Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 21 Οκτωβρίου 2019
Πολιτισμός Μουσικοχορευτική παράδοση Οι άλλες πληθυσμιακές ομάδες Η μουσικοχορευτική παράδοση των Συρρακιωτών της Πρέβεζας Χοροί και στοιχεία της παράδοσης Ήπειρος Νομός Πρεβέζης

Γλέντι Συρρακιωτών στη Πρέβεζα

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Εισαγωγή
Χοροί και στοιχεία της παράδοσης
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ήπειρος
Νομός Πρεβέζης
Χοροί και στοιχεία της παράδοσης: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

11/12/2007
Τα τραγούδια

Αρχείο Ελληνικού Χορού

© Αρχείο Ελληνικού χορού
προεπισκόπηση εκτύπωσης

του Ηλία Χ. Γκαρτζονίκα
Kαθηγητή Φυσικής Αγωγής



Παρατίθενται ορισμένα παραδοσιακά τραγούδια που ακούγονται στα γλέντια, στις χαρές, στους γάμους και στα πανηγύρια των Συρρακιωτών.
Από αυτά πολλά είναι αποτέλεσμα επιρροών και εξέλιξης .

Όμως εδώ και δεκαετίες ακούγονται και τραγουδιούνται στο χωρίο και όπου ζουν οι Συρρακιώτες ή στους νέους τόπους διαμονής ,όπως η Πρέβεζα, έχοντας φιλτραριστεί και προσαρμοστεί στον τρόπο του τόπου και αποτελούν μέρος της μουσικής κληρονομιάς του.
Η καταγραφή τους έγινε από τους μουσικούς και τους Συρρακιώτες που σήμερα τα τραγουδούν καθώς και από ακουστικό αρχειακό υλικό (κασέτες με ζωντανές ηχογραφήσεις, άλλες μουσικές εκδόσεις κ.α)


ΒΑΡΙΑ ΒΑΡΟΥΝ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΡΑ (ΣΥΓΚΑΘΙΣΤΟΣ – ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ).
Βαριά βαρούν τα σήμαντρα, δε σ’ είδα εχτές και σήμερα.
Το μαύρο το μαντήλι, που δένεις στα μαλλιά,
να μη το ξαναδέσεις τρελαίνεις τα παιδιά.
Αμάν αμάν η φούστα σου, με τρέλαναν τα γούστα σου.
Τέσσερα δε με μέλλει μα τη Παναγιά,
γιατί ‘μαι δικασμένος για τη μπαταργιά.
ʼιντε μωρ’ μηλιά και πορτοκαλιά, μου ‘βαλες μαράζι μέσα στην καρδιά.
Αν είσαι κι αν δεν είσαι του δήμαρχου αδερφή,
εγώ θα σε φιλήσω κι ας πάω στη φυλακή…

Δυο πουλάκια (τσάμικο, του γάμου).
Δυο πουλάκια τα καημένα στο τραπέζι καθισμένα.
Το ‘να τρώγει τα’ άλλο πίνει τ’ άλλο τραγουδάει και λέει.
Σ’ όσους γάμους κι αν επήγα τέτοια νιόγαμπρα δεν είδα.
Να ‘ναι η νύφη ντουλμπεράκι κι ο γαμπρός περιστεράκι.
να `ναι το συμπεθεριό μας σαν τα` αστέρια τα` ουρανού μας…

ΑΥΤΑ ΕΙΝ’ ΤΑ ΜΑΤΙΑ Η «ΜΠΡ’ ΑΥΤΑ Ν’ ΤΑ»
(ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ, ΣΤΑ ΤΡΙΑ).
Αυτά ειν’ τα μάτια, Δήμο μ’ τα ‘μορφα, τα φρύδια τα γραμμένα.
Αυτά με κάνουν Δήμο μ’ κι αρρωστώ και πέφτω να πεθάνω.
Για πάρε Δήμο μ’ το σπαθάκι σου και κόψε το λαιμό μου.
Και μάσε και το αίμα μου σ’ ένα χρυσό μαντήλι (ή σ’ ένα βαθύ λεγένι)
και συρτό στα εννιά χωριά στα δέκα βιλαέτια
Κι αν σε ρωτήσουν τι ειν’ αυτό, το αίμα της αγάπης…

ΘΕΛΩ ΝΑ ΒΡΕΞΕΙ ΜΙΑ ΒΡΟΧΗ (ΤΣΑΜΙΚΟ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ).
Θέλω να βρέξει μια βροχή και ένα βαρύ χαλάζι.
Για να σαπίσουν τα λουριά να πέσουν τα κουδούνια.
Να χάσει ο νιος τα πρόβατα , να χάσει ο νιος τα γίδια.
Για να ‘ρθει απόψε σπίτι μου μέσα στην αγκαλιά μου…

ΤΙ ΕΧΕΙΣ ΚΑΗΜΕΝΕ ΠΛΑΤΑΝΕ – ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΤΗΝ ΑΠΟΘΥΜΗΣΑ
(«Ραφτάδικα» συρτά της αγάπης).
Τι έχεις καημένε πλάτανε και στέκεις μαραμένος με τις ριζούλες στο νερό.
Έχω μαράζι στην καρδιά και είμαι μαραμένος.
Αλή πασιάς επέρασε με δεκαοχτώ χιλιάδες και στο σημάδι μ’ έβαλε.
Μ’ έκαψες γειτόνισσα, κακούργα δολοφόνησα
Μ’ έκαψες που να καείς σαν το κεράκι της Λαμπρής.
Την αγάπη μου την αποθύμησα.
Έστειλα να ‘ρθει το βράδυ και δεν μου ‘κανε τη χάρη.
Ήρθε ένα πρωί το αγγελικό κορμί.
Ήρθε και το μεσημέρι και δεν μου ‘στειλε χαμπέρι.
Φέρτε το γιατρό τον πόνο μου να δω.
Φέρτε τον γιατρό να γιάνω να μην πέσω και πεθάνω.

ΜΠΑΛΑΤΣΟΣ (ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ, ΙΔΙΟΜΟΡΦΟΣ ΧΟΡΟΣ).
Τρίτη, Τετάρτη θλιβερή , Θανάση Μπαλατσέ
Πέμπτη φαρμακωμένη, Παρασκευή ξημέρωνε.
Παρασκευή ξημέρωνε, μην είχε ξημερώσει ,
φιρμάνι από το στρατηγό ( ή από το Βασιλιά)
και από τη Μεραρχία ( ή και από το βιρ αλάχι)
στα Γιάννενα τα στείλανε….

ΛΕΒΕΝΤΙΑ (ΙΔΙΟΜΟΡΦΟΣ ΧΟΡΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ).
Για μια φορά Λενιώ μ’ ειν’ η λεβεντιά, για μια φορά ειν’ τα νιάτα.
Για μια φορά περπάτησα κι εγώ με τα κορίτσια.
Λίγα κορίτσια φίλησα και λίγες παντρεμένες.
Και μια μικρή μελαχρινή δεν μπορώ να τη φιλήσω…

ΑΓΓΕΛΙΚΗ (ΚΑΘΙΣΤΙΚΟ, «ΤΗΣ ΤΑΒΛΑΣ»).
Τι να σου κάνω Αγγελική τι να σου κάνω Αγγέλω.
Που ειν’ το κορμί σου μάλαμα, τα χέρια σου ασημένια.
Για να σε πάρω στο βουνό, φοβάμαι από το κρύο.
Τι να σου κάνω μάτια μου.

ΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΑΡΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ Η Ο ΒΕΛΟΥΔΑΣ (ΤΣΑΜΙΚΟ, ΙΣΤΟΡΙΚΟ)
Ποιος έχει αράδα σήμερα να βγει στο καραούλι.
Βελούδας έρχεται σήμερα, τρεις ώρες πριν να φέξει.
Βελούδα μ’ πρόσεξε καλά, μην είμαστε προδομένοι.
Όσο ο Βελούδας ζωντανός, παιδιά μου μη φοβάστε…

Ο ΓΙΑΝΝΟΣ Ο ΠΕΡΑΤΙΑΝΟΣ
(ιδιόμορφος χορός, συρτό στα δύο και τσάμικο)
Ο Γιάννος ο Περατιανός, που περπατεί σα σταυραετός
Αυτός φοράει τα τσάμικα και τ’ άσπρα τα πουκάμισα
Όλες οι νιές τον αγαπούν, μα ντρέπονται να του το πουν…

ΠΕΘΑΝΕ Ο ΒΛΑΧΟΣ ΣΤΟ ΜΑΝΤΡΙ
Πέθανε ο βλάχος στο μαντρί
μέσα στο γιδομάντρι , τι θα γίνω εγώ η μαύρη .
Τα πρόβατα ρημάξανε και τα βουνά στενάξανε
μέσα στο γιδομάντρι, τι θα γίνω τώρα η μαύρη
Πώς θα περάσω η δόλια ορφανή μέσα στον κόσμο μοναχή
μέσα στο γιδομάντρι τι θα γίνω εγώ η μαύρη…

ΒΛΑΧΟΥΛΑ ΕΡΟΒΟΛΑΓΕ (πατητό)
Βλαχούλα εροβόλαγε από ψηλή ραχούλα ,
με τη ροκούλα γνέθοντας το αδράχτι της γεμάτο
Κι ο βλάχος την αγνάντευε από ψηλή ραχούλα
πήγε και την αντάμωσε σ' ένα στενό σοκάκι
Βλαχούλα πούθε έρχεσαι και πούθε κατεβαίνεις
από τη μάνα μ' έρχομαι στα πρόβατα πηγαίνω…

ΜΑΡΓΙΟΛΙΚΟ («ραφτάδικο» τσάμικο της αγάπης)
Για ιδέστε το μαργιόλικο, τ’ αναθεματισμένο,
πως σέρνει το φεσάκι του σαν να ‘ναι μεθυσμένο.
Αυτό δεν είναι από κρασί δεν είναι μεθυσμένο.
Η αγάπη το βαλάντωσε…

ΒΛΑΧΟΘΑΝΑΣΗΣ (τσάμικο)
Βγήκα ψηλά στα διάσελα, συ Βλαχοθανάση, ψηλά στα κορφοβούνια.
Κι από ψηλά αγνάντευα κατακαμπή στους κάμπους.
Βλέπω τους κάμπους πράσινους και τα βουνά γαλάζια.
Βλέπω το Χάρο που ‘ρχεται στο άλογο καβάλα…

ΑΣΗΜΟΚΟΥΠΑ
Σ αυτή την ασημόκουπα θέλω να πιω πέντε - έξι.
Κι αν δε μεθύσω κόρη μου κέρναμε ώσπου να φέξει.
Ώσπου να σκάσει ο αυγερινός να πάει η πούλια γιόμα.
Να κάτσω να συλλογισθώ της ξενιτιάς τα ντέρτια.
Από μικρός ορφάνεψα από μάνα και πατέρα και πήγα
και λογιάστηκα σε μια κυρά Βουλγάρα….

ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟ (συρτό, «ραφτάδικο»)
Ένα μικρό βλαχόπουλο στο λόγγο από πέρα
τραγούδι λέγει με καημό και παίζει τη φλογέρα
Μια βλαχοπούλα όμορφη του καίει την καρδούλα
που έβοσκε τα αρνάκια της αντίκρυ στη ραχούλα
Πάει και την αντάμωσε στη βρύση παρακάτω
για να καθίσουνε τα δυο στον ίσκιο από κάτω….

ΕΒΓΑΤΕ Ν' ΑΓΝΑΝΤΕΨΟΥΜΕ ΤΙΣ ΣΥΡΡΑΚΙΩΤΟΠΟΥΛΕΣ (τσάμικο της αγάπης)
Εβγάτε ν' αγναντέψουμε τις Συρρακιωτοπούλες
πώς ροβολάν για το χορό στον Πλάτανο στην Γκούρα.
ʼλλες πηγαίνουν για χορό κι άλλες να κάνουν χάζι.
Μα μια ψηλή λεβεντονιά κλαίει και αναστενάζει.

ΕΜΕΙΣ ΤΩΡΑ ΒΡΕ ΣΥΜΠΕΘΕΡΟΙ ΜΟΥ (συρτό του γάμου)
Εμείς τώρα βρε συμπεθέροι μου, εμείς τώρα θα φύγουμε.
Εμείς τώρα θα φύγουμε και το πουλί τα’ αφήνουμε.
Να μη μας το μαλώσετε και το περιφρονήσετε.
Ώσπου να μάθ’ τα χούγια σας, τα σπίτια, τα συγύρια σας.
Θα πάει στη βρύση για νερό, να φέρει για τον πεθερό.
Θα βαλ’ τη πίττα στη φωτιά, να ξαποστάσ’ την πεθερά…

Ενώ μια παραλλαγή αναφέρει:
Εμείς τώρα βρε συμπέθεροι μου,
εμείς τώρα θα φύγουμε και το πουλί τ` αφήνουμε.
Να μη μας το μαλώνετε και μην το παραπαίρνετε ,
όσο να πάρει τα χούγια σας και τα φερσίματά σας
Για τους συγγενείς του γαμπρού τα όργανα ανταπέδιδαν:
Δεν το ‘χουμε για μάλωμα, ούτε για παραπέταμα.
Θα πάει στη βρύση για νερό να πλύν’ τα πόδια του γαμπρού,
να φερ’ νερό της πεθεράς, να φερ’ νερό του πεθερού…

ΞΥΠΝΑ ΠΕΡΔΙΚΟΜΑΤΑ ΜΟΥ (πατινάδα του γάμου αλλά και τσάμικο)
Ξύπνα περδικομάτα μου κι ήρθα στο μαχαλά σου.
Χρυσά στολίδια σου ‘φερα να πλέξεις στα μαλλιά σου.
-Αν ήρθες καλωσόρισες κι ας έκανες και κόπο.
-Δεν το ‘ξερα λεβέντη μου πως είν’ η αφεντιά σου,
να πεταχτώ σαν πέρδικα να ‘ρθω στην αγκαλιά σου,
να γίνω γη να με πατείς γεφύρι να περάσεις…

Μια παραλλαγή του τραγουδιού αναφέρεται
στην αντιφώνηση των συγγενών της νύφης
που απαντούν στους πρώτους στίχους λέγοντας:
«Κι αν τα ‘φερες τι τα ‘θελες κι αν τα ‘χεις τι τα θέλεις
Εγώ τα μαλλιά μου τα ‘πλεξα απ’ το Σαββάτο βράδυ…».

ΓΙΑ ΣΗΚΩ ΝΟΙΚΟΚΥΡΗ ΜΟΥ ( Της ξενιτιάς)
Για σήκω νοικοκύρη μου και μη βαριά κοιμάσαι
Και τα καρβάνια φεύγουνε κι η συντροφιά σου πάει
Πολύ με βιάζεις ρούσα μου, πολύ με παραπήρες
Να ‘χω τη φούρκα μου συνοδειά και τ΄ άλογα μ’ κουβέντα
Να ‘χω τη φορτωτήρα μου, φορτώνω ξεφορτώνω…



ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΣΤΟ ΒΛΑΧΙΚΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ
Ως γνωστό, οι Συρρακιώτες εκτός της ελληνικής γλώσσας, χρησιμοποιούν και το βλάχικο προφορικό γλωσσικό ιδίωμα, αποτέλεσμα της κατάκτησης της Ελλάδας από τους Ρωμαίους και της χρησιμοποίησης ντόπιων πληθυσμών ως οριοφύλακες κατά μήκος της Εγνατίας οδού, στο οποίο περιέχονται λέξεις ελληνικές και λατινογενείς.
Αυτό συναντάται και στα τραγούδια, τα οποία είναι λίγα σχετικά με άλλα βλαχοχώρια της Ελλάδας.
Σε όλα τα βλαχοχώρια, τα τραγούδια αυτά έχουν προσαρμοστεί στα τοπικά εκάστοτε δεδομένα και εμφανίζουν ορισμένες παραλλαγές από χωριό σε χωριό, που τις συναντούμε, εκτός του ρυθμού, και σε ορισμένες λέξεις.
Παρακάτω αναφέρονται ορισμένα τραγούδια στο βλάχικο γλωσσικό ιδίωμα που τραγουδιούνται και σήμερα.

ΒΟΥΛΑ (βλάχικο τραγούδι της αγάπης, συρτό)
Βούλα μωρ’ Βούλα, σώρανι Παρασκευούλα,
τσιάι κουσίτσα γκάλμπινα, φάτσα σα τριαντάφυλλα.
Λέτς πούνου λα γκούρα,, ίτι μπάσου μέσου του γκούρα.
Λέτς πούνου λα κάλι, ίτσ ντάου ούνα πορτοκάλι.
Λέτς πούνου λα μουάρα, ίτι μπάσου νιγκανουάρα.
Λέτς πουν λα βιτσίνου, τράι τι μπάσιου του σίνου…

(Βούλα, μωρ’ Βούλα, αδερφή μου Παρασκευούλα
έχεις την κοτσίδα κίτρινη, μάγουλο σαν τριαντάφυλλο
βγες ως την αγορά, να σε φιλήσω στο στόμα
βγες ως το δρόμο, να σου δώσω ένα πορτοκάλι
βγες ως το μύλο να σε φιλήσω άλλη μια φορά
βγες ως το γείτονα να σε φιλήσω στο στήθος…..).

ΝΤΙ ΚΟΥ ΝΙΚΑ (βλάχικο τραγούδι της αγάπης «στα τρία»)
Ντι κου νίκα τι αστιπτάι
σι τι κρέστι, σι τι λιάου, Βαγγελίτσα νι,
σι τι κρέστι σι τι λιάου πω, πω μαρ’ νίκα νι.
ʼπα αράτσι ντι λα γκούρα σι τι μπάσου μες του γκούρα
Τι κρισκούτς ντι τα΄αναλτάς, σι τι φιάτσις τρι μαρτάρι, Βαγγελίτσα νι
σι τι φιάτσις τρι μαρτάρι πω, πω μαρ’ νίκα νι.
Φρίτζι βιάρντι μιριτζίνου, σι τι μπάσου μέσου του σίνου…
Νου ι πάρι αρέου κα τι μαρτάς, τι νι άλτου τζόνι λοάσι.

(Από μικρή σε περίμενα, να μεγαλώσεις να σε πάρω, Βαγγελίτσα μου,
να μεγαλώσεις να σε πάρω*, μικρή μου.
Νερό κρύο από τη βρύση, να σε φιλήσω στο στόμα.
Και μεγάλωσες και μου ψήλωσες και έγινες για παντρειά
Φύλλο πράσινο (από βάτο), να σε φιλήσω στο στήθος.
Δεν με πειράζει που παντρεύτηκες και ένα άλλο λεβέντη πήρες).
*(να σε παντρευτώ).

ΒΙΡΓΙΝΑΔΑ – ΝΤΟΟΥ ΦΙΑΤΙ («κλειστός», συνηθισμένο γύρισμα σε τσάμικα)
Βιργινάδα που κοιμάσαι, σε καινούριο περιβόλι μπαίνω
Κάνει τα σταφύλια μαύρα, το κρασί γλυκό σα μέλι
Ντόου φιάτι λάι μουσάτι, σι λιτίρι κάλι μάρι.
Καρ ιάστι ατσιά, τσι μι ματριάστι τρι α μι λιά.
(Δυο όμορφες κοπέλες, βγήκαν στο μεγάλο δρόμο.
Ποια είναι αυτή, που με κοιτάει για να με πάρει*).
*να με παντρευτεί.

ΝΟΥ ΤΙ ΡΙΝΤΙ (…των αρραβώνων, στις κινήσεις του «Γιάν’ Κώστα»).
Νου τι ρίντι φιάτα νίκα, νου βα γιν λα νόι
ʼστι μούντι μούλτου μάρι, νου βα πότς ι τρέτς
Τρί χατίρι ατά ρε τζόνι τρι σιμπέλου ατέου
Πετρουνίκλι βι μι φάκου σι λα βόι βα γίνου
Βάφλι ρίου μούλτου μάρι νου βα πότς ι τρέτς
Τρι χατίρι ατά ρε τζόνι, στρι σιμπέλου ατέου
Πέσκου μάρι βα μι φάκου, σι λα βόι βα γίνου.
Βάφλι σουάκρα μούλτου ράου, νου βα ποτε ι φάτς.
Σουάκρα ράου νιβάστα μπούνα, γκίνι βα τριτσέμ.

Μη γελιέσαι μικρή κόρη, δεν θα ‘ρθεις σε ‘μας.
είναι βουνό πολύ μεγάλο, δεν θα μπορέσεις να περάσεις.
Για το δικό σου χατίρι, για τον δικό σου καημό
πέρδικα μικρή θα γίνω και σε σας θα ‘ρθω.
Θα βρεις ποτάμι πολύ μεγάλο, δεν θα μπορέσεις να περάσεις.
Ψάρι μεγάλο θα γίνω και σε σας θα ‘ρθω.
Θα βρεις πεθερά πολύ κακιά, δεν θα μπορέσετε να τα ταιριάξετε.
Κακιά πεθερά, καλή νύφη, καλά θα περάσουμε.

ΒΙΝΙ ΟΥΑΡΑ ΣΙ ΦΟΥΤΖΙΜΟΥ (βλάχικο συρτό της αγάπης).
Βίνι ουάρα σι φουτζίμου, Μάρα μουσιάτα
Σι να τσέμου μούντι αλι νάλτου, Μάρα κου όκλιου λάιου*
Σι αλντονέμου βασιλάκου, σι αλ μπαγκάμου του γυαλί
Βου τσι αντάρου νιέλου ντι ασήμι, τσι αντάρου τσαρούχι ρόσα
*(ή - Τρι να τσέμου Μπιλιογράτι, ντι βα τσι λιάου νέλου ντι ασήμι
σι παπούτσ’ ντι αλουστρίν, νέλου ντι ασήμι νιάμου ντι μούμα νι).

Ήρθε η ώρα να φύγουμε, όμορφη Μαρία
Για να πάμε σε ψηλό βουνό, Μαρία με το μαύρο μάτι.
Να μαζέψουμε βασιλικό, να το βάλουμε στο γυαλί.
Θα σου κάνω ασημένιο δαχτυλίδι, θα σου κάνω κόκκινα τσαρούχια.
*(ή – Για να πάμε στο Μπιλιογράτι.
Θα σου πάρω ασημένιο δαχτυλίδι και παπούτσια από λουστρίνι.
Δαχτυλίδι έχω από τη μάνα μου).