Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 24 Οκτωβρίου 2019
Πολιτισμός Μουσικοχορευτική παράδοση Οι άλλες πληθυσμιακές ομάδες Η μουσικοχορευτική παράδοση των Συρρακιωτών της Πρέβεζας Χοροί και στοιχεία της παράδοσης Ήπειρος Νομός Πρεβέζης

(Λεύκωμα Συρράκο: ένα ταξίδι στην Παράδοση, εκδ Νομαρχία Ιωαννίνων, Πνευματικό Κέντρο Συρράκου).
(Φωτογραφία: Αρχείο Πάνου Κατωγιάννη)
Συρρακιώτες στη Πρέβεζα με παραδοσιακές φορεσιές
(Φωτογραφία: Αρχείο Γ. Πουλιάνου)
(Βιβλίο Συρράκο: Πέτρα, Μνήμη, Φώς, εκδ Πνευματικό Κέντρο Συρράκου).
Υπαίθριο μαγαζί για το γλέντι των Συρρακιωτών στη Πρέβεζα
(Φωτογραφία: Αρχείο Γ. Πουλιάνου)
(Λεύκωμα Συρράκο: ένα ταξίδι στην Παράδοση, εκδ. Νομαρχία Ιωαννίνων, Πνευματικό Κέντρο Συρράκου).
(Φωτογραφία: Αρχείο Χαριλάου Μπούτικου)

Ήχοι - Βίντεο
Γιανν' Κώστας
(Μέγεθος: 1062 kb)  (Πηγή: αρχείο Η. Γκαρτζονίκα, βιντεοσκόπηση: Ηλίας Γκανιάτσας)
Συγκαθιστός
(Μέγεθος: 887 kb)  (Πηγή: αρχείο Η. Γκαρτζονίκα, βιντεοσκόπηση: Ηλίας Γκανιάτσας)
Συρτός
(Μέγεθος: 1363 kb)  (Πηγή: αρχείο Η. Γκαρτζονίκα, βιντεοσκόπηση: Ηλίας Γκανιάτσας)
Τσάμικος
(Μέγεθος: 756 kb)  (Πηγή: αρχείο Η. Γκαρτζονίκα, βιντεοσκόπηση: Ηλίας Γκανιάτσας)

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Εισαγωγή
Χοροί και στοιχεία της παράδοσης
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Νομός Πρεβέζης
Χοροί και στοιχεία της παράδοσης: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

11/12/2007
Οι χοροί

Αρχείο Ελληνικού Χορού

© Αρχείο Ελληνικού χορού
προεπισκόπηση εκτύπωσης

του Ηλία Χ. Γκαρτζονίκα
Kαθηγητή Φυσικής Αγωγής



Οι χοροί

Για μια φορά είναι η λεβεντιά
Γιανν’ Κώστας
Μπαλατσός
Συγκαθιστός
Γιάννος ο Περατιαννός
Βιργινάδα
Πώς το τρίβουν το πιπέρι
Λιποθυμιάρικος ή Χορός της νύφης
Ο Γανωτζής


ΣΤΑ ΤΡΙΑ
Είναι αργοί χοροί, χορεύονται σε όλο το πέλμα με μικρές αναπάλσεις της φτέρνας (πιο έντονες στους άντρες).
Αποτελείται από έξι κινήσεις αρχίζοντας με το δεξί πόδι προς τα δεξιά και κάνοντας τρία βήματα στη φορά του κύκλου με μέτωπο προς το κέντρο του.
Στη συνέχεια έχουμε άρση του αριστερού ποδιού στους άντρες με γωνία του ελεύθερου γονάτου.
Το αριστερό πόδι κατόπιν πατά αριστερά και κάνει άρση το δεξί.
Στις γυναίκες σε κανένα χορό δεν έχουμε άρση του πέλματος του ελευθέρου ποδιού, αλλά συνεχή επαφή των δακτύλων με το έδαφος, δίπλα από το σταθερό πόδι, στην καμάρα ή κοντά στα δάκτυλα του σταθερού ποδιού.
Οι κινήσεις των αντρών είναι πιο έντονες, το σώμα ευθυτενές, το ελεύθερο χέρι των πρωτοχορευτών σηκωμένο πλάγια ή στη μέση και πραγματοποιούν φιγούρες όπως στροφές και καθίσματα, αλλά και ψαλίδια (συνήθως όχι στο χοραστάσι).
Οι γυναίκες χορεύουν στην παραδοσιακή κοινωνία με λιτές κινήσεις, χαμηλωμένο βλέμμα και το ελεύθερο χέρι της πρωτοχορεύτριας στη μεσολαβή ή τεντωμένο κάτω.
Δεν πραγματοποιεί φιγούρες, εκτός λίγων στροφών
«Στα τρία» έπρεπε να γνωρίζουν όλοι να χορεύουν από τις μικρότερες ηλικίες. Εκτός του ότι ήταν ο ευκολότερος χορός και μπορούσαν να συμμετάσχουν σε κοινωνικές εκδηλώσεις όπως τα πανηγύρια, μπορούσαν να εκπληρώσουν και τις υποχρεώσεις τους σε εκδηλώσεις που έπρεπε να χορέψουν όλοι υποχρεωτικά, ακόμα και οι μη γνωρίζοντας καλά το τοπικό χορευτικό ρεπερτόριο, όπως πχ στους γάμους.
Ανήκουν συνήθως στο γυναικείο ρεπερτόριο.
Χοροί στα τρία είναι: Ντι κου νίκα (από μικρή), Ντούσι Γιάννλου (πήγε ο Γιάννης) - πατητός, Αυτά τα μάτια Δήμο μ’ (παραγγέλνονταν ως «μπρ’ αυτά ν’ τα»), παιδιά της Σαμαρίνας (παραγγέλνονταν ως «ν’ ισείς πι») κ.α.
(οι πιο αργοί από αυτούς παραγγέλνονται ως «πατητοί» –πληροφ. Ν. Γεροδήμος).


ΣΥΡΤΟΙ ΣΤΑ ΔΥΟ
Μαζί με το τσάμικο και το χορό «στα τρία» είναι οι πιο συνηθισμένοι χοροί του Συρράκου.
Χορεύονταν, όπως σε όλη σχεδόν την Ήπειρο, με έξι βήματα μπροστά, χωρίς «σταύρωμα» (το 2ο που είναι το αριστερό ποδι περνά πίσω από δεξί, τα άλλα μπροστά) . Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούμε στην Πρέβεζα και περιπτώσεις να γίνεται ένα σταμάτημα της κίνησης δεξιά και μετά αριστερά (αντί του «σταυρώματος»)
Σε γενικές γραμμές είναι αργός ο ρυθμός των τραγουδιών που τα συνοδεύουν και ελάχιστα είναι τα λίγο γρηγορότερα τραγούδια που συναντούμε.
Οι γυναίκες χορεύουν στρωτά και οι άντρες με λίγο πιο γρήγορο τέμπο.
Η χορευτική διάταξη είναι το διπλοκάγγελο. Συνηθισμένα τραγούδια είναι: Βούλα, Μου ‘πανε τα γιούλια, Την αγάπη μου την αποθύμησα (ένα από τα δείγματα των επιρροών, λόγω των επαφών), Βλαχόπουλο κ.α.


ΤΣΑΜΙΚΑ
Γενικά
Ο Τσάμικος στην ηπειρωτική χώρα, μαζί με τον Πεντοζάλη της Κρήτης και τη Σέρρα του Πόντου αποτελούν τρεις από τους γνωστότερους πολεμικούς χορούς της Ελλάδας.
Ήταν χοροί όπου οι άντρες επεδείκνυαν τη λεβεντιά και την αντρειοσύνη τους μέσω της χορευτικής δεινότητας.
Η εξέλιξη όμως πρόσθεσε και τη συμμετοχή των γυναικών, τουλάχιστο στους δύο πρώτους, χωρίς ο χορός να χάσει την κατ’ αρχή ιδιότητά του.
Τσάμικα στην Ελλάδα υπάρχουν με διαφορετικές κινήσεις, όπως με δέκα (πχ σε πολλά χωριά της Ηπείρου), με δώδεκα (πχ σε περιοχές της Στερεάς Ελλάδας), με δεκατέσσερις (πχ στον ηπειρώτικο τσακιστό τσάμικο) κ.α.

Για τους Συρρακιώτες
Για τους Συρρακιώτες ο συγκεκριμένος χορός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους του τοπικού ρεπερτορίου, ιδίως όσων αφορά στην επίδειξη της χορευτικής ικανότητας των κατοίκων, και ειδικά του άντρα.

Αυτός, εκτός της βασικής κίνησης, πραγματοποιεί πολλές φιγούρες όπως στροφές, καθίσματα, ψαλίδια, χτυπήματα του ποδιού, τούμπες κλπ.
Στα πανηγύρια όμως που γίνονταν στην Πρέβεζα ή γίνονται σήμερα όταν γυρνούν στην πατρογονική γη, πολλά από αυτά αποφεύγονται γιατί δεν υπάρχει σταμάτημα του κύκλου, ώστε να «σολάρει».
Η γυναίκα πραγματοποιεί μόνο στροφές και παρακολουθεί τον άντρα κατά την πραγματοποίηση των επιτόπου φιγούρων, ιδίως στην παραδοσιακή κοινωνία .
Παλιά χορεύονταν με τα 10 βήματα του χαρακτηριστικού ηπειρώτικου τσάμικου (τρία τριπλά βήματα μπροστά και άρση του αριστερού, δύο τριπλά πίσω και άρση του δεξιού). Τις τελευταίες δεκαετίες όμως χορεύεται με 8 βήματα (τρία τριπλά μπροστά και άρση του αριστερού, ένα τριπλό πίσω και άρση του δεξιού ποδιού) και έχει καθιερωθεί πια αυτός ο τρόπος.
Παρατηρούμε ότι σε πολλά τραγούδια ταυτίζεται το τελείωμα της μελωδίας με αυτό των βημάτων και ίσως αυτός να είναι ένας λόγος που, χορεύεται πια με οχτώ βήματα.
Στους άντρες το τριπλό βήμα είναι πιο έντονο από αυτό της γυναίκας, που είναι πιο κοφτό. Μοιάζει σαν να σταματά απότομα και να κολλά το πόδι της που έπεται.
Είναι ένα από τα χαρακτηριστικά σημεία που διαφοροποιεί το χορευτικό ύφος του Συρρακιώτικου τσάμικου από αυτό άλλων περιοχών της Ηπείρου.
Η χορευτική διάταξη και ο τρόπος που χορεύει ο άντρας και η γυναίκα είναι ο ίδιος με αυτόν που περιγράφηκε στους παραπάνω χορούς.
Μερικά συνοδευτικά τραγούδια
Μερικά τραγούδια είναι:
Για μένα βρέχουν τα βουνά
Γιατί είναι μαύρα τα βουνά
Βλαχοθανάσης
Δυο πουλάκια και εβγάτε ν’ αγναντέψετε (του γάμου)
«κλέφτικα» όπως: Ποιος έχει αράδα σήμερα και Τι καπετάνιος είσαι συ δε ρίχνεις δυό ντουφέκια
«ραφτάδικα» όπως: Μαριόλικο, Μπιρμπίλης, Τούτο το καλοκαιράκι (παραγγέλνονταν ως «τούτον το»), Κακιά γειτόνισσα και πολλά άλλα.

*Με τον όρο κλέφτικα εννοούν τσάμικα ιστορικά τραγούδια και όχι καθιστικά όπως σε πολλές περιοχές της χώρας


ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΕΙΝΑΙ Η ΛΕΒΕΝΤΙΑ
Ιδιαίτερος χορός αποτελούμενος από δύο μέρη.
Πήρε την ονομασία από τον πρώτο στίχο του τραγουδιού.
Χορεύεται με εναλλαγές χορού στα τρία (4σημο) και συρτού στα δύο. Ο συρτός στα δύο, όπως προαναφέρθηκε, χορεύεται πάντα με έξι βήματα μπροστά χωρίς σταύρωμα (εκτός των περιπτώσεων του σταματήματος δεξιά αριστερά τα τελευταία χρόνια) .

ΓΙΑΝΝ’ ΚΩΣΤΑΣ
Είναι ο κυριότερος Συρρακιώτικος χορός, με ιδιόμορφα βήματα.
«Εθνικό ύμνο του Συρράκου», τον ονομάζει ο μουσικός κ Νίκος Γεροδήμος.
Ιστορικό τραγούδι σε 5σημο ρυθμό που έχει και δεύτερο μέρος. Οι μουσικοί που δεκαετίες τώρα παίζουν το τραγούδι δεν θυμούνται τα λόγια που πιθανό να είχε, μιας και αναφέρεται σε ιστορικό πρόσωπο.
Ο Γιάννης Κώστας ήταν αγωνιστής του 1821 από το χωριό Κράψι Ιωαννίνων και συμμετείχε στην επανάσταση, που τελικά επέφερε την καταστροφή, του Συρράκου και των Καλαρρυτών με τον Ιωάννη Κωλέττη. Στα νεανικά του χρόνια κατετάγη στη Σουλιώτικη Φάλαγγα υπό των Γάλλων και μετά των ʼγγλων. Αργότερα κέρδισε για την ανδρεία και την ευφυΐα του, την εύνοια του γιου του Αλή πασά, Μουχτάρ. Το 1818 πήγε στην υπηρεσία του βασιλιά της Νεαπόλεως Φερδινάρδου. Στη συνέχεια φυλακίσθηκε και αφού αμνηστεύτηκε, μυήθηκε στα της Φιλικής Εταιρείας και έπιασε τα όπλα από την αρχή του Αγώνα υπό το Νότη Μπότσαρη. Πήρε μέρος μαζί του στις μάχες του Σουλίου , στην άλωση της ʼρτας με τον Ράγγο, στις συμπλοκές των Αγράφων με τον Καραϊσκάκη, στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου με τον Μάρκο Μπότσαρη ,στην υπεράσπιση της Σκιάθου με τον Καρατάσο και σε πολλές άλλες μάχες κατά του Ιμπραήμ πασά .
Στο Χαιδάρι της Αττικής πολέμησε με τον φιλέλληνα Φαβιέρο. Επί Καποδίστρια εξελέγη πεντακοσίαρχος και πολέμησε στην άλωση της Βόνιτσας, καθώς και στη μάχη του Μακρυνόρους υπό τον τότε στρατηγό, Τζώρτζ.
Μετά από μια ζωή γεμάτη μάχες πέθανε στην Αθήνα με το βαθμό του αντιστράτηγου.
Στο πρώτο μέρος του χορού, γίνονται τρία τριπλά βήματα προς τη δεξιά μεριά του κύκλου και ένα τριπλό προς την αριστερή, που επαναλαμβάνονται.
Το δεξί πατά δεξιότερα.
Κατόπιν το αριστερό κάνοντας μια μικρή αιώρηση προς τη μεριά του δεξιού, επανέρχεται αριστερά και πατά στα δάκτυλά του, ενώ το δεξί κατά τη διάρκεια αυτής της κίνησης πραγματοποιεί ένα ελαφρύ σπάσιμο στο γόνατο (συγκάθισμα). Αμέσως μετά την επαφή του αριστερού ποδιού με το έδαφος, το ίδιο πόδι κινείται δεξιά και περνώντας το δεξί, πατάει με ολόκληρο το πέλμα δεξιότερά του.
Η κίνηση αυτή επαναλαμβάνεται μια φορά ακόμα.
Την τρίτη φορά το δεξί πόδι πατάει και το αριστερό πραγματοποιεί αιώρηση πρώτα στα δάχτυλα του σταθερού και μετά στην καμάρα του.
Χαμηλά στις γυναίκες, εφάπτοντας με τα δάχτυλα στο έδαφος, πιο ψηλά στους άντρες (σχεδόν στη μέση της κνήμης).
Στη συνέχεια το αριστερό πατάει αριστερότερα και τα δεξί κάνει ανάλογη κίνηση (αιώρηση).
Οι άντρες πολλές φορές δεν πραγματοποιούν αιώρηση, αλλά κρατούν σταθερό το ελεύθερο πόδι στην κνήμη κουνώντας το γόνατο σε μια μέσα – έξω κίνηση.
Στο δεύτερο μέρος έχουμε τον «μέσα – έξω» βηματισμό του «κλειδωτού χορού», που συναντάται σε πολλές ηπειρώτικες περιοχές.
Αρχίζει με το αριστερό πόδι προς την εσωτερική και πλάγια δεξιά κατεύθυνση, ενώ το δεξί κάνει άρση (στις γυναίκες εφάπτονται τα δάχτυλα του εδάφους, όπως σε όλους τους χορούς). Κατόπι το δεξί αρχίζει την αντίθετη κίνηση, πίσω και δεξιά, ώστε να προχωρά ο χορός. Πολλοί κάνουν τον πίσω βηματισμό σταυρωτό, δηλ με τρία βήματα. Στα βήματα του χορού αυτού χορεύονται αρκετοί χοροί, χωρίς όμως το δεύτερο μέρος όπως: Μπαλατσός, Κάτω στην άσπρη πλάκα, Νου τι ρίντι, Βασιλαρχόντισσα, Κωσταντάκης και Μπολονάσαινα κα, χωρίς όμως το δεύτερο μέρος (χαρακτηριστικό δείγμα των επιρροών από άλλες περιοχές, τραγουδιών που προσαρμόζονται όμως στον τοπικό χορευτικό τρόπο).
Οι Καλαρρυτινοί σε μερικούς από αυτούς τους χορούς διατηρούν και το δεύτερο μέρος.


ΜΠΑΛΑΤΣΟΣ
Χορός στα βήματα του Γιάνν’ Κώστα, που στο Συρράκο χορεύεται χωρίς το δεύτερο «μέσα- έξω» μέρος.
Ιστορικό τραγούδι που αναφέρεται στη διαταγή για σύλληψη και εκτέλεση του ληστή Θανάση (Νάσιου) Μπαλατσού.

Τον είχε γνωρίσει ο Κρυστάλλης στη στάνη του μπάρμπα του και εκτός της θωριάς του, στο μυαλό του είχε μείνει η ευχή και κατάρα του να μην πιαστεί κανείς αιχμάλωτος των Τούρκων, κάτι που τελικά συνέβηκε σε αυτόν.
«—Να, ήταν ένας κλέφταρος ως απάνω πού τον έτρεμε όλο το τούρκικο, Θανάσ' Μπαλατσό τον έλεγαν. ʼμα βασάνισαν τη φαμίλια του οι Τούρκοι, πήγε στα Γιάννενα και προσκύνησε. Ύστερα, σ' ολίγον καιρό, ο πασάς του 'δωκε ταϊφά. Τον έκανε αρματολό να κυνηγάει τους άλλους κλέφτες. 'Αλλ' αυτός θυμήθηκε τα παλιά του, δεν του βάσταγε κι ή καρδιά να προδίνει δικούς μας, ξαναβγήκε στο κλαρί. Τότες ήρθε μια βολά και στη στάνη του μπάρμπα μου και τον γνώρισα.
—Και με το γιο του, πώς γίνατε βλάμηδες;
—Να, τον άλλο χρόνο τον Μπαλατσό τον έπιασαν τα αποσπάσματα και τον καταχώνιασαν στο μπουντρούμι. Σαν το 'μαθα, πήγα να τον ιδώ, του πήγα και μια σακούλα καπνό. Λυπόμουν να τον συλλογιέμαι στα σίδερα και πήγαινα από καμιά βολά και τον έβλεπα. 'Εκεί αντάμωσα μια φορά και το γιο του, ένα τσομπανόπαιδο ως απάνω, σαν τον πατέρα του, αλλά στα δικά μου τα χρόνια. Ο Μπαλατσός μας όρκισε να γίνουμε βλάμηδες και για θυμητικό μου σκάλισε μέσα στη φυλακή του κι αυτή την αγκλίτσα. Γερή άγκλίτσα, πυξάρι καθαρό. 'Από δω μεριά χάραξε...
Τα κεφάλια έσκυψαν περίεργα να εξετάσουν.
—...δυο λιονταρίσια κεφάλια, σημαίνοντας τη δύναμη του και τη δόξα του στα βουνά. 'Από δω μεριά πάλι σκάλισε έναν τροχό. Τον τροχό της τύχης πού ανεβοκατεβαίνει κι αναποδογυρίζει....» (Μ. Περάνθη «Ο τσέλιγκας»)


Η εφημερίδα της εποχής «Φωνή της Ηπείρου», στις 23 Οκτωβρίου 1892 αναγράφει. «Είχομεν όμως και συμμορίας μεγάλας συστηματικών και πεπειραμένων ληστών, την των Μπαλατσαίων εις Βαλιακάρδαν παρά το Μέτσοβο και την του Τσανάκα εις το Ζαγόρι. Οι Μπαλατσαίοι ήσαν ο υιός και ο αδελφός του πέρυσιν απαχγονισθέντος εν τω μέσω των Ιωαννίνων πεφημισμένου ληστάρχου Θανάση Μπαλατσού…..εξήλθον λησταί μόνον και μόνον δια να λάβωσι το αίμα του θανατοθέντος Θανάση των……Τοιουτοτρόπως δε αφού έχυσαν αρκετόν τούρκικον αίμα, ικανοποιήθησαν φαίνεται, και διελύθησαν τελευταίως σώοι και αβλαβείς αυτοί και οι οπαδοί των.


ΣΥΓΚΑΘΙΣΤΟΣ
Χορός του γάμου.
Όπως όλοι οι συγκαθιστοί της Ελλάδας είναι ερωτικός χορός που χορεύεται από άντρες και γυναίκες, ελεύθερα και αντικριστά στο χώρο.
Όταν ο γάμος γίνονταν στο Συρράκο, χορεύονταν τη Δευτέρα, μετά το γάμο, στην πλατεία του χωριού, όταν «έβγαζαν» τη νύφη για χορό.
Μετά συνέχιζαν σε κυκλικό χορό.
Στα πανηγύρια, δεν χορεύονταν στο χοραστάσι.
Ο ρυθμός της μελωδίας είναι πεντάσημος.
Με συγκαθιστό (ή συγκαστό) ξεκινούσαν οι παρέες το γλέντι στα σπίτια των μελλονύμφων ή των νιόγαμπρων. Το ίδιο γίνεται σήμερα πολλές φορές στα καφενεία ή τα κέντρα, όταν πραγματοποιούνται εκεί εκδηλώσεις ή γλέντια.
Επίσης στα καφενεία του Συρράκου όταν μεταφέρονται τα πανηγύρια, μετά την πλατεία.
Ο βηματισμός είναι όπως το πρώτο μέρος του χορού «Γιάνν’ Κώστας». (Μερικοί τον χορεύουν και στα βήματα του «συρτού στα δύο» με πολύ αργό ρυθμό).
Στο πρώτο μέρος του γίνονται τρία τριπλά βήματα προς τη δεξιά μεριά του κύκλου και ένα τριπλό προς την αριστερή, που επαναλαμβάνονται.
Το δεξί πατά δεξιότερα.
Κατόπιν το αριστερό κάνοντας μια μικρή αιώρηση προς τη μεριά του δεξιού, επανέρχεται αριστερά και πατά στα δάκτυλά του, ενώ το δεξί κατά τη διάρκεια αυτής της κίνησης πραγματοποιεί ένα ελαφρύ σπάσιμο στο γόνατο (συγκάθισμα). Αμέσως μετά την επαφή του αριστερού ποδιού με το έδαφος, το ίδιο πόδι κινείται δεξιά και περνώντας το δεξί, πατάει με ολόκληρο το πέλμα δεξιότερά του.
Η κίνηση αυτή επαναλαμβάνεται μια φορά ακόμα.
Την τρίτη φορά το δεξί πόδι πατάει και το αριστερό πραγματοποιεί αιώρηση πρώτα στα δάχτυλα και μετά στην καμάρα του σταθερού (δεξιού) ποδιού.
Χαμηλά στις γυναίκες, εφάπτοντας με τα δάχτυλα το έδαφος, πιο ψηλά στους άντρες (σχεδόν στη μέση της κνήμης).
Στη συνέχεια το αριστερό πόδι πατάει αριστερότερα και τα δεξί κάνει αντίστοιχη κίνηση (αιώρηση)
Ο άντρας βρίσκεται απέναντι από τη γυναίκα και τα βήματά του είναι πιο έντονα. Πραγματοποιεί στροφές, καθίσματα, μικρά χτυπήματα του ποδιού κ.α.
Η θέση των χεριών είναι ανοιχτά στα πλάγια και λοξά πάνω ή το δεξί πλάγια πάνω και το αριστερό πίσω στη μέση ή και τα δύο στη μέση πίσω πιασμένα από τις παλάμες.
Οι γυναίκες χορεύουν με πιο στρωτά βήματα και παραλλάζουν το βηματισμό με
μερικές στροφές. Η θέση των χεριών είναι στη μεσολαβή ή στη μέση πίσω πιασμένα από τις παλάμες.
Το συνηθισμένο τραγούδι είναι το «Βαριά βαρούν τα σήμαντρα» το οποίο γυρίζει στο «παλιό» συρτό στα δύο (μελωδία με επιρροές από πιο πεδινά μέρη) για να βγουν όλοι στον κύκλο και να αρχίσει ο κυκλικός διπλός ή τρίδιπλος χορός.
Σε γειτονικά χωριά συνηθισμένα είναι και άλλα τραγούδια για τον συγκαθιστό και το γύρισμά του.
Την ημέρα που «έβγαινε η νύφη» στο χορό όλοι φορούσαν την επίσημη φορεσιά.
Οι άντρες την φουστανέλα και οι γυναίκες τα φορέματα με την φλοκάτη (το σιγκούνι, βλαχ. σάρικα)
Όταν οι χορευτές επιστρέψουν στον κύκλο συνεχίζουν με την «παραδομένη» χορευτική διάταξη.
Αυτή είναι το «διπλοκάγγελο» ή «τριπλοκάγγελο», ανάλογα τις σειρές των γυναικών, οι οποίες χόρευαν πάντα εσωτερικά των αντρών.


ΓΙΑΝΝΟΣ Ο ΠΕΡΑΤΙΑΝΟΣ
Εναλλαγές συρτού στα δύο και τσάμικου με οχτώ βήματα.


ΒΙΡΓΙΝΑΔΑ
Στην παλιά του μορφή ο χορός εκτελούνταν στα βήματα του δεύτερου μέρους του Γιάνν’ Κώστα, δηλαδή με τη μορφή του μέσα έξω «κλειδωτού» χορού, αρχίζοντας με το αριστερό πόδι προς το εσωτερικό του κύκλου. Σε πολλές περιπτώσεις ο χορός αποτελούσε το «γύρισμα» των τσάμικων και το σύνολο λέγονταν «κλειστός» (η παραγγελία ήταν «πάρε ένα κλειστό»).
Σήμερα την χορεύουν και με το πρώτο μέρος του Γιάνν’ Κώστα, σε διαφορετικό ρυθμό, επηρεασμένοι από την «Ζαγορίσια Βιργινάδα», όπως εξηγούν οι ντόπιοι μουσικοί (Ν. Γεροδήμος).


ΠΩΣ ΤΟ ΤΡΙΒΟΥΝ ΤΟ ΠΙΠΕΡΙ
Κυκλικός, αντρικός, μιμικός χορός.
Συναντάται σε αρκετές περιοχές της Ηπείρου και χορεύονταν στα οικογενειακά γλέντια και στους γάμους, κυρίως τις πρωινές ώρες, όταν ορισμένοι έρχονταν σε μεγάλο κέφι.
Χορεύονταν στα βήματα του πατητού με τα λόγια «πως το τρίβουν το πιπέρι του διαβόλου οι καλογέροι».
Στη συνέχεια αναφέρει πως το τρίβουν με τη μύτη, τη γλώσσα, το γόνατο ή και άλλα μέρη του σώματος.
Όλοι οι χορευτές τότε παρίσταναν επιτόπου την κίνηση αυτή, που προκαλούσε γέλιο και ευθυμία.
Κάποιοι δεν εκτελούσαν σωστά (εσκεμμένα) και συνετίζονταν από όποιον είχε επιφορτιστεί με το καθήκον αυτό και τη βοήθεια της γκλίτσας ή της δερμάτινης ζώνης του.
Με την αλλαγή της μουσικής και τα λόγια «για σκωθείτε παλικάρια με σπαθιά και με χαντζάρια κλπ) σηκώνονταν και συνέχιζαν με συρτό ώσπου να ξαναγυρίσει σε πατητό και παροτρύνοντάς τους να στουμπίσουν με άλλο μέρος του σώματος, το πιπέρι.


ΛΙΠΟΘΥΜΙΑΡΙΚΟΣ Η ΧΟΡΟΣ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ
Ήταν κι αυτός κυκλικός μιμικός χορός, αλλά συγχρόνως και περιγελαστικός. Χορευόταν από τους άνδρες σ’ όλη την Ήπειρο, κυρίως στους γάμους, τις πρωινές ώρες.
Παρίσταναν τη νύφη, ή οποία όπως προαναφέρθηκε κατά τη διάρκεια του γλεντιού έπρεπε να κρατήσει όλους τους προσκεκλημένους να χορέψουν.
Ήταν κάτι επίπονο και σε συνδυασμό με την κούραση των προηγούμενων ημερών της προετοιμασίας, επέφερε πολλές φορές τη λιποθυμία της.
Το χορό αποτελούσαν δύο εναλλασσόμενα μέρη.
Το πρώτο χορεύονταν απ’ όλους τους χορευτές σαν συρτός στα δύο ενώ το δεύτερο είχε ελεύθερο μελωδικό σχήμα και σόλο από το κλαρίνο και πρωταγωνιστούσε ο πρωτοχορευτής.
Αυτός προσποιούταν ότι λιποθυμούσε και οι υπόλοιποι προσπαθούσαν να τον συνεφέρουν κάνοντάς του αέρα και ρίχνοντάς του σταγόνες νερού.
Η σκηνή αυτή και ο χορός επαναλαμβάνονταν μερικές φορές ακόμα.


Ο ΓΑΝΩΤΖΗΣ
Μιμικός χορός της τέχνης του γανωτζή (ή καλατζή ή γανωματή), που χορευόταν μόνο από άνδρες στους γάμους και συνήθως τις πρωινές ώρες.
Παρίσταναν και διακωμωδούσαν τον γανωτζή, που ήταν συνήθως γύφτος, και περιφέρονταν από χωρίο σε χωρίο επισκευάζοντας τα χάλκινα οικιακά σκεύη της εποχής που με τον καιρό και με τη μεγάλη χρήση οξειδώνονταν και γινόταν επικίνδυνα για δηλητηριάσεις.
Η επισκευή τους γίνονταν συνήθως με τρίψιμο (συνήθως με τριμμένο κεραμίδι ή άμμο) και επάλειψη με κασσίτερο (καλάϊ) και χλωριούχο αμμώνιο.
Ιδιαίτερα αστεία ήταν η στιγμή που ανέβαινε με τα πόδια στο ταψί μετά από παρότρυνση του τραγουδιστή στο στίχο «καλατζή ανέβα πάνω» και κουνώντας τα πόδια και τον πισινό του προσπαθούσε να τρίψει τον πάτο του.