΠΚΑ)
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Έλληνες Ευεργέτες
Παραδοσιακές διατηρητέες οικίες και κτίσματα Ηπείρου
Τα γεφύρια της Ηπείρου
Εκδόσεις για τα γεφύρια της Ηπείρου
Μουσείο Φώτη Ραπακούση
Φωτογραφικές Συλλογές
Καλλιτέχνες των Ιωαννίνων
Εκδηλώσεις
Λαογραφικά στοιχεία
Οικισμοί
Μουσικοχορευτική παράδοση
Επαγγέλματα
Χριστιανικά μνημεία
Μουσεία
Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία
Παραδοσιακές μορφές Τέχνης - Επαγγέλματα
Ιστορία
Μυθολογία
Θρησκεία
Λαογραφία - Ήθη / Έθιμα
Προσωπικότητες
Μουσειακά Αντικείμενα
Κάστρα - Πύργοι
Αρχιτεκτονική
Εβραικά Μνημεία
Ισλαμικά Μνημεία
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
ʼνω Λούρος και δυτικό Ξηροβούνι
Γραμμενοχώρια
Δωδωνοχώρια
Ζαγόρι
Ηγουμενίτσα
Ιωάννινα
Καμποχώρια
Κατσανοχώρια
Κόνιτσα
Κουρέντα Ντουσκάρα
Λάκκα Σουλίου
Μέτσοβο
Νομός Πρεβέζης
Παραμυθιά
Παραπόταμος
Πέρδικα
Πωγώνι
Σαγιάδα
Σύβοτα
Τα χωριά του Περιστερίου
Τζουμέρκα
Φιλιάτες
Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες

27/11/2007
Αρχαιολογικές θέσεις στη χερσόνησο της Λυγιάς

Θεοδώρα Λάζου

© ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ-ΛΒ΄ ΕΠΚΑ
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Ιστορική αναδρομή - Ταύτιση θέσεων
Ο Θουκυδίδης, εξιστορώντας τα γεγονότα του κερκυραϊκού εμφυλίου το 427 π.Χ., αναφέρει ότι πεντακόσιοι διασωθέντες αριστοκρατικοί της Κέρκυρας κατέφυγαν στην απέναντι στεριά, από την οποία εξαπέλυαν επιδρομές προς το νησί. Είναι βέβαιο, λοιπόν, ότι πριν από τα τέλη του 5ου αι. π.Χ. οι Κερκυραίοι κατείχαν στις ακτές της Ηπείρου μία ή περισσότερες βάσεις. Μία από τις βάσεις αυτές αναγνωρίζει ο Hammond στη χερσόνησο του Εξαμιλίου της Νότιας Αλβανίας, όπου ο αρχαίος οικισμός του Βουθρωτού. Αντίστοιχα, ο Σ. Δάκαρης ταυτίζει τις οχυρώσεις της χερσονήσου της Λυγιάς στις εκβολές του Καλαμά και του γειτονικού κάστρου του Πύργου Ραγίου, μαζί με μία σειρά μικρότερες θέσεις στην ίδια περιοχή, με την κερκυραϊκή αποικία "Τορώνη" ή "Κερκυραϊκή Περαία", που αναφέρεται στο παραπάνω απόσπασμα του Θουκυδίδη.
Στην ταύτιση αυτή συνηγορούν τόσο η παρουσία οχυρώσεων στο σημείο σύνδεσης της χερσονήσου με την υπόλοιπη ακτή, όσο και η πρώιμη χρονολόγηση των οχυρώσεων αυτών, που τεκμηριώνεται αφενός μεν από τη μορφή των ισοδομικών τειχών, αφετέρου δε από τα κινητά ευρήματα (κεραμική, ειδώλια και νομίσματα), που προήλθαν από τον περισσότερο ερευνημένο παρακείμενο αρχαιολογικό χώρο του Πύργου Ραγίου.
Κατά τη διάρκεια πιθανότατα της κλασικής και της ελληνιστικής περιόδου πραγματοποιείται επέκταση των τειχών προς τη θάλασσα με την κατασκευή δύο ακόμη κάστρων, έτσι ώστε να είναι δυνατή η προστασία όλης της χερσονήσου. Η διατήρηση του οικισμού και μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ. είναι μάλλον βέβαιη, δεδομένου ότι βρισκόταν κοντά σε παράλιο ρωμαϊκό δρόμο και πρέπει να θεωρείται λιμάνι σε λειτουργία.

Περιγραφή του χώρου
Ο οικισμός της Λυγιάς εκτείνεται κατά μήκος της χερσονήσου, η οποία κλείνει από τα νοτιοδυτικά την ομώνυμη ρηχή λιμνοθάλασσα, σημείο όπου κατά την αρχαιότητα κατέληγε ο κύριος κλάδος των εκβολών του ποταμού Καλαμά. Η επιλογή της θέσης από τους αποίκους κατοίκους της δεν ήταν τυχαία, δεδομένου ότι η περιοχή βρίσκεται σε άμεση οπτική επαφή με το νησί αλλά και την πόλη της Κέρκυρας. Το επίμηκες σχήμα της χερσονήσου και η ιδιαίτερη μορφολογία του εδάφους, που χαρακτηρίζεται από επάλληλους λόφους, επέβαλλε τη διάρθρωση του οικισμού σε τρία διαδοχικά κάστρα.
Τα κάστρα αυτά, που ο Σ. Δάκαρης ονομάζει συμβατικά με τα γράμματα Α, Β και Γ (Κάστρο Α, Κάστρο Β, Κάστρο Γ), φέρουν ισχυρές οχυρώσεις με οχυρωματικούς πύργους και στο σύνολό τους θα πρέπει να κατασκευάστηκαν μέσα στον 5ο και πρώιμο 4ο αιώνα π.Χ., σύμφωνα με τα κατασκευαστικά χαρακτηριστικά αλλά και τις ιστορικές μαρτυρίες. Τμήματά τους πιθανότατα επισκευάστηκαν ή ανακατασκευάστηκαν κατά την υστεροκλασική και ελληνιστική εποχή, ενώ υπάρχουν και κάποιες επεμβάσεις των ρωμαϊκών, πιθανότατα, χρόνων. Εκτός από τις οχυρώσεις, ελάχιστες πληροφορίες έχουμε για την πολεοδομική οργάνωση του οικισμού, λόγω της απουσίας οποιασδήποτε έρευνας στα λιγοστά και αταύτιστα κτιριακά κατάλοιπα, που είναι σήμερα ορατά στο χώρο.

Κάστρο Α
Το Κάστρο Α της χερσονήσου της Λυγιάς, το ανατολικότερο από τα τρία διαδοχικά κάστρα του αρχαίου οικισμού, περιβάλλεται από ισχυρό τείχος με περίμετρο 540 μ., που περικλείει έκταση 12.000 τ.μ. Η βόρεια πλευρά της οχύρωσης, η οποία προστάτευε την πλέον δυσπρόσιτη πλαγιά του λόφου, έχει σχεδόν εξαφανισθεί, εκτός από ένα πολύ μικρό τμήμα στα βορειοανατολικά. Καλύτερα σώζονται η ανατολική και νοτιοανατολική πλευρά, όπου το ύψος της οχύρωσης σε ορισμένα σημεία ξεπερνά το 1,50 μ., ενώ στα νότια και δυτικά η διατήρηση των τειχών είναι περισσότερο αποσπασματική.
Την αμυντική ικανότητα των τειχών ενίσχυαν οκτώ τουλάχιστον πύργοι στις τρεις σωζόμενες πλευρές της οχύρωσης, τέσσερις ημικυκλικοί στην ανατολική και νότια πλευρά και τέσσερις ορθογώνιοι στη δυτική πλευρά, οι οποίοι διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση.
Η κύρια πύλη στην ανατολική πλευρά έχει άνοιγμα 1,70 μ. και, σύμφωνα με τον Σ. Δάκαρη, ήταν τοξωτή, αν και από το καταπεσμένο στο σημείο οικοδομικό υλικό δεν μπορεί προς το παρόν ο ισχυρισμός αυτός να διαπιστωθεί με βεβαιότητα. Μία μικρότερη πύλη στη νότια πλευρά ήταν προσανατολισμένη στη θάλασσα, ενώ λιγότερο ευδιάκριτη είναι η δυτική πύλη, η οποία οδηγούσε στο Κάστρο Β, όπου βρισκόταν ο κύριος οικισμός.

Κάστρο Β
Στα δυτικά του Κάστρου Α, με τη μεσολάβηση ενός χαμηλού αυχένα, ακολουθεί το κύριο ύψωμα της χερσονήσου (υψ. 87 μ.). Επάνω στο ύψωμα αυτό εκτείνεται το Κάστρο Β, το κεντρικό κάστρο της Λυγιάς, το οποίο πρέπει να περιέκλειε τον οικιστικό πυρήνα του αρχαίου οικισμού. Η περίμετρος των τειχών υπολογίζεται στα 2.290 μ.
Το καλύτερα διατηρημένο τμήμα της οχύρωσης βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά, επάνω ακριβώς από τη θάλασσα. Στην κατασκευή του ακολουθείται το ισοδομικό τραπεζιόσχημο σύστημα τειχοποιίας. Δύο ημικυκλικοί πύργοι ενίσχυαν την άμυνά του, ενώ μία πύλη οδηγούσε στην ακτή, όπου σώζονται ίχνη αρχαίου δρόμου.
Οι υπόλοιπες πλευρές του κάστρου είναι κατασκευασμένες αμελώς από απελέκητους λίθους και σώζονται εξαιρετικά αποσπασματικά.
Στο εσωτερικό της οχύρωσης είναι ορατά λιγοστά περιγράμματα κτιρίων, μεταξύ των οποίων πιθανόν και λείψανα μεγάλης στοάς στη νότια πλευρά. Τα οικοδομήματα αυτά με βάση επιφανειακά κινητά ευρήματα τοποθετούνται μεταξύ του 5ου και 3ου αιώνα π.Χ.

Κάστρο Γ
Το Κάστρο Γ του αρχαίου οικισμού περικλείει το τρίτο προς τα δυτικά ύψωμα της χερσονήσου της Λυγιάς και έχει περίμετρο 2.490 μ. περίπου. Η κατάσταση διατήρησής του είναι αποσπασματική, δεδομένου ότι ελάχιστα τμήματά του είναι ορατά. Η κατασκευή του ήταν πρόχειρη με απελέκητους λίθους, εκτός από τη δυτική πλευρά, όπου ακολουθείται ένα πιο επιμελημένο οικοδομικό σύστημα από αδρά λαξευμένους μικρούς ορθογώνιους λίθους. Το μεγάλο εμβαδόν του περιτειχισμένου χώρου σε συνδυασμό με την απουσία σχεδόν κτιριακών καταλοίπων στο εσωτερικό του οδηγεί στην πιθανή υπόθεση ότι το Κάστρο Γ συνδεόταν περισσότερο με την ενίσχυση της προστασίας των ευάλωτων -σε περίπτωση εισβολής- μικρών όρμων της χερσονήσου παρά με την οικιστική επέκταση του ίδιου του οικισμού.